تیم برنرز-لی، پدر وب: مسیر آینده اینترنت هنوز اصلاح پذیر است

تیم برنرز-لی با انتقاد از پلتفرم‌هایی که برای ایجاد اعتیاد و برانگیختن واکنش‌های منفی طراحی شده‌اند، تأکید کرد با وجود انحراف وب از آرمان‌های اولیه، پروژه غیرمتمرکز Solid می‌تواند با بازگرداندن حاکمیت داده‌ها به کاربران، مسیر آینده اینترنت را اصلاح کند.

به گزارش سرویس فناوری تکناک، سِر تیم برنرز-لی، دانشمند کامپیوتر بریتانیایی و مخترع شبکه جهانی وب (World Wide Web)، در مصاحبه‌ای با روزنامه گاردین، اذعان کرده است که وب از آرمان‌های اولیه او فاصله گرفته، اما همچنان معتقد است که “نبرد برای روح آن” را می‌توان برد و “هنوز دیر نیست.” وی با انتقاد از بخش‌هایی از وب که “برای ناخوشایندی بهینه‌سازی شده‌اند”، راه‌حل‌هایی را برای بازگرداندن کنترل داده‌های شخصی به کاربران ارائه داد.

هنگامی که برنرز-لی در سال ۱۹۸۹ ایده وب را مطرح کرد، دیدگاه او یک فضای مشارکتی، آزاد و متمرکز بر دانش بود. با گذشت ۳۷ سال، هرچند وب واقعاً جهان را به هم متصل کرده، اما این کار دقیقاً به روشی که او امیدوار بود، انجام نشده است.

به گفته برنرز-لی، وب در ابتدا نسبتاً آرام و بدون تبلیغات و تجاری‌سازی سنگین بود و اهداف اطلاع‌رسانی و سرگرمی را دنبال می‌کرد. اما در اواخر دهه ۹۰ با رونق دات‌کام و ظهور “شیادان”، تغییر مسیر آغاز شد. این تغییر به اوج خود در سال ۲۰۱۶ و انتخابات ریاست جمهوری آمریکا رسید، زمانی که “سمّیت” وب او را “ویران کرد.”

او اذعان می‌کند که رسانه‌های اجتماعی کل وب را نشان نمی‌دهند، اما “مشکل این است که مردم زمان زیادی را در [وب‌سایت‌های رسانه‌های اجتماعی] می‌گذرانند زیرا اعتیادآور هستند.” وی در ادامه آن‌ها را “برای ناخوشایندی بهینه‌سازی شده” توصیف کرد، عبارتی که به طراحی پلتفرم‌ها برای ایجاد درگیری و تحریک واکنش‌های منفی اشاره دارد.

برنرز-لی خاطرنشان کرد که در حالی که دیدگاه‌های اولیه در مورد اینترنت خنثی بودند و قضاوت‌های اخلاقی درباره نحوه استفاده از آن بود، امروزه “نحوه طراحی یک وب‌سایت، مانند Reddit یا Pinterest یا Snapchat، می‌تواند به وضوح خوب باشد،” و عکس آن، همانطور که اکنون ثابت شده، به همان اندازه ممکن است.

در پاسخ به این چالش‌ها، برنرز-لی پروژه «Solid» را توسعه داده و ترویج می‌کند. Solid اساساً یک API (رابط برنامه‌نویسی کاربردی) غیرمتمرکز و تحت کنترل کاربر برای اشتراک‌گذاری داده‌های شخصی است که از طریق پروتکل‌های استاندارد وب قابل دسترسی است. در این مدل، کاربران “پاد” (Personal Online Datastores) خود را ایجاد می‌کنند که تمام اطلاعات شخصی آن‌ها، محتوای آنلاینی که منتشر می‌کنند و داده‌های جمع‌آوری شده درباره آن‌ها را در خود جای می‌دهد. سپس کاربران می‌توانند به نهادها و برنامه‌های مختلف، کنترل‌های خاصی بر روی داده‌های قابل دسترسی بدهند.

برنرز-لی معتقد است که Solid می‌تواند حاکمیت داده‌های شخصی را به دست مردم بازگرداند. او حتی با جمع‌آوری ۳۰ میلیون دلار سرمایه برای شرکت Inrupt، که مأموریت آن “فراهم کردن انرژی تجاری و اکوسیستم برای کمک به محافظت از یکپارچگی و کیفیت وب جدید ساخته شده بر روی Solid” است، به پیشبرد این ایده کمک کرده است.

به نقل از تامزهاردور، با این حال، یک چالش اصلی این است که هیچ چیزی غول‌های وب کنونی مانند گوگل و متا را مجبور به استفاده از پروتکل Solid نمی‌کند، چه رسد به کپی کردن داده‌های خود در پادهای کاربران. اما برنرز-لی امیدوار است که “سیستم‌های موجود تا حدی محو خواهند شد، زیرا مردم بیشتر به سیستم‌های جدید هیجان‌زده خواهند شد.” وی به توسعه‌دهندگانی اشاره می‌کند که با پروژه Solid درگیر می‌شوند و “آنها فقط به دلیل آنچه می‌توانند تصور کنند، شروع به کدنویسی می‌کنند.” این دیدگاه نشان می‌دهد که نوآوری از پایین به بالا و انتخاب کاربران می‌تواند در نهایت به نفع وب غیرمتمرکز باشد.

این مصاحبه همچنین به موضوعات دیگری از جمله قوانین ممنوعیت رسانه‌های اجتماعی، تسخیر احتمالی توسط هوش مصنوعی و سایر نگرانی‌های مربوط به آینده وب می‌پردازد. دیدگاه برنرز-لی یادآور این نکته است که وب، به عنوان یک ابزار قدرتمند، شکل‌پذیر است و می‌تواند با تلاش‌های جمعی و تغییرات در طراحی، به سمت آینده‌ای روشن‌تر و انسانی‌تر هدایت شود.