فهرست مطالب
مریخ‌نورد شش‌چرخ Perseverance ناسا با پیمودن ۲۸٫۱۰ مایل (۴۵٫۲۲ کیلومتر) در سطح مریخ، رکورد بیشترین مسافت طی‌شده توسط یک وسیله نقلیه در سیاره‌ای دیگر را شکست.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این دستاورد با کمک سیستم ناوبری خودران AutoNav به دست آمده است. این مریخ‌نورد در ۱۱ اکتبر ۲۰۲۶ در دو هزار و ششمین روز مریخی مأموریت خود، موفق شد رکورد چندین‌ساله مریخ‌نورد فرصت (Opportunity) را با رکورد ۲۸٫۰۶ مایل (۴۵٫۱۶ کیلومتر) پشت سر بگذارد.
نکته مهم این دستاورد، تفاوت چشمگیر زمان ثبت دو رکورد است. Perseverance تنها در حدود پنج سال و نیم توانست این مسافت را طی کند، در حالی که فرصت برای رسیدن به رکورد قبلی نزدیک به ۱۵ سال زمان صرف کرده بود. این پیشرفت نشان‌دهنده نقش فناوری‌های ناوبری خودران در افزایش سرعت و کارایی مأموریت‌های اکتشافی مریخ است.
ناسا اعلام کرده است که سیستم ناوبری خودران AutoNav بیش از ۹۰ درصد کل مسافت حرکت Perseverance را هدایت کرده است. در مقابل، سیستم ناوبری خودران اولیه فرصت تنها در حدود ۵ درصد مسیر حرکت این مریخ‌نورد نقش داشت.
مریخ‌نورد Perseverance می‌تواند در یک روز مریخی تا ۴۱۲ متر حرکت کند. نرم‌افزار ناوبری این مریخ‌نورد هنگام هر بار بررسی محیط، حدود ۶۰۰ هزار نقطه اندازه‌گیری را پردازش می‌کند. این رقم در سوجورنر (Sojourner)، نخستین مریخ‌نورد ناسا، تنها ۲۰ نقطه بود. چنین پیشرفتی توانایی مریخ‌نوردهای جدید را برای شناسایی موانع و انتخاب مسیرهای ایمن افزایش داده است.
بیشتر بخوانید: ایرباس استیم‌دک را به کنترلر مریخ‌نورد ExoMars تبدیل کرد
نقش سیستم ناوبری خودران در ثبت رکورد مریخ‌نورد ناسا
سیستم AutoNav با استفاده از دوربین‌های نصب‌شده روی Perseverance، تصاویری از محیط اطراف ثبت می‌کند. سپس این سیستم با پردازش تصاویر، نقشه‌ای سه‌بعدی از سطح مریخ و موانع احتمالی می‌سازد. نرم‌افزار ناوبری با بررسی این اطلاعات، مسیر ایمنی میان نقاط تعیین‌شده توسط مهندسان ناسا انتخاب می‌کند.
این فناوری به Perseverance اجازه می‌دهد بدون انتظار برای دریافت دستورالعمل‌های دقیق از زمین، درباره مسیر حرکت خود تصمیم بگیرد. ناسا این قابلیت را «فکر کردن هنگام رانندگی» توصیف کرده است. استفاده از چنین سیستمی وابستگی مریخ‌نورد را به کنترل مستقیم مهندسان کاهش می‌دهد.
مریخ‌نورد Perseverance در حرکت رکوردشکن خود مسافتی معادل ۹۱٫۳۱ متر را پیمود و توانست از رکورد قبلی فرصت عبور کند. ناسا انتظار دارد این رکورد در سال‌های آینده نیز افزایش پیدا کند.
استیون لی، مدیر پروژه مریخ‌نوردهای کنجکاوی و Perseverance در آزمایشگاه پیشرانش جت ناسا اعلام کرد که مأموریت اولیه Perseverance برای پیمودن حداکثر ۱۲٫۴ مایل طراحی شده بود، اما این مریخ‌نورد اکنون بسیار فراتر از هدف تعیین‌شده حرکت کرده است.
او تأکید کرد که تمام سیستم‌های حرکتی Perseverance همچنان کاملا عملیاتی هستند. نتایج امیدوارکننده آزمایش‌های مربوط به افزایش عمر عملیاتی روی سطح نیز نشان می‌دهد که این مریخ‌نورد ناسا می‌تواند برای سال‌های بیشتری به حرکت ادامه دهد و رکورد مسافت پیموده‌شده خود را افزایش دهد.
