فهرست مطالب
اقتصادهای آسیایی در سال ۲۰۲۵ هر هفت جایگاه نخست رتبهبندی جهانی ریاضی PISA را به دست آوردند و چین بالاترین امتیاز را ثبت کرد.
به گزارش سرویس علمی تکناک، رتبهبندی جهانی مهارت ریاضی دانشآموزان در دو دهه گذشته تغییر چشمگیری کرده است. در سال ۲۰۰۳، تنها سه اقتصاد آسیایی در میان هفت اقتصاد برتر آزمون PISA قرار داشتند. در سال ۲۰۲۵، اقتصادهای آسیایی هر هفت جایگاه نخست این رتبهبندی را به خود اختصاص دادند.
آزمون «برنامه بینالمللی ارزیابی دانشآموزان» یا PISA، عملکرد دانشآموزان ۱۵ ساله را ارزیابی میکند. این آزمون فقط دانش آموختهشده در کلاس درس را نمیسنجد. دانشآموزان باید توانایی خود را در استفاده از دانش و مهارتها برای حل مسائل واقعی نشان دهند.
بیشتر بخوانید: مدیرعامل انویدیا: بهجای ریاضی پایه یاد بگیرید با هوش مصنوعی کار کنید
برترینهای ریاضی در سال ۲۰۰۳
در سال ۲۰۰۳، سیستمهای آموزشی برتر جهان ترکیبی از کشورهای اروپایی، آسیایی، اقیانوسیه و آمریکای شمالی بودند. کشورهای اروپایی حضور پررنگی در بالای جدول داشتند.
هنگکنگ با میانگین امتیاز ۵۵۰ در ریاضی، بالاترین جایگاه را در میان اقتصادهای شرکتکننده کسب کرد. فنلاند با ۵۴۴ امتیاز در رتبه دوم قرار گرفت. کره جنوبی نیز با ۵۴۲ امتیاز جایگاه سوم را به دست آورد.
هلند با ۵۳۸ امتیاز در رتبه بعدی قرار داشت. لیختناشتاین، ژاپن و کانادا نیز هفت جایگاه نخست را تکمیل کردند. در نتیجه، چهار اقتصاد از هفت جایگاه نخست در اختیار کشورهای خارج از آسیا بود.
| کشور یا اقتصاد | امتیاز PISA در ریاضی | منطقه |
|---|---|---|
| هنگکنگ | ۵۵۰ | آسیا |
| فنلاند | ۵۴۴ | اروپا |
| کره جنوبی | ۵۴۲ | آسیا |
| هلند | ۵۳۸ | اروپا |
| لیختناشتاین | ۵۳۶ | اروپا |
| ژاپن | ۵۳۴ | آسیا |
| کانادا | ۵۳۲ | آمریکای شمالی |
| بلژیک | ۵۲۹ | اروپا |
| ماکائو | ۵۲۷ | آسیا |
| سوئیس | ۵۲۷ | اروپا |
| استرالیا | ۵۲۴ | اقیانوسیه |
| نیوزیلند | ۵۲۳ | اقیانوسیه |
| جمهوری چک | ۵۱۶ | اروپا |
| ایسلند | ۵۱۵ | اروپا |
| دانمارک | ۵۱۴ | اروپا |
| فرانسه | ۵۱۱ | اروپا |
این جدول نشان میدهد که رقابت در بالای رتبهبندی جهانی ریاضی سال ۲۰۰۳ میان چند منطقه مختلف جریان داشت. آسیا عملکرد قدرتمندی داشت، اما هنوز بر جایگاههای نخست تسلط کامل پیدا نکرده بود.
بیشتر بخوانید: چرا ریاضیدان ها با آزمایشگاههای هوش مصنوعی درگیر شدهاند؟
تغییر رتبهبندی جهانی ریاضی تا سال ۲۰۲۵
تا سال ۲۰۲۵، ترکیب کشورهای صدرنشین بهطور اساسی تغییر کرد. اقتصادهای آسیایی تمام هفت جایگاه نخست را در اختیار گرفتند.
چین با امتیاز ۶۱۲ در صدر قرار گرفت. البته داده اعلامشده برای چین کل سرزمین اصلی این کشور را پوشش نمیدهد. این امتیاز به دانشآموزان پکن، شانگهای، جیانگسو و ژجیانگ مربوط است.
سنگاپور با ۵۶۳ امتیاز در جایگاه بعدی قرار گرفت. ماکائو با ۵۴۹ امتیاز سوم شد. تایوان با ۵۴۶ امتیاز در جایگاه بعدی ایستاد. ژاپن با ۵۲۵ امتیاز و کره جنوبی و هنگکنگ با ۵۲۲ امتیاز، هفت اقتصاد برتر را تکمیل کردند.
| کشور یا اقتصاد | امتیاز PISA در ریاضی | منطقه |
|---|---|---|
| چین | ۶۱۲ | آسیا |
| سنگاپور | ۵۶۳ | آسیا |
| ماکائو | ۵۴۹ | آسیا |
| تایوان | ۵۴۶ | آسیا |
| ژاپن | ۵۲۵ | آسیا |
| کره جنوبی | ۵۲۲ | آسیا |
| هنگکنگ | ۵۲۲ | آسیا |
| استونی | ۵۰۸ | اروپا |
| سوئیس | ۴۹۹ | اروپا |
| بریتانیا | ۴۸۸ | اروپا |
| کانادا | ۴۸۵ | آمریکای شمالی |
| لهستان | ۴۸۴ | اروپا |
| هلند | ۴۸۳ | اروپا |
| نیوزیلند | ۴۸۰ | اقیانوسیه |
| ایرلند | ۴۸۰ | اروپا |
| بلژیک | ۴۸۰ | اروپا |
میانگین امتیاز ریاضی در کشورهای عضو سازمان همکاری و توسعه اقتصادی، OECD، در سال ۲۰۲۵ به ۴۶۳ رسید. فاصله قابل توجه اقتصادهای صدرنشین آسیایی با این میانگین، یکی از نکات مهم نتایج این دوره است.
عقبنشینی رهبران سابق در رتبهبندی جهانی ریاضی
شماری از کشورهایی که در سال ۲۰۰۳ در بالای جدول قرار داشتند، تا سال ۲۰۲۵ افت محسوسی را تجربه کردند. فنلاند یکی از برجستهترین نمونهها است.
فنلاند در سال ۲۰۰۳ با امتیاز ۵۴۴ جایگاه دوم را داشت. امتیاز این کشور در سال ۲۰۲۵ به ۴۶۹ کاهش یافت. کانادا نیز از ۵۳۲ امتیاز به ۴۸۵ امتیاز رسید. هلند هم از ۵۳۸ امتیاز به ۴۸۳ امتیاز کاهش پیدا کرد.
ایالات متحده همچنان خارج از جمع اقتصادهای دارای بالاترین عملکرد در ریاضی قرار دارد. دانشآموزان آمریکایی در ارزیابیهای PISA در خواندن و علوم، عملکرد بهتری دارند. ریاضی بهطور تاریخی یکی از حوزههای ضعیفتر آنها بوده است.
کاهش گستردهتر امتیازهای ریاضی
افت عملکرد در ریاضی تنها به رهبران سابق محدود نمیشود. دادههای OECD نشان میدهد که میانگین عملکرد ریاضی در ۳۵ کشور عضو این سازمان بین سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ حدود ۹ امتیاز دیگر کاهش یافته است.
در بازه زمانی طولانیتر نیز روند مشابهی دیده میشود. میانگین امتیاز ریاضی بین سالهای ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ حدود ۲۲ امتیاز کاهش یافت. OECD این میزان افت را معادل کمی بیش از یک سال یادگیری برآورد کرده است.
همچنین نتایج PISA ارتباطی میان میزان استفاده تفریحی از ابزارهای دیجیتال و عملکرد دانشآموزان نشان داد. دانشآموزانی که خارج از مدرسه روزانه بیش از چهار ساعت را صرف فعالیتهای دیجیتال تفریحی میکردند، معمولا امتیاز پایینتری در ریاضی داشتند. همچنین آنها احساس تعلق ضعیفتری گزارش کردند.
در مقابل، استفاده متعادل از ابزارهای دیجیتال با نتایج بهتری همراه بود. دانشآموزان دارای استفاده متوسط در هر دو شاخص عملکرد بهتری نسبت به گروههای دارای استفاده بسیار زیاد یا بدون استفاده داشتند.
نتایج سال ۲۰۲۵ در مجموع از تغییر مرکز ثقل رتبهبندی جهانی ریاضی حکایت دارد. اقتصادهای آسیایی اکنون هفت جایگاه نخست را در اختیار دارند. همزمان، چند کشور اروپایی و آمریکای شمالی که دو دهه قبل در میان رهبران جهانی بودند، با کاهش امتیاز روبهرو شدهاند.
