فهرست مطالب
دانشمندان هشدار می‌دهند رشد انفجاری ماهواره‌ها، آلودگی نوری بی‌سابقه‌ای ایجاد کرده است که می‌تواند تصاویر تلسکوپ‌های فضایی را مختل کند.
به گزارش سرویس علمی تکناک، نور بازتاب‌یافته از نیم میلیون ماهواره‌ای که قرار است در سال‌های آینده راهی مدار زمین شوند، می‌تواند تحقیقات علمی را با تهدید جدی روبه‌رو کند.
این هشدار صریح را اخترشناسان ناسا روز چهارشنبه مطرح کردند. دانشمندان مدت‌ها است که زنگ خطر را به صدا درآورده‌اند: آلودگی نوری ناشی از ماهواره‌های هر روز پرشمارتر، آینده آسمان‌های تاریک و شفاف زمین را تهدید می‌کند.
اما پژوهشی تازه در نشریه Nature برای نخستین‌بار برآورد کرده است که این موج عظیم ماهواره‌های در صف پرتاب، چگونه می‌تواند وارد میدان دید تلسکوپ‌های فضایی شود و تلاش بشر برای کاوش ژرفای کیهان را مختل کند. طبق یافته‌های این تحقیق، تعداد ماهواره‌های مدار پایین زمین از سال ۲۰۱۹ تا امروز از حدود دو هزار به پانزده هزار رسیده است؛ بسیاری از آنها متعلق به منظومه اینترنتی استارلینک تحت مالکیت ایلان ماسک هستند.
اگر تمامی درخواست‌هایی که تاکنون به نهادهای نظارتی ارائه شده‌اند مجوز پرتاب بگیرند، تا پایان دهه ۲۰۳۰ بیش از ۵۶۰ هزار ماهواره در مدار زمین خواهند گشت؛ جمعیتی که می‌تواند سیمای فضا را دگرگون کند. الخاندرو بورلاف، نویسنده اصلی این مطالعه و پژوهشگر مرکز تحقیقات ایمز ناسا در گفت‌وگو با AFP این وضعیت را «تهدیدی بسیار جدی» برای کار تلسکوپ‌های فضایی توصیف کرد. تیم او برای ارزیابی این خطر، شبیه‌سازی‌هایی انجام داده است تا مشخص کند هجوم ۵۶۰ هزار ماهواره چه اثراتی بر چهار تلسکوپ فضایی کلیدی خواهد داشت.
حتما بخوانید: چین شبکه ماهواره‌ای Xingyan را برای پایش اشیای مداری مستقر می کند
آلودگی نوری ماهواره‌ها چه بلایی بر سر آسمان می‌آورد؟
بیشتر بخوانید: ابرطوفان خورشیدی تهدیدی جدی برای ماهواره‌ها و زیرساخت‌های زمین + ویدیو
نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که نور بازتاب‌یافته از ماهواره‌ها می‌تواند ۹۶ درصد تصاویر ثبت‌شده توسط تلسکوپ SPHEREx ناسا، تلسکوپ در دست طراحی ARRAKIHS وابسته به آژانس فضایی اروپا و تلسکوپ شنتیان چین را مخدوش کند. تلسکوپ فضایی هابل (که به دلیل میدان دید باریک‌تر آن کمتر در معرض عبور ماهواره‌ها است) نیز از این تهدید در امان نیست و حدود یک‌سوم تصاویر آن آلوده خواهد شد. پیامدهای این اختلال، دامنه گسترده‌ای از فعالیت‌های علمی را دربرمی‌گیرد.
بورلاف برای توضیح این چالش مثالی می‌زند: «تصور کنید در حال جست‌وجوی سیارک‌هایی هستید که ممکن است خطری بالقوه برای زمین باشند. رد عبور یک سیارک در آسمان دقیقا شبیه رد یک ماهواره است… تشخیص اینکه کدام‌یک تهدید واقعی است، فوق‌العاده دشوار می‌شود.» در این میان، برخی تلسکوپ‌های فضایی از جمله تلسکوپ مشهور جیمز وب از آلودگی نوری ماهواره‌ها مصون می‌مانند، چرا که در فاصله ۱.۵ میلیون کیلومتری زمین، در نقطه پایدار لاگرانژ ۲ جای گرفته‌اند.
خبر پیشنهادی: سپر ماهواره‌ای هوش مصنوعی، راهکار ایلان ماسک برای کاهش دمای زمین
آیا راه‌حلی وجود دارد؟
مطالعه‌ای تازه هشدار می‌دهد که یکی از راه‌های احتمالی برای کاهش آلودگی نوری این است که ماهواره‌ها در ارتفاعی پایین‌تر از تلسکوپ‌های فضایی قرار گیرند، اما چنین رویکردی می‌تواند به لایه اوزون ضربه بزند. واقع‌بینانه‌ترین راه‌حل، کم کردن تعداد ماهواره‌های در مدار است. با وجود این، رقابت شدید شرکت‌های اینترنت ماهواره‌ای و نیاز فزاینده صنعت هوش مصنوعی به انتقال حجم عظیم داده‌ها، تحقق این گزینه را دور از انتظار می‌کند.
بورلاف بیان کرد که حدود سه چهارم ماهواره‌هایی که اکنون به دور زمین می‌چرخند، بخشی از منظومه استارلینک متعلق به ایلان ماسک هستند. اما بر اساس برآورد مطالعه، با انفجار رقابت در سال‌های پیش‌رو، سهم استارلینک از کل جمعیت ماهواره‌ای تا دو دهه آینده به حدود ۱۰ درصد کاهش خواهد یافت. او تاکید کرد که شرکت‌ها می‌توانند در مقطع فعلی با ارائه داده‌های موقعیت، زاویه استقرار و رنگ ماهواره‌های خود به مرکزهای کنترل تلسکوپ‌های فضایی، بخشی از مشکل را کاهش دهند.
علاوه بر این، رشد روزافزون ابعاد ماهواره‌ها نگرانی دیگری است. بورلاف توضیح داد که یک ماهواره با مساحت ۱۰۰ متر مربع، با چشم غیرمسلح به روشنی درخشان‌ترین ستاره آسمان دیده می‌شود. اما پروژه‌های جدید، برای پاسخ‌گویی به عطش داده‌ای هوش مصنوعی، ساخت ماهواره‌هایی با ابعاد ۳۰۰۰ متر مربع را هدف گرفته‌اند؛ غول‌هایی که به گفته او می‌توانند به اندازه یک سیاره بدرخشند.