ناسا به تازگی نخستین تمدید مأموریت Perseverance را تأیید کرده است. این مرحله از اکتبر آغاز شده و قرار است اکتشافات مریخ‌نورد در حاشیه دهانه جزرو (Jezero Crater) را تقریبا تا پایان سال ۲۰۲۸ ادامه دهد.
مریخ‌نورد Perseverance اکنون در منطقه‌ای به نام لاک دو شارم (Lac de Charmes) حرکت می‌کند و به سمت منطقه ایدوبی (Idubi) پیش می‌رود. دانشمندان امیدوار هستند در این منطقه شواهدی از سیستم‌های گرمابی باستانی پیدا کنند. این سیستم‌ها بر اثر تعامل آب گرم با سنگ‌های اطراف شکل می‌گیرند و ممکن است اطلاعات مهمی درباره محیط‌های مناسب برای حیات میکروبی در گذشته مریخ ارائه دهند.
بیشتر بخوانید: مریخ‌نورد «استقامت» ناسا با کمک هوش مصنوعی در مریخ حرکت کرد
ادامه جست‌وجوی نشانه‌های حیات در مریخ
مریخ‌نورد Perseverance تاکنون ۲۹ نمونه سنگ و خاک از مناطق مختلف دهانه جزرو جمع‌آوری کرده است. این نمونه‌ها از بستر دریاچه باستانی، دلتای رودخانه قدیمی و حاشیه دهانه به دست آمده‌اند. دانشمندان با بررسی این مناطق تلاش می‌کنند اطلاعات بیشتری درباره تاریخ زمین‌شناسی مریخ و شرایط احتمالی شکل‌گیری حیات به دست آورند.
قدمت برخی سنگ‌های این منطقه به حدود چهار میلیارد سال می‌رسد. ناسا معتقد است این سنگ‌ها می‌توانند شواهد زمین‌شناسی ارزشمندی را حفظ کرده باشند. بسیاری از شواهد مشابه در زمین بر اثر فرسایش و حرکت صفحات تکتونیکی از بین رفته‌اند.
مریخ‌نورد Perseverance پیش‌تر در سنگی به نام چیاوا فالز (Cheyava Falls) نشانه‌ای زیستی احتمالی شناسایی کرده بود. با وجود اهمیت این کشف، ناسا تأکید دارد که این یافته هنوز وجود حیات باستانی در مریخ را اثبات نمی‌کند و تنها می‌تواند نشانه‌ای احتمالی از آن باشد.
این مریخ‌نورد ناسا علاوه بر شکستن رکورد فرصت، مسافت پیموده‌شده توسط ماه‌نورد مأموریت آپولو ۱۷ و ماه‌نورد لونوخود ۲ اتحاد جماهیر شوروی را نیز پشت سر گذاشته است.
مریخ‌نوردهای قبلی ناسا در طول سال‌های گذشته رکوردهای متفاوتی ثبت کرده‌اند. سوجورنر حدود ۱۰۰ متر حرکت کرد و مریخ‌نورد روح (Spirit) مسافتی معادل ۷٫۷ کیلومتر پیمود. مریخ‌نورد کنجکاوی (Curiosity) نیز تاکنون بیش از ۳۸٫۰۷ کیلومتر در سطح مریخ حرکت کرده است.
برنامه بعدی Perseverance، ادامه حرکت به سمت جنوب و منطقه رینبو فالز (Rainbow Falls) است. این منطقه شامل قطعه‌ای از پوسته باستانی مریخ به عرض حدود ۱۰۰ متر است که بر اثر برخورد عامل تشکیل‌دهنده دهانه جزرو در معرض دید قرار گرفته است.
ناسا هم‌زمان در حال توسعه قابلیت‌های جدید نرم‌افزار ناوبری Perseverance است. این تغییرات با هدف کاهش تغییر جهت‌های غیرضروری و افزایش دقت تعیین موقعیت مریخ‌نورد انجام می‌شوند. همچنین فناوری جدید به دستگاه کمک می‌کند هنگام حرکت، موقعیت خود را با استفاده از نقشه‌های مداری تشخیص دهد.
ناسا امیدوار است این پیشرفت‌ها به مریخ‌نوردهای آینده امکان دهند در هر روز مریخی مدت بیشتری فعالیت کنند و مناطق گسترده‌تری از سطح سیاره سرخ را بررسی نمایند. افزایش توانایی حرکت خودران می‌تواند دامنه مأموریت‌های اکتشافی آینده را گسترش دهد و فرصت‌های بیشتری برای بررسی تاریخ مریخ فراهم کند.
بیشتر بخوانید: مریخ‌نورد ERNEST رکورد جدیدی در پیمایش خودکار ثبت کرد
