آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA) یک مکعب ماهواره ای اوریگامی ۱۰ سانتیمتری را با قابلیت باز شدن ۲۵ برابری به مدار پایین زمین فرستاد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این پرتاب در روز ۲۳ آوریل به همراه چند ماهواره کوچک دیگر در قالب مرحله تازه برنامه «نمایش فناوری ماهوارهای نوآورانه» این آژانس انجام شد. در این مأموریت که با نام Kakushin Rising شناخته میشود، هشت ماهواره کوچک حدود ۵۳ دقیقه پس از پرتاب از نیوزیلند در مدار خورشیدآهنگ و در ارتفاع ۵۴۰ کیلومتری زمین مستقر شدند.
مهمترین بخش این مأموریت، آزمایش مکعب ماهواره ای اوریگامی بود که به آنتن بازتابآرایهای مجهز شده است. این آنتن در زمان پرتاب به صورت فشرده تا میشود و پس از قرار گرفتن در مدار، مانند سازههای اوریگامی باز میشود و به ابعادی ۲۵ برابر حالت اولیه میرسد. این فناوری میتواند امکان استفاده از سامانههای بزرگتر را در بدنهای بسیار کوچک فراهم کند.
آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA) اعلام کرده است که این فناوری میتواند هزینه ساخت و پرتاب ماهوارهها را کاهش دهد و امکان استفاده از تجهیزات بزرگتر را در ماهوارههای کوچک فراهم کند. محدودیت فضا در زمان پرتاب، یکی از چالشهای اصلی طراحی ماهوارهها به حساب میآید و سازههای تاشونده میتوانند این مشکل را برطرف کنند. به همین دلیل، بسیاری از سازمانهای فضایی جهان به توسعه چنین فناوریهایی توجه ویژه دارند.
در این مأموریت، ماهوارههای دیگر نیز برای اهداف علمی و تحقیقاتی به مدار فرستاده شدند. از جمله این اهداف میتوان به شناسایی پیشنشانگرهای الکترومغناطیسی زلزله، پایش اقیانوسها و تصویربرداری چندطیفی با دوربینهای کوچک اشاره کرد. استفاده از ماهوارههای کوچک برای چنین مأموریتهایی، هزینه اجرای پروژههای علمی را به شکل قابل توجهی کاهش میدهد.
فناوری سازههای تاشونده پیشتر نیز در پروژههای فضایی ژاپن استفاده شده است. طرح مشهور «تاخوردگی میورا» که در دهه ۱۹۷۰ توسعه یافت، برای باز شدن صفحات خورشیدی و سازههای فضایی به کار گرفته شد و همچنان یکی از الگوهای مهم در این حوزه به حساب میآید. این روش باعث میشود تجهیزات بزرگ در فضای محدود موشک جای بگیرند و پس از رسیدن به مدار به سادگی باز شوند.
کارشناسان معتقد هستند که استفاده از فناوری اوریگامی در صنعت فضا میتواند نقش مهمی در توسعه ماهوارههای سبک، ارزان و کارآمد داشته باشد. مکعب ماهوارهایها به دلیل ابعاد کوچک و هزینه پایین، در سالهای اخیر مورد توجه دانشگاهها، شرکتهای خصوصی و سازمانهای فضایی قرار گرفتهاند. بسیاری از دانشگاهها از این ماهوارهها برای آموزش دانشجویان و اجرای آزمایشهای تحقیقاتی استفاده میکنند.
هزینه پایین ساخت و پرتاب، یکی از مهمترین مزیتهای این دسته از ماهوارهها به حساب میآید. در حالی که ساخت ماهوارههای بزرگ سنتی به بودجههای چندصد میلیون دلاری نیاز دارد، نمونههای کوچک را میتوان با بودجهای بسیار کمتر توسعه داد. همین موضوع باعث شده است که کشورها و شرکتهای بیشتری وارد حوزه فضایی شوند.
این مأموریت با همکاری شرکت خصوصی Rocket Lab انجام شد. موشک Electron متعلق به این شرکت، ماهوارهها را از سکوی پرتاب نیوزیلند به فضا منتقل کرد. این دومین همکاری آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA) و Rocket Lab در پنج ماه گذشته محسوب میشود.
شرکت Rocket Lab در سالهای اخیر به یکی از بازیگران مهم بازار پرتاب ماهوارههای کوچک تبدیل شده است. موشک Electron این شرکت برای حمل محمولههای سبک طراحی شده است و امکان پرتاب سریع و دقیق را برای مشتریان فراهم میکند. همین ویژگیها سبب شده است که سازمانهای فضایی مختلف از خدمات این شرکت استفاده کنند.
مدیران Rocket Lab اعلام کردند که موفقیت این مأموریت نشان میدهد موشک Electron به گزینهای مناسب برای پرتاب ماهوارههای کوچک سازمانهای فضایی تبدیل شده است. بازار جهانی ماهوارههای کوچک نیز در حال رشد است و رقابت میان شرکتهای پرتابگر هر سال افزایش مییابد.
آژانس کاوشهای هوافضای ژاپن (JAXA) هنوز جزئیات بیشتری از عملکرد این مکعب ماهواره ای اوریگامی پس از استقرار در مدار منتشر نکرده است، اما انتظار میرود دادههای این آزمایش در طراحی نسل آینده ماهوارههای کوچک ژاپن مورد استفاده قرار گیرد. در صورت موفقیت کامل این سامانه، فناوری آنتنهای تاشونده میتواند در مأموریتهای مخابراتی، سنجش از دور و حتی پروژههای اعماق فضا نیز به کار گرفته شود.
تحلیلگران حوزه فضا معتقد هستند که این پرتاب نشان میدهد آینده صنعت فضایی تنها در اختیار ماهوارههای بزرگ و پرهزینه نخواهد بود، بلکه سامانههای کوچک، هوشمند و کمهزینه نیز نقش پررنگی در مأموریتهای آینده ایفا خواهند کرد.
