مایکروسافت از مدل‌های جدید هوش مصنوعی Phi 4 رونمایی کرد

شرکت مایکروسافت از مدل‌های جدید هوش مصنوعی Phi 4 به نام‌های Phi 4 mini reasoning، Phi 4 reasoning و Phi 4 reasoning plus با تمرکز بر قابلیت‌های استدلال رونمایی کرد.

به گزارش تک‌ناک، این مدل‌ها که به صورت متن باز و برای استفاده عمومی منتشر شده‌اند، با وجود اندازه کوچک، در برخی آزمون‌ها، عملکردی هم‌سطح با مدل‌های بسیار بزرگ‌تر دارند.

مدل‌های Phi-4-reasoning، Phi-4-reasoning-plus و Phi-4-mini-reasoning با در نظر گرفتن بهره‌وری و عملکرد بالا طراحی شده‌اند و قابلیت اجرا در سیستم‌های متنوع را دارند:

ویندوز ۱۱: این مدل‌ها به‌ طور کامل با سیستم‌عامل ویندوز ۱۱ سازگار هستند و می‌توانند به صورت محلی (on-device) روی پردازنده‌های مرکزی (CPU) و کارت‌های گرافیک (GPU) اجرا شوند.
رایانه‌های +Copilot: نسخه بهینه‌شده‌ای از این مدل‌ها با نام Phi Silica برای واحدهای پردازش عصبی (NPU) طراحی شده است و در این رایانه‌ها از قبل در حافظه بارگذاری می‌شود. این نسخه، زمان پاسخ‌گویی بسیار سریع و مصرف انرژی بهینه دارد.
اجرا در محیط‌های کم‌منبع: به‌ویژه مدل Phi-4-mini-reasoning به گونه‌ای طراحی شده است که در محیط‌هایی با منابع پردازشی محدود (مانند لبه شبکه، دستگاه‌های همراه یا آموزشی) نیز عملکرد قابل قبولی داشته باشد.

مدل Phi 4 mini reasoning، کوچک‌ترین عضو این خانواده جدید، با حدود ۳.۸ میلیارد پارامتر طراحی شده و با استفاده از یک میلیون مسئله ریاضی مصنوعی تولیدشده توسط مدل R1 متعلق به استارت‌آپ چینی DeepSeek، آموزش دیده است. این مدل به گفته مایکروسافت، برای استفاده در حوزه آموزش، به‌ویژه در نقش معلم مجازی روی دستگاه‌های سبک، بسیار مناسب است.

مدل میانی، Phi 4 reasoning، با ۱۴ میلیارد پارامتر توسعه یافته و از ترکیب داده‌های وب با کیفیت بالا و نمونه‌های برگزیده از مدل o3-mini بهره برده است. این مدل بیش از همه برای کاربرد در زمینه‌هایی مانند: ریاضی، علوم پایه و برنامه‌نویسی، مناسب ارزیابی شده است.

این مدل‌ در بنچمارک‌هایی مانند AIME 2025 (آزمون انتخابی المپیاد ریاضی آمریکا)، عملکرد بهتری از مدل‌های بسیار بزرگ‌تری نظیر DeepSeek-R1 (با ۶۷۱ میلیارد پارامتر) و نسخه‌های فشرده آن نشان داده‌‌ است. همچنین در بنچمارک‌هایی مانند: MMLUPro، HumanEvalPlus و ArenaHard نیز برتری قابل‌ توجهی نسبت به مدل‌های رقیب ثبت کرده‌ است.

رونمایی مایکروسافت از مدل‌های جدید هوش مصنوعی Phi 4 — نمودار، عملکرد مدل‌های مختلف را در آزمون‌های محبوب ریاضی برای تولید جملات بلند مقایسه می‌کند. مدل Phi-4-mini-reasoning در تمامی ارزیابی‌ها، عملکرد بهتری نسبت به مدل پایه‌ خود در تولید جملات بلند دارد، همچنین مدل‌های بزرگ‌تری مانند: OpenThinker-7B، Llama-3.2-3B-instruct، DeepSeek-R1-Distill-Qwen-7B، DeepSeek-R1-Distill-Llama-8B و Bespoke-Stratos-7B را پشت سر می‌گذارد. مدل Phi-4-mini-reasoning در بنچمارک‌های ریاضی عملکردی هم‌تراز با مدل OpenAI o1-mini دارد و در ارزیابی‌های Math-500 و GPQA Diamond، عملکرد بهتری نسبت به آن ارائه می‌دهد. همان‌طور که در نمودار مشخص است، مدل Phi-4-mini-reasoning با ۳.۸ میلیارد پارامتر، از مدل‌هایی با بیش از دو برابر اندازه‌ خود پیشی می‌گیرد.

اما پیشرفته‌ترین نسخه، Phi 4 reasoning plus، در واقع نسخه تکامل‌یافته مدل Phi-4 اصلی است که اکنون با قابلیت‌های جدید استدلالی عرضه می‌شود. این مدل توانسته است به عملکردی نزدیک به مدل R1 با ۶۷۱ میلیارد پارامتر دست یابد و در آزمون تخصصی OmniMath نیز عملکردی برابر با مدل o3-mini از OpenAI ارائه کند.

شرکت مایکروسافت اعلام کرده است که نسخه‌ای بهینه‌شده از این مدل‌ها با نام Phi Silica برای اجرا روی NPUهای موجود در رایانه‌های +Copilot آماده شده است. این نسخه، با مصرف انرژی کم، سرعت پاسخ‌گویی بالا و امکان اجرای هم‌زمان با سایر برنامه‌ها، در بخش‌هایی مانند: ویژگی Click to Do و نرم‌افزار Outlook به کار رفته است.

این شرکت در بیانیه‌ای بیان کرده است که این مدل‌ها با ترکیب روش‌هایی مانند: داده‌های مصنوعی، یادگیری تقویتی و استفاده از داده‌های با کیفیت بالا، موفق شده‌اند تعادلی چشمگیر میان اندازه کوچک و توان محاسباتی بالا ایجاد کنند.

به‌ گفته مایکروسافت، این مدل‌ها به اندازه‌ای سبک هستند که بتوان از آنها در محیط‌های کم‌تاخیر استفاده کرد، اما در عین حال از قدرت استدلالی برخوردار هستند، که پیش‌تر تنها در مدل‌های بسیار بزرگ‌تر مشاهده می‌شد.

تمام مدل‌های جدید هوش مصنوعی Phi 4 مایکروسافت اکنون از طریق پلتفرم Hugging Face در دسترس توسعه‌دهندگان قرار دارند و گزارش‌های فنی مفصلی نیز برای آنها منتشر شده است.