پیشرفت یک میلیون برابری هوش مصنوعی در یک دهه اخیر

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در دیدار با نخست‌وزیر بریتانیا و در جریان افتتاح هفته فناوری لندن اعلام کرد که در دهه گذشته، توان سخت‌افزاری هوش مصنوعی یک میلیون برابر افزایش یافته است.

به گزارش تک‌ناک، این جهش بی‌سابقه باعث شده است که زیرساخت‌ها، سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی اقتصادی کشورها، دستخوش تغییر شوند.

در این رویداد، مقامات دولتی و صنعتی اعلام کردند که سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای در حوزه زیرساخت، استعداد انسانی و همکاری‌های دولتی-خصوصی برای تقویت جایگاه هوش مصنوعی در برنامه‌ریزی اقتصادی ملی در حال انجام است.

اما شاید مهم‌ترین بخش سخنان هوانگ، اشاره او به سرعت خیره‌کننده پیشرفت سخت‌افزارهای هوش مصنوعی بود. او گفت: «در ده سال گذشته، هوش مصنوعی یک میلیون برابر پیشرفت کرده است. سرعت این تغییر واقعاً شگفت‌انگیز است.»

هوانگ جزئیاتی از منظور خود ارائه نکرد، که آیا منظور او پیشرفت نرم‌افزاری بوده — مانند مدل‌های زبانی بزرگ و مدل‌های استدلال پیچیده‌تر — یا اشاره‌ او به سخت‌افزار بوده است. اما با توجه به ماهیت سخت‌افزاری شرکت انویدیا، به‌ نظر می‌رسد که او از تحولات گسترده در حوزه پردازنده‌ها و سیستم‌های هوش مصنوعی سخن می‌گفته است.

سال گذشته انویدیا اعلام کرد که پردازنده‌های Blackwell B200 تا ۲۰٬۰۰۰ برابر عملکرد بهتری در اجرای مدل‌ها نسبت به پردازنده Pascal P100 از سال ۲۰۱۶ دارند. به‌ طور خاص، B200 قادر به پردازش حدود ۲۰٬۰۰۰ ترافلاپس FP4 است؛ در حالی‌ که P100 تنها ۱۹ ترافلاپس FP16 را ارائه می‌داد. هرچند این مقایسه کاملاً هم‌تراز نیست، اما از نظر عملکرد در استنتاج (Inference) نشان‌دهنده جهش چشمگیر است. علاوه بر این، پردازنده‌های جدید Blackwell از نظر بهره‌وری انرژی نیز ۴۲٬۵۰۰ برابر بهینه‌تر هستند، یعنی انرژی کمتری برای تولید هر توکن مصرف می‌کنند.

فراتر از پردازنده‌های قدرتمند، شرکت‌هایی نظیر انویدیا، xAI (متعلق به ایلان ماسک) و مایکروسافت، اکنون سیستم‌هایی ساخته‌اند که از منظر سرعت و کارایی نسبت به نمونه‌های سال ۲۰۱۶ بسیار پیشرفته‌تر هستند. برای نمونه، شرکت xAI در حال حاضر از یک ابررایانه با ۲۰۰٬۰۰۰ پردازنده Hopper بهره می‌برد. همچنین ایلان ماسک گفته است که هدف نهایی این شرکت، ساخت سامانه‌ای با یک میلیون پردازنده Blackwell است؛ ابررایانه‌ای که نه‌تنها عملکرد بی‌سابقه‌ای در اجرای مدل‌های هوش مصنوعی خواهد داشت، بلکه جزو قدرتمندترین سیستم‌های پردازشی جهان نیز خواهد بود.

البته ایالات متحده تنها کشوری نیست که در زمینه زیرساخت هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری عظیمی انجام می‌دهد. بریتانیا نیز متعهد شده است که تا پایان دهه، حدود ۱ میلیارد پوند برای توسعه رایانش پیشرفته در این حوزه هزینه کند؛ بخشی از این بودجه از هم‌اکنون در حال تخصیص است. انویدیا نیز قصد دارد یک مرکز تحقیقاتی جدید در بریتانیا راه‌اندازی کند که بر توسعه هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند رباتیک، مدل‌سازی محیطی و علم مواد متمرکز خواهد بود. همچنین این شرکت یک برنامه ملی آموزش توسعه‌دهندگان برای ارتقای مهارت‌های فنی مرتبط با هوش مصنوعی آغاز کرده و قرار است با نهاد نظارتی مالی بریتانیا برای ایجاد محیط آزمایشی ایمن جهت آزمون سامانه‌های هوش مصنوعی همکاری کند. از دیگر برنامه‌های مشترک می‌توان به پیشبرد پژوهش‌های مربوط به نسل ششم اینترنت همراه (6G) اشاره کرد.

با وجود این، سامانه‌های هوش مصنوعی بریتانیا در مقایسه با ابررایانه‌های آمریکایی همچنان فاصله زیادی دارند. قدرتمندترین سیستم آتی این کشور، Isambard-AI نام دارد که قرار است به ۵٬۵۰۰ پردازنده Grace Hopper 200 مجهز شود؛ عددی که در برابر خوشه‌های عظیم آمریکایی بسیار کوچک‌تر است.