فهرست مطالب
سال ۲۰۲۵ بشر را به کشف احتمالی حیات هوشمند فرازمینی نزدیکتر کرد و همزمان پروژههای هیجانانگیزی برای ماموریتهای آینده آغاز شد.
به گزارش سرویس علمی تکناک، آیا زندگی دیگری در جهان هست؟ «دعا کنید که موجود هوشمندی جایی در فضا باشد، چون روی زمین که نیست!» این جمله مشهور مونتی پایتون، حالتی طنزآلود از تردید بشر درباره حیات هوشمند فرازمینی است. حقیقت این است که هنوز نمیدانیم آیا حیات هوشمند یا حتی غیرهوشمند در جایی خارج از زمین وجود دارد یا خیر. با وجود این، در سال گذشته نشانههای امیدوارکنندهای مشاهده شد و برنامههای جدید و هیجانانگیزی برای ماموریتهای آینده مطرح گردید، هرچند شدت گرفتن نظریههای توطئه باعث شد برخی پیشرفتهای مهم در این حوزه در هیاهوی خبری گم شود.
حتما بخوانید: کشف قویترین نشانه حیات فرازمینی توسط تلسکوپ فضایی جیمز
ناسا در جستوجوی حیات هوشمند فرازمینی
ناسا برای جستوجوی حیات هوشمند فرازمینی، مقیاسی موسوم به «سطح اعتماد به شناسایی حیات» (CoLD) تعریف کرده است. مرحله نخست شامل کشف یک سیگنال احتمالی است. سه مرحله بعدی به ترتیب شامل رد آلودگی، تایید امکانپذیری زیستی و رد توضیح غیرزیستی است. پس از آن، بررسی شواهد مستقل، رد سایر فرضیهها و در نهایت تایید مستقل انجام میشود تا اطمینان علمی حاصل شود. در طول چندین دهه کاوشهای ناسا، تنها یک کشف توانسته است وارد مقیاس اعتماد به شناسایی حیات (CoLD) شود. این کشف توسط مریخنورد پرسویرنس (استقامت) در سال ۲۰۲۴ انجام شد و به «تشکیل Bright Angel» مشهور است. بخشهای شاخص آن شامل صخره معروف Cheyava Falls، صخرهای به نام «معبد آپولو» و «دره یاقوت» هستند.
بیشتر بخوانید: ردیابی حیات فرازمینی در آسمان زمین با دوربین مادون قرمز Dalek
مطالعهای تازه نشان داده است که در برخی بخشهای سنگ رسی این تشکیل، فسفات آهن، سولفیدها و خوشههایی از مواد کربن آلی وجود دارد که در حضور آب شکل گرفتهاند. تیم تحقیقاتی دریافت که تشکیل Bright Angel دارای نشانههای آلی، بافتها و ویژگیهای شیمیایی و معدنی است که میتواند به عنوان «نشانههای زیستی بالقوه» مدنظر قرار گیرد؛ شواهدی که احتمال وجود حیات گذشته روی مریخ را مطرح میکند. علاوه بر این، بلوکهای سازنده حیات، شامل آمینو اسیدها، بازهای نوکلئیک و قندها، در محیطهای متعددی در فضا کشف شدهاند. امسال، آمینو اسیدی که پیش از این دیده نشده بود روی سیارک Bennu کشف شد، همچنین مولکولهای جالبی روی دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS شناسایی گردید.
اولین تماس با موجودات فضایی
در میان کشفیات بحثبرانگیز، سیاره فراخورشیدی K2-18b توجه ویژهای جلب کرده، که سیارهای بزرگتر از زمین و غنی از آب است. در آوریل، تیمی ادعا کرد که جو این سیاره حاوی نشانههای زیستی است، اما بعدها تیم دیگری تنها غنای آب آن را تایید کرد و هیچ نشانه زیستی پیدا نشد. با پیشرفت ابزارها و مطالعات در زمینه سیارات فراخورشیدی و جو آنها، احتمال یافتن مولکولهایی افزایش مییابد که ارزش ثبت در مقیاس CoLD را داشته باشند، اگرچه هنوز به آن نقطه نرسیدهایم. علاوه بر این، روشهای سنتی اختررادیویی همچنان چشماندازهای جالبی ارائه میدهند. تحقیقات تابستان گذشته نشان داد که اگر بیگانگان رصدخانهای مانند Square Kilometer Array، مشابه نمونههای در حال ساخت در آفریقای جنوبی و استرالیا داشته باشند، میتوانند ما را از طریق سیگنالهای رادیویی نشتشده شناسایی کنند. حتی حیات هوشمند فرازمینی تا فاصله ۲۰۰ سال نوری قادر به ردیابی سیگنالهای رادار فرودگاهها خواهند بود، هرچند این سیگنال هنوز آن فاصله را طی نکرده است.
برای مطالعه بیشتر: چرا نخستین برخورد انسان با موجودات فرازمینی میتواند تراژیک باشد؟
در حوزه جستوجوی حیات هوشمند فرازمینی، یک پیشنهاد اخیر مطرح میکند که بیگانگان پرصدا و آشکار خواهند بود! فرضیه Eschatian ادعا میکند که اولین تماس با حیات هوشمند فرازمینی، رویدادی بسیار شدیدتر و غیرمعمولتر از تماسهای بعدی خواهد بود. برای اشاره به یک ادعای عجیب، به دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS بازمیگردیم. سومین بازدیدکننده میانستارهای شناختهشده از زمان کشف در اول ژوئیه، همواره رفتاری کاملاً دنبالهداری داشته است. هر چه به خورشید نزدیکتر شد، ویژگیهای دنبالهداری آن تقویت شد، با وجود این، برخی معتقد بودند که این یک سفینه فضایی بیگانه است که وانمود به دنبالهدار بودن میکند. در نهایت، حتی یکی از بزرگترین طرفداران نظریه توطئه بیگانگان اذعان کرد که این جسم کاملا طبیعی است.
اگرچه سال گذشته پاسخی قطعی به سوال «آیا در جهان تنها هستیم؟» ارائه نشد، اما ما را کمی به پاسخ نزدیکتر کرده است. همچنین چند پروژه هیجانانگیز پیشرفت کردهاند: مریخنورد Rosalyn Franklin آژانس فضایی اروپا در ۲۰۲۸ به مریخ اعزام میشود و زیر سطح زمین را برای یافتن نشانههای حیات بررسی خواهد کرد و ESA برنامهریزی ماموریت به انسلادوس، قمر یخی زحل و یکی از اصلیترین کاندیداها برای حیات موجود در منظومه شمسی را آغاز کرده است.
