استرس و بی‌خوابی دشمن خاموش سلول‌های حیاتی ایمنی بدن

مطالعه‌ای در عربستان سعودی نشان می‌دهد اضطراب و بی‌خوابی می‌توانند سطح و عملکرد سلول‌های NK بدن را کاهش دهند و سلامت ایمنی، جسمی و روانی افراد جوان را تهدید کنند.

به گزارش سرویس علمی تک‌ناک، سلول‌های کشنده طبیعی (NK) نقش اساسی در محافظت از بدن در برابر بیماری‌ها ایفا می‌کنند و به سرعت پاتوژن‌ها، مواد خارجی و سلول‌های آلوده را از بین می‌برند تا از گسترش تهدیدات جلوگیری شود.

برخی از این سلول‌ها در جریان خون گردش می‌کنند، در حالی که گروهی دیگر در بافت‌ها و اندام‌ها مستقر هستند. کاهش سطح این سلول‌ها عملکرد سیستم ایمنی را مختل کرده و آسیب‌پذیری بدن در برابر بیماری‌ها را افزایش می‌دهد.

حتما بخوانید: آیا مغز با خوابیدن مسائل را بهتر پردازش می کند؟ + ویدیو

اضطراب، بی‌خوابی و عملکرد سلول‌های NK

اضطراب و بی‌خوابی می‌توانند فعالیت طبیعی سیستم ایمنی را تحت تاثیر قرار دهند. با توجه به شیوع فزاینده این اختلالات، پژوهشگران عربستان سعودی به بررسی ارتباط بین اضطراب، مشکلات خواب و تغییرات سیستم ایمنی در میان دانشجویان زن جوان پرداختند. یافته‌های آن‌ها در Frontiers in Immunology منتشر شده است.

دکتر رناد الهماوی، نویسنده اول و استادیار ایمنی‌شناسی و ایمنی‌درمانی دانشگاه طیبه، می‌گوید: «در دانشجویانی که علائم بی‌خوابی داشتند، تعداد و نسبت کل سلول‌های NK و زیرمجموعه‌های آن‌ها کاهش یافته بود.» او همچنین تاکید کرد: «دانشجویانی با علائم اضطراب عمومی، در مقایسه با دانشجویان بدون علائم، درصد و تعداد سلول‌های NK در جریان خون و زیرمجموعه‌های آن‌ها پایین‌تر بود.»

بیشتر بخوانید: نور آبی گوشی چیست و چگونه بر خواب و بینایی تأثیر می‌گذارد؟

برای مطالعه بیشتر: حلقه هوشمند Reebok Smart Ring با قابلیت سنجش خواب و استرس عرضه شد + تصویر

این مطالعه شامل ۶۰ دانشجوی زن ۱۷ تا ۲۳ ساله بود که هر یک سه پرسشنامه جامع را تکمیل کردند؛ پرسشنامه‌هایی که اطلاعات جمعیت‌شناختی و علائم اضطراب و بی‌خوابی را ثبت می‌کردند. گزارش علائم اضطراب و مشکلات خواب به‌صورت خوداظهاری انجام شد. یافته‌ها نشان داد که حدود ۵۳ درصد از شرکت‌کنندگان اختلالات خواب متناسب با بی‌خوابی داشتند و ۷۵ درصد علائم اضطراب را تجربه کردند. همچنین، ۱۷ درصد در دسته اضطراب متوسط و ۱۳ درصد در دسته اضطراب شدید قرار گرفتند.

نمونه‌های خون برای اندازه‌گیری سطح سلول‌های NK و تعیین زیرمجموعه‌های خاص آن‌ها جمع‌آوری شد. سلول‌های NK به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:

• CD16+CD56dim که بیشتر در سیستم عصبی محیطی حضور دارند و سلول‌های سیتوتوکسیک هستند و قادر به تخریب یا از بین بردن سلول‌های تهدیدکننده می‌باشند.
• CD16+CD56high که کمتر مشاهده می‌شوند و در تولید پروتئین‌هایی به‌عنوان پیام‌رسان شیمیایی و تنظیم پاسخ ایمنی نقش دارند. هر دو گروه جزو سلول‌های NK گردش‌کننده در خون طبقه‌بندی می‌شوند.

شدت اضطراب و کاهش سلول‌های NK

تحلیل‌ها نشان داد دانشجویانی با علائم اضطراب، نسبت و تعداد سلول‌های NK گردش‌کننده و زیرمجموعه‌های آن‌ها کاهش یافته بود. شدت اضطراب عامل تعیین‌کننده‌ای بود؛ دانشجویان با اضطراب متوسط یا شدید کاهش قابل توجهی در درصد سلول‌های NK گردش‌کننده داشتند، در حالی که کسانی با اضطراب خفیف یا کم، تنها کاهش اندکی داشتند که از نظر آماری معنی‌دار نبود. در میان دانشجویانی با علائم بی‌خوابی، نمرات بالاتر اضطراب با نسبت پایین‌تر کل سلول‌های NK محیطی همبستگی داشت.

چگونه استرس می‌تواند سیستم ایمنی را تضعیف کند

کاهش سطح سلول‌های NK می‌تواند دفاع ایمنی بدن را ضعیف کرده و ریسک ابتلا به بیماری‌ها، سرطان و اختلالات روانی مانند افسردگی را افزایش دهد. دکتر رناد الهماوی توضیح می‌دهد: «درک تاثیر این استرس‌های روانی بر توزیع و عملکرد سلول‌های ایمنی می‌تواند بینش ارزشمندی درباره مکانیزم‌های زمینه‌ساز التهاب و تومورزایی ارائه کند.»

محدودیت‌های مطالعه و مسیر تحقیقات آینده

تیم پژوهشی به چند محدودیت اشاره کرد: این مطالعه محدود به زنان جوان بود، گروهی که اختلالات اضطراب و خواب در آن‌ها با نرخ نامتناسبی افزایش یافته است. این نمونه محدود، تعمیم نتایج را دشوار می‌کند. پژوهشگران تاکید دارند که مطالعات آینده باید شامل افراد با سنین، جنسیت‌ها و پیش‌زمینه‌های جغرافیایی متفاوت باشند تا تأثیر اضطراب و بی‌خوابی بر سطح و عملکرد سیستم ایمنی به‌طور جامع‌تر بررسی شود.

سبک زندگی و سلامت طولانی‌مدت

مطالعات پیشین نشان می‌دهند که عادات سالم مانند ورزش منظم، مدیریت استرس و رژیم غذایی متعادل می‌تواند از تعداد و عملکرد سلول‌های NK حمایت کند. با این حال، اضطراب و بی‌خوابی می‌توانند چندین سیستم بدن، از جمله سیستم ایمنی، را تحت تاثیر قرار دهند و زمینه‌ساز بیماری‌های مزمن و التهابی شوند. دکتر الهماوی نتیجه می‌گیرد: «این اثرات در نهایت سلامت کلی و کیفیت زندگی فرد را به خطر می‌اندازد.»