ناسا به طور رسمی از قدرتمندترین و پیشرفتهترین ابررایانه تاریخ خود با نام «آتنا» (Athena) رونمایی کرد که میتواند بیش از ۲۰ کوادریلیون محاسبه در هر ثانیه انجام دهد.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، این ابررایانه که در تاریخ ۲۷ ژانویه معرفی شد، به عنوان پرچمدار جدید پروژه «قابلیت محاسبات پیشرفته» (HECC) در مرکز پژوهشی ایمز ناسا و در تأسیسات ماژولار ابررایانشی واقع در سیلیکونولی کالیفرنیا مستقر شده است.
کوین مورفی، مدیر ارشد دادههای علمی ناسا و مسئول پروژه HECC، در مراسم معرفی این سامانه اعلام کرد: «اکتشاف همواره ناسا را به مرزهای توان محاسباتی ممکن سوق داده است و اکنون ما با آتنا، منابعی متناسب با نیازهای روبهرشد مأموریتهای آینده فراهم میکنیم.»
ابررایانه آتنا با عملکردی فراتر از ۲۰ پتافلاپس، به طور قابل توجهی از ابررایانههای پیشین ناسا یعنی «آیتکن» و «پلئیادس» پیشی میگیرد. این سامانه از ۱۰۲۴ گره محاسباتی مبتنی بر پردازندههای پرهسته AMD EPYC بهره میبرد و به ۷۸۶ ترابایت حافظه مجهز شده است؛ ترکیبی که امکان تحلیل و پردازش مجموعهدادههای عظیم و بسیار پیچیده را فراهم میکند.
این توان پردازشی بالا به ناسا اجازه میدهد شبیهسازیهای بسیار دقیقی از پرتاب موشکها، رفتار فضاپیماها و حتی طراحی هواپیماهای نسل جدید با بهرهوری سوخت بالاتر انجام دهد؛ موضوعی که میتواند باعث کاهش میلیونها دلار از هزینههای آزمایشهای فیزیکی شود.
علاوه بر شبیهسازیهای فیزیکی، آتنا به عنوان بستری برای آموزش مدلهای بزرگ هوش مصنوعی نیز مورد استفاده قرار میگیرد. این مدلها قادر هستند پتابایت دادههای حاصل از ماهوارهها و مأموریتهای فضایی را تحلیل نمایند و الگوها و یافتههایی را استخراج کنند که کشف آنها برای پژوهشگران انسانی بهتنهایی امکانپذیر نیست.
از جمله کاربردهای مهم این ابررایانه میتوان به شبیهسازی الگوهای پیچیده جوی و پیشبینی اثرات زمینی طوفانهای خورشیدی اشاره کرد؛ پدیدههایی که میتوانند زیرساختهای ارتباطی و شبکههای برق روی زمین را تحت تأثیر قرار دهند.
ابررایانه آتنا نماد تغییر رویکرد ناسا در استفاده از زیرساختهای محاسباتی است. به گفته مسئولان این سازمان، اکنون مجموعه HECC از مدل رایانش ترکیبی استفاده میکند؛ مدلی که امکان جابهجایی میان توان خام سختافزاری آتنا و انعطافپذیری پلتفرمهای ابری تجاری را برای پژوهشگران فراهم میسازد. این رویکرد به دانشمندان اجازه میدهد متناسب با نوع مأموریت، بهترین محیط محاسباتی را انتخاب کنند.
نام «آتنا» در سال ۲۰۲۵ و با رأی کارکنان ناسا انتخاب شد؛ نامی که به دلیل پیوند اسطورهای با آرتمیس، الهه خرد و خواهر آرتمیس، نمادی از دانایی و راهبری علمی به حساب میآید.
ناسا اعلام کرده است که آتنا از ۱۴ ژانویه ۲۰۲۶ به طور کامل عملیاتی شده است و در اختیار پژوهشگران داخلی و دانشمندان بیرونی همکار با برنامههای ناسا قرار دارد. این پژوهشگران میتوانند با ارائه درخواست، زمان پردازشی این سامانه را دریافت کنند.
در شرایطی که ناسا خود را برای مأموریتهای بزرگ آینده، از جمله پرواز آزمایشی آرتمیس ۲ و بازگشت انسان به ماه آماده میکند، ابررایانه آتنا به عنوان زیرساخت دیجیتال کلیدی، محاسبات پیچیدهای را بر عهده خواهد داشت که ایمنی و موفقیت این مأموریتها به آن وابسته است. ناسا در بیانیهای تأکید کرد: «ما با آتنا، پایههای دیجیتال عصر جدیدی از اکتشافات فضایی را بنا میکنیم.»
