درمان بیماری های خودایمنی با ساخت یک واکسن جدید

محققان یک واکسن  ساخته اند که آسیب ناشی از حمله اشتباه سیستم ایمنی بدن به اندام ها و بافت های سالم که در بیماری های خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس، دیابت نوع 1 و آرتریت روماتوئید رخ می دهد را معکوس می کند.

به گزارش تکناک، به طور معمول، یک واکسن به سیستم ایمنی بدن می آموزد که مهاجم ویروسی یا باکتریایی را به عنوان دشمنی که باید نابود شود، تشخیص دهد. اکنون، محققان دانشگاه شیکاگو “واکسنی معکوس” ساخته اند که برعکس عمل می کند.

واکسن جدید حافظه سیستم ایمنی را از یک مولکول حذف می کند، که در هنگام مبارزه با پاتوژن ها نامطلوب است، اما در زمینه بیماری های خودایمنی، ممکن است ثابت شود که یک درمان است.

وظیفه سلول‌های T سیستم ایمنی است که آنتی‌ژن‌های خارجی خاص را روی سطوح سلول‌های ناخواسته شناسایی کرده و به آنها حمله کنند. با این حال، سلول های T گاهی اوقات ممکن است آن را اشتباه بگیرند. در مورد بیماری‌های خودایمنی مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS)، دیابت نوع 1 و آرتریت روماتوئید، سلول‌های T خود واکنش نشان می‌دهند و به اشتباه اندام‌ها و بافت‌های سالم را ارگانیسم‌های خارجی در نظر می‌گیرند.

محققان از اهمیت کبد در میانجی‌گری تحمل موضعی و سیستمیک به خود آنتی‌ژن‌ها و آنتی‌ژن‌های خارجی آگاه بودند. آن‌ها از مکانیسم طبیعی اندام برای علامت‌گذاری مولکول‌های سلول‌های شکسته شده با پرچم «حمله نکن» برای جلوگیری از واکنش‌های خودایمنی به سلول‌هایی که در اثر فرآیندهای طبیعی می‌میرند، استفاده کردند. با جفت کردن یک آنتی ژن با یک مولکول شبیه به قطعه ای از یک سلول پیر، کبد آن را به عنوان یک دوست و نه دشمن تشخیص داد.

جفری هابل، نویسنده مسئول این مطالعه گفت: در گذشته، ما نشان دادیم که می‌توانیم از این رویکرد برای جلوگیری از خودایمنی استفاده کنیم. اما چیزی که در مورد این کار بسیار هیجان‌انگیز است این است که نشان داده‌ایم می‌توانیم بیماری‌هایی مانند مولتیپل اسکلروزیس را پس از وجود التهاب مداوم درمان کنیم، که در زمینه دنیای واقعی مفیدتر است.

نقش کبد در «تحمل ایمنی محیطی»، مکانیسمی که به موجب آن سلول‌های T خود واکنشی حذف می‌شوند یا بی‌حال می‌شوند (از نظر عملکردی به آنتی‌ژن‌ها پاسخ نمی‌دهند)، از ایجاد یک پاسخ ایمنی نامناسب در بدن جلوگیری می‌کند. در مطالعات قبلی، محققان کشف کرده بودند که برچسب زدن مولکول‌ها با قندی به نام N-acetylgalactosamine (pGal) این فرآیند را تقلید می‌کند و مولکول‌ها را به کبد می‌فرستد، جایی که تحمل نسبت به آنها ایجاد می‌شود.

هابل می‌گوید: ایده این است که ما می‌توانیم هر مولکولی را که بخواهیم به pGal متصل کنیم و به سیستم ایمنی یاد می‌دهد که آن را تحمل کند. به جای بالا بردن ایمنی مانند یک واکسن، ما آن را به روشی بسیار خاص با یک واکسن معکوس کاهش می دهیم.

در مطالعه حاضر، محققان بر روی مدل موش مبتلا به بیماری شبیه ام اس تمرکز کردند که در آن سیستم ایمنی به میلین، غلاف عایق اطراف اعصاب حمله می کند. آنها پروتئین های میلین را به pGal مرتبط کردند و اثر واکسن معکوس را آزمایش کردند و دریافتند که سیستم ایمنی حمله به میلین را متوقف می کند و به اعصاب اجازه می دهد تا به درستی عمل کنند و علائم بیماری را معکوس کند.

در حال حاضر، بیماری‌های خودایمنی عموماً با داروهای سرکوب‌کننده ایمنی که کل سیستم ایمنی را مهار می‌کنند، درمان می‌شوند، که ایده‌آل نیست.

هابل گفت: این درمان‌ها می‌توانند بسیار مؤثر باشند، اما شما همچنین پاسخ‌های ایمنی لازم برای مبارزه با عفونت‌ها را مسدود می‌کنید و بنابراین عوارض جانبی زیادی وجود دارد. اگر بتوانیم به جای آن بیماران را با واکسن معکوس درمان کنیم، می‌تواند بسیار خاص‌تر باشد و منجر به عوارض جانبی کمتری شود.

آزمایشات بالینی فاز 1 برای ارزیابی ایمنی درمان در افراد مبتلا به مولتیپل اسکلروزیس در حال انجام است.

هابل گفت: هنوز هیچ واکسن معکوس تایید شده بالینی وجود ندارد، اما ما به شدت از پیشبرد این فناوری هیجان زده هستیم.

این مطالعه در مجله Nature Biomedical Engineering منتشر شد.