فهرست مطالب
چین با تکمیل نخستین تونل راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان، اجرای مسیر ریلی حدود ۵۰۰ کیلومتری را یک گام دیگر پیش برده است که می‌تواند زمان حمل کالا میان چین، خاورمیانه و اروپا را تا هشت روز کاهش دهد.
به گزارش سرویس حمل و نقل تکناک، کارگران، تونلی به طول ۲۱۰ متر را در بخش قرقیزستان راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان، موسوم به CKU، تکمیل کرده‌اند. عملیات اجرایی گسترده این بخش در ژوئن ۲۰۲۵ آغاز شد و پیشرفت ساخت آن اکنون به ۱۷ درصد رسیده است.
این دستاورد اندکی پس از سفر شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، به قرقیزستان به دست آمد. دو کشور در جریان این سفر بر حمایت از اجرای روان پروژه تأکید کردند. این راه‌آهن یکی از پروژه‌های مهم طرح «کمربند و جاده» چین است و مسیر تجاری جدیدی را از آسیای مرکزی به سمت غرب ایجاد خواهد کرد.
بیشتر بخوانید: اولین پل ریلی شناور جهان راه‌اندازی شد
مسیر کوتاه‌تر چین به خاورمیانه و اروپا
راه‌آهن CKU حدود ۵۰۰ کیلومتر طول خواهد داشت که نزدیک به ۳۰۵ کیلومتر آن از خاک قرقیزستان عبور می‌کند. این مسیر، کاشغر در منطقه سین‌کیانگ چین را پس از عبور از مناطق کوهستانی قرقیزستان به اندیجان در ازبکستان متصل خواهد کرد.
پس از آغاز بهره‌برداری، انتظار می‌رود این تونل راه‌آهن به کوتاه‌ترین مسیر زمینی میان چین و خاورمیانه و اروپا تبدیل شود. شبکه دولتی CCTV چین اعلام کرده است که استفاده از این مسیر می‌تواند زمان حمل بار را در مقایسه با قطار باری چین-اروپا تا هشت روز کاهش دهد.
همچنین این پروژه مسیر تجاری تازه‌ای را برای مناطق جنوبی سین‌کیانگ فراهم خواهد کرد. قرقیزستان و ازبکستان نیز که به آب‌های آزاد دسترسی ندارند، از طریق این خط ریلی می‌توانند دسترسی مستقیم‌تری به چین و بازارهای منطقه آسیا-اقیانوسیه پیدا کنند.
ساخت بخش‌های مختلف این پروژه هم‌زمان ادامه دارد. عملیات اجرایی در ۲۷ تونل، ۴۳ پل و ۸۸ بخش زیرسازی مسیر آغاز شده است. کار ساخت ۲۰ ایستگاه برنامه‌ریزی‌شده در طول این راه‌آهن نیز در جریان است.
تونل راه‌آهن چین نزدیک به سه دهه معطل ماند
ایده ساخت راه‌آهن چین-قرقیزستان-ازبکستان نخستین‌بار در سال ۱۹۹۷ مطرح شد، اما اجرای پروژه برای چند دهه به تأخیر افتاد. عبور مسیر از مناطق دشوار کوهستانی و اختلاف میان طرف‌ها درباره استاندارد عرض خطوط ریلی، از مهم‌ترین موانع اجرای آن بودند.
این راه‌آهن از نظر ژئوپلیتیکی نیز اهمیت دارد، زیرا چین از طریق آن به مسیری دسترسی پیدا می‌کند که برخلاف برخی کریدورهای فعلی، از روسیه و قزاقستان عبور نمی‌کند. توسعه این مسیر هم‌زمان با افزایش نفوذ اقتصادی چین در آسیای مرکزی صورت می‌گیرد.
قرقیزستان نیز در سال‌های اخیر برای جذب منابع جدید سرمایه‌گذاری خارجی تلاش کرده است. این روند در شرایطی ادامه دارد که نفوذ منطقه‌ای روسیه تحت تأثیر جنگ طولانی اوکراین با فشار روبه‌رو شده است.
با وجود توسعه مسیر جدید، روابط اقتصادی چین و روسیه همچنان در حال گسترش است. روسیه گذرگاه‌های ریلی موجود را ارتقا می‌دهد و ساخت بزرگراه‌های جدید را برای پاسخ به افزایش تجارت میان دو کشور بررسی می‌کند.
بیشتر بخوانید: ابداع راهکاری جدید برای خنک‌سازی ریل‌های راه‌آهن بدون آب
دو عرض خط ریلی در یک مسیر
یکی از چالش‌های قدیمی پروژه، تفاوت استاندارد خطوط ریلی چین با کشورهای آسیای مرکزی بود. طراحان برای حل این مشکل، استفاده از دو استاندارد متفاوت را در مسیر CKU در نظر گرفته‌اند.
حدود ۱۶۷.۵ کیلومتر از مسیر میان مرز چین و مکمال با عرض استاندارد خطوط ریلی چین ساخته خواهد شد. نزدیک به ۱۴۰ کیلومتر باقی‌مانده در مسیر از مکمال به سمت ازبکستان نیز از عرض خط ریلی گسترده دوران شوروی استفاده خواهد کرد. یک مرکز انتقال بار در مکمال ساخته می‌شود تا محموله‌ها میان دو سیستم جابه‌جا شوند.
لی لیفان، مدیر مرکز مطالعات سازمان همکاری شانگهای در آکادمی علوم اجتماعی شانگهای، اهمیت این طراحی را ورود خط استاندارد چین به قلب آسیای مرکزی برای نخستین‌بار توصیف کرده است.
زمان دقیق تکمیل این تونل راه‌آهن چین هنوز مشخص نیست. شی جی‌هونگ، مهندس ارشد پروژه، ژوئن ۲۰۳۱ را به عنوان زمان احتمالی آغاز بهره‌برداری اعلام کرده است، اما ازبکستان جدول زمانی سریع‌تری را دنبال می‌کند. جسوربک چوریف، معاون وزیر حمل‌ونقل ازبکستان گفته است که این کشور قصد دارد با سرعت بخشیدن به عملیات ساخت، پروژه را تا سال ۲۰۲۸ تکمیل کند.
با وجود اختلاف بر سر زمان بهره‌برداری، تکمیل نخستین تونل در بخش قرقیزستان نشان می‌دهد پروژه‌ای که نزدیک به سه دهه با تأخیر روبه‌رو بود، اکنون وارد مرحله جدی ساخت شده است.
