برنامه ملی توسعه فناوری نانو در ایران طی یک دوره ۲۰ ساله از سال ۱۳۸۴ تا ۱۴۰۳ اجرا شده و به یکی از نمونه‌های شاخص سرمایه‌گذاری هدفمند و سودآور فناورانه در کشور تبدیل شده است.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، مطابق آمارهای ارائه‌شده از سوی دبیر ستاد توسعه فناوری نانو، مجموع بودجه تخصیص‌یافته به این برنامه در طول دو دهه، ۱۱۸۵ میلیارد تومان بوده که با احتساب نرخ ارز زمان تخصیص، معادل حدود ۲۲۸ میلیون دلار برآورد می‌شود.
در مقابل این میزان سرمایه‌گذاری، تنها در ۱۰ سال اخیر (۱۳۹۳ تا ۱۴۰۳)، فروش تجمعی محصولات نانویی به بیش از ۲۳۱ هزار میلیارد تومان رسیده که معادل ۷.۴ میلیارد دلار است. این نسبت نشان‌دهنده بهره‌وری بسیار بالای سرمایه‌گذاری دولتی در زیست‌بوم فناوری نانو است. علاوه بر بازار داخلی، صادرات محصولات نانویی طی بازه ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۳ به ۶۵۷ میلیون دلار رسیده که بیانگر ظرفیت بالای ارزآوری این حوزه فناورانه است.
ارزیابی اثرات اقتصادی فناوری نانو تنها به فروش مستقیم محدود نمی‌شود. بر اساس مستندات موجود، استفاده از محصولات نانو در ۵ گروه محصول منتخب منجر به ۱۸۵۳ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی شده و از خروج ارز جلوگیری کرده است.
همچنین در حوزه انرژی، به‌کارگیری فناوری نانو در دو گروه محصول منتخب باعث کاهش ۹۴۰ میلیارد تومانی هزینه مصرف انرژی شده است. در بخش سلامت نیز کاهش هزینه‌های درمانی ناشی از کاربرد نانو، رقمی بالغ بر ۱۸ هزار و ۱۶۵ میلیارد تومان برآورد می‌شود.
در حوزه سلامت، تولید نانوداروها یکی از موفق‌ترین بخش‌ها به شمار می‌رود. فروش نانوداروهای منتخب در فاصله سال‌های ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۳ به ۲۱ هزار میلیارد ریال رسیده است. داروهایی نظیر «سینادوکسوزوم» و «پکلی‌نب» (ضدسرطان)، «سیناآمفولیش» (درمان سالک و عفونت‌های قارچی) و انواع مکمل‌های دارویی، علاوه بر افزایش دسترسی بیماران به درمان‌های نوین، صرفه‌جویی ارزی و ریالی قابل توجهی ایجاد کرده‌اند.
در صنایع نفت، گاز و پتروشیمی، توسعه کاتالیست‌های نانویی نقش کلیدی در کاهش وابستگی ایفا کرده است. در این حوزه، ۱۰ شرکت داخلی موفق به تولید ۴۵ نوع کاتالیست استراتژیک شده‌اند. فروش داخلی این محصولات طی ۷ سال اخیر (۱۳۹۷ تا ۱۴۰۳) به ۱۷۲ هزار میلیارد ریال رسیده و در کنار ۲۵ میلیون دلار صادرات به کشورهای همسایه و حوزه CIS، ۶۱۹ میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی برای کشور به همراه داشته است.
در صنعت برق، استفاده از نانوفیلترها در نیروگاه‌های گازی با ۲۸۰۰ میلیارد ریال فروش، باعث افزایش حدود ۱.۴ درصدی راندمان توربین‌ها و کاهش افت فشار شده و به پایداری شبکه برق کمک کرده است.
همچنین فناوری نانوحباب در بخش‌های نوظهور، موجب افزایش ۱۲ درصدی برداشت محصول در کشاورزی گلخانه‌ای و افزایش ۱۰۰ درصدی تراکم تولید در شیلات شده است. در حوزه تصفیه آب نیز این فناوری با کاهش مصرف برق، ۸۰۰ میلیارد ریال