فهرست مطالب
چین با ارتقای جنگنده‌های رادارگریز J-20 و توسعه نسخه دوسرنشینه J-20S، قصد دارد توان عملیاتی این هواپیماها را افزایش دهد و آنها را به مراکز فرماندهی پهپادهای رزمی تبدیل کند.
به گزارش سرویس هوافضا تکناک، ارتش چین جزئیات جدیدی از ارتقای جنگنده نسل پنجم J-20A و توسعه نسخه دوسرنشینه J-20S منتشر کرده است. این تغییرات شامل استفاده از موتورهای بومی قدرتمندتر، اصلاح طراحی آیرودینامیکی، بهبود سیستم‌های شناسایی و افزایش قابلیت هماهنگی با پهپادهای رزمی می‌شود.
چین تلاش می‌کند نقش جنگنده‌های J-20 را از مأموریت‌های سنتی برتری هوایی فراتر ببرد و آنها را به بخشی از یک شبکه رزمی گسترده تبدیل کند. در این ساختار، جنگنده‌های رادارگریز می‌توانند با هواپیماهای سوخت‌رسان، هواپیماهای هشدار زودهنگام و سایر تجهیزات نظامی همکاری کنند.
یکی از مهم‌ترین تغییرات این برنامه، استفاده از موتورهای ساخت داخل چین است. این موتورها علاوه بر کاهش وابستگی به فناوری خارجی، نیروی رانش بیشتری تولید می‌کنند و عملکرد جنگنده را در سرعت‌های بالا بهبود می‌دهند.
افزایش قدرت جنگنده J-20 با موتورهای بومی چین
توسعه موتورهای بومی یکی از مهم‌ترین مراحل پیشرفت جنگنده رادارگریز J-20 محسوب می‌شود. چین نخستین بار نسخه مجهز به موتورهای ساخت داخل این هواپیما را در نمایشگاه هوایی ژوهای در سال ۲۰۲۱ به نمایش عمومی گذاشت.
این رویداد نقطه عطفی در تلاش چین برای کاهش وابستگی به فناوری پیشران خارجی بود. توسعه موتورهای داخلی همچنین به این کشور امکان می‌دهد کنترل بیشتری بر طراحی، تولید و بهبود سیستم پیشران جنگنده‌های نظامی داشته باشد.
موتورهای بومی J-20 ظاهراً نیروی رانش بیشتری نسبت به نمونه‌های قبلی تولید می‌کنند. این افزایش قدرت می‌تواند سرعت نهایی هواپیما را بالا ببرد و امکان اجرای مانورهای سنگین با شتاب گرانشی زیاد را فراهم کند.
یکی دیگر از مزایای این موتورها، قابلیت حفظ پرواز مافوق صوت بدون استفاده مداوم از پس‌سوز است. این ویژگی که با عنوان سوپرکروز شناخته می‌شود، به جنگنده اجازه می‌دهد برای مدت بیشتری با سرعت مافوق صوت پرواز کند.
با وجود این پیشرفت‌ها، چین هنوز اطلاعات دقیقی درباره میزان نیروی رانش موتورها، حداکثر سرعت و عملکرد عملیاتی نسخه ارتقایافته منتشر نکرده است.
مهندسان چینی علاوه بر موتور، طراحی بدنه J-20A را نیز اصلاح کرده‌اند. یکی از تغییرات قابل مشاهده، بخش برجسته پشت کابین خلبان است که در نسخه جدید اتصال نرم‌تر و تدریجی‌تری با بدنه اصلی هواپیما دارد.
این تغییر ظاهراً با هدف بهبود جریان هوا در اطراف بدنه و افزایش بازده آیرودینامیکی انجام شده است. کارشناسان معتقدند طراحی جدید می‌تواند عملکرد جنگنده را هنگام پرواز با سرعت بالا بهبود دهد.
چین با این اصلاحات تلاش می‌کند ویژگی‌های پروازی J-20 را ارتقا دهد و زمینه توسعه نسل‌های پیشرفته‌تر جنگنده‌های ساخت داخل را فراهم کند.
بیشتر بخوانید: معرفی نسل‌های اول تا ششم جنگنده ها + ویژگی های شاخص
تبدیل جنگنده دوسرنشینه J-20S به مرکز فرماندهی پهپادها
یکی دیگر از تغییرات مهم خانواده J-20 به سیستم شناسایی الکترواپتیکی مربوط می‌شود. در نسخه ارتقایافته، قطعه‌ای برجسته در قسمت زیرین دماغه هواپیما دیده می‌شود که با تجهیزات شناسایی ارتباط دارد.
سیستم قبلی ظاهراً از ۶ عدسی اپتیکی استفاده می‌کرد، اما نسخه جدید به ۸ عدسی مجهز شده است. افزایش تعداد اجزای اپتیکی می‌تواند توانایی جنگنده را در شناسایی و رهگیری اهداف بهبود دهد.
آرایش جدید حسگرها همچنین ممکن است قابلیت کشف هواپیماهای رادارگریز را تقویت کند. این تجهیزات می‌توانند در عملیات مشترک، اطلاعات بیشتری در اختیار خلبان و سایر واحدهای نظامی قرار دهند.
در همین حال، چین نسخه دوسرنشینه J-20S را برای انجام مأموریت‌هایی فراتر از نبردهای هوایی متداول توسعه می‌دهد. این مدل برخلاف نسخه‌های تک‌سرنشینه، یک خدمه اضافی دارد که در بخش عقب کابین مستقر می‌شود.
حضور خدمه دوم امکان تقسیم مسئولیت‌ها را فراهم می‌کند. خلبان اصلی می‌تواند بر هدایت هواپیما و درگیری هوایی تمرکز کند و فرد دوم وظایف پیچیده مرتبط با مدیریت عملیات را بر عهده بگیرد.
انتظار می‌رود خدمه دوم بتواند گروه‌های پهپادی را مدیریت کند، اطلاعات میدان نبرد را هماهنگ سازد و در برنامه‌ریزی حملات علیه اهداف زمینی و دریایی مشارکت داشته باشد.
این قابلیت با افزایش استفاده از پهپادهای رزمی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. مدیریت چندین هواگرد بدون سرنشین، بررسی اطلاعات حسگرها و هماهنگی با سایر تجهیزات می‌تواند فشار کاری زیادی به یک خلبان وارد کند.
نسخه J-20S با تقسیم این مسئولیت‌ها می‌تواند به یک مرکز فرماندهی و هماهنگی هوابرد تبدیل شود. خدمه دوم قادر خواهد بود در پردازش اطلاعات، تعیین اهداف و هماهنگی عملیات مشترک مشارکت کند.
چنین ساختاری از مفهوم همکاری جنگنده‌های سرنشین‌دار با هواگردهای بدون سرنشین پشتیبانی می‌کند. در این شیوه، پهپادها می‌توانند در کنار جنگنده‌ها فعالیت کنند و محدوده شناسایی، هدف‌گیری و اجرای مأموریت را گسترش دهند.
البته جزئیات عملیاتی و میزان توانایی واقعی J-20S در کنترل هم‌زمان پهپادها هنوز به‌طور کامل منتشر نشده است.
تشکیل شبکه رزمی مشترک با جنگنده‌ها و هواپیماهای سوخت‌رسان
چین هم‌زمان با ارتقای خانواده J-20، تلاش می‌کند این جنگنده‌ها را در شبکه گسترده‌تری از هواپیماهای نظامی خود ادغام کند. هدف این برنامه افزایش هماهنگی عملیاتی و کاهش وابستگی هر جنگنده به تجهیزات مستقل خود است.
این شبکه شامل هواپیماهای هشدار زودهنگام و کنترل هوابرد سری KJ، هواپیماهای سوخت‌رسان YY-20، جنگنده‌های چندمنظوره J-16 و جنگنده‌های J-10C می‌شود.
هواپیماهای هشدار زودهنگام می‌توانند در شناسایی تهدیدها و هماهنگی عملیات نقش داشته باشند. هواپیماهای سوخت‌رسان نیز امکان ادامه مأموریت‌های طولانی‌تر را فراهم می‌کنند. حضور سایر جنگنده‌ها در این مجموعه، ظرفیت اجرای عملیات مشترک را افزایش می‌دهد.
کارشناسان معتقدند ادغام این تجهیزات به جنگنده‌های J-20 اجازه می‌دهد به‌جای اتکای کامل به حسگرها و تسلیحات خود، از قابلیت‌های یک شبکه رزمی گسترده استفاده کنند.
این تغییر رویکرد می‌تواند اهمیت ویژه‌ای برای عملیات پیچیده هوایی داشته باشد. در چنین مأموریت‌هایی، هماهنگی میان هواپیماهای مختلف و دسترسی به اطلاعات مشترک، بخش مهمی از توان عملیاتی را تشکیل می‌دهد.
در همین حال، مأموریت‌های ظاهراً منظم جنگنده‌های J-20 در دریای چین شرقی، دریای چین جنوبی و تنگه تایوان نشان می‌دهد که نقش عملیاتی این هواپیماها در حال گسترش است.
مجموع این تحولات بیانگر تلاش چین برای تبدیل خانواده J-20 از جنگنده‌های متمرکز بر برتری هوایی به پلتفرم‌های چندمنظوره است. این جنگنده‌ها قرار است علاوه بر نبرد مستقیم، در فرماندهی پهپادها، هماهنگی تجهیزات نظامی و اجرای عملیات رزمی شبکه‌محور نقش بیشتری ایفا کنند.
حتما بخوانید: ۱۰ هواپیمای جنگنده برتر نسل پنجم حال حاضر دنیا
