مارک زاکربرگ از چشم‌انداز «هوش فراشخصی» در متا رونمایی کرد

مارک زاکربرگ، مدیرعامل شرکت متا، در نامه‌ای سرگشاده که ساعاتی قبل از انتشار گزارش مالی سه‌ماهه دوم سال ۲۰۲۵ این شرکت منتشر شد، از جدیدترین چشم‌انداز خود در حوزه هوش مصنوعی با عنوان «هوش فراشخصی» رونمایی کرد.

به گزارش تک‌ناک، به گفته زاکربرگ، این پروژه برخلاف رویکرد رقبایی همچون OpenAI و Google، هدفی فراتر از اتوماسیون دارد و تمرکز آن بر «توانمندسازی انسان‌ها با هوشی متناسب با زندگی روزمره‌ آنها» است.

او در این نامه تأکید کرد که هدف متا ساخت هوش مصنوعی‌ است که مانند امتدادی از خود کاربر عمل کند و سیستمی نباشد که صرفاً کار انسان را حذف کند. این موضع‌گیری، آشکارا در تضاد با رویکرد متمرکز برخی بازیگران بزرگ بازار هوش مصنوعی است، که به‌دنبال توسعه AGI یا هوش عمومی مصنوعی به‌ منظور جایگزینی کامل نیروی انسانی هستند.

شرکت متا در ماه‌های اخیر سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زمینه تحقیق و توسعه هوش مصنوعی انجام داده است. این شرکت موفق شده است با جذب استعدادهایی از شرکت‌های پیشرو مانند OpenAI، Google DeepMind و Anthropic، تیمی قدرتمند برای تحقق این چشم‌انداز تشکیل دهد. بخش تازه‌تأسیس Meta Superintelligence Labs به رهبری Alexandr Wang، مدیرعامل پیشین شرکت Scale AI، مسئول توسعه مدل‌های پایه‌ای مانند Llama و تحقیق در معماری‌های پیشرفته‌تر هوش مصنوعی خواهد بود.

زاکربرگ با پذیرش این نکته که تحقق چنین هدفی نیازمند زیرساخت سخت‌افزاری بسیار قدرتمند است، از برنامه‌های گسترده متا برای توسعه شتاب‌دهنده‌های اختصاصی خبر داد. به گفته منابع آگاه، متا در حال حاضر از تراشه‌های سفارشی در کنار پردازنده‌های گرافیکی NVIDIA H100 و A100 استفاده می‌کند، همچنین شایعاتی درباره توسعه تراشه‌های داخلی شبیه TPU شرکت گوگل برای اجرای مدل‌های Llama مطرح است.

همچنین برنامه MTIA (Meta Training and Inference Accelerator) نیز با جدیت دنبال می‌شود و نسل جدید تراشه‌های این پروژه قرار است تا پایان سال جاری آماده شود.

یکی از نکات مهم در چشم‌انداز جدید متا، تمرکز بر اجرای هوش مصنوعی شخصی نه‌فقط در فضای ابری، بلکه روی دستگاه‌های شخصی مانند هدست‌های واقعیت مجازی و سخت‌افزارهای پوشیدنی است. این تصمیم، چالش‌های بزرگی را از نظر مصرف انرژی، سرعت پاسخگویی و کارایی سخت‌افزار به همراه خواهد داشت.

این نخستین‌بار نیست که زاکربرگ از آینده‌ای بزرگ برای فناوری سخن می‌گوید. او در سال ۲۰۲۱ نیز با انتشار نامه‌ای، متاورس را به‌عنوان آینده تعاملات اجتماعی معرفی کرده بود. با وجود این، واحد Reality Labs در متا از آن زمان تاکنون با زیانی بالغ بر ۶۰ میلیارد دلار مواجه شده است و پروژه‌هایی مانند هدست Quest، دستکش‌های لمسی و عینک‌های AR هنوز جایگاه تجاری قابل توجهی پیدا نکرده‌اند.

اما به باور بسیاری از تحلیلگران، تفاوت اصلی پروژه جدید «هوش فراشخصی» متا در آن است که هوش مصنوعی برخلاف متاورس، هم‌اکنون نیز جایگاه محکمی در بازار دارد. مدل‌های زبانی و دستیارهای هوشمند به‌سرعت در حال تغییر شیوه‌های آموزش، کار و سرگرمی هستند.

پیش‌برد «هوش فراشخصی» نیازمند پیشرفت‌های هم‌زمان در حوزه الگوریتم و سخت‌افزار است. زاکربرگ تصریح کرد: «ادامه این دهه به‌ احتمال زیاد دوره‌ای تعیین‌کننده برای آینده این فناوری خواهد بود.» به‌نظر می‌رسد که متا قصد دارد نه‌فقط به‌ عنوان مصرف‌کننده زیرساخت‌های ابری موجود، بلکه به‌ عنوان سازنده اصلی الگوریتم‌ها و سخت‌افزارهای زیرین در بازار هوش مصنوعی ظاهر شود.

در حالی که مفهوم «هوش فراشخصی» هنوز در سطح نظری باقی مانده است، اما سرمایه‌گذاری‌های سنگین متا نشان می‌دهد که این پروژه به‌سرعت در حال تبدیل شدن به واقعیتی فناورانه است؛ واقعیتی که با گرما، سیلیکون و فشار زنجیره تأمین همراه خواهد بود.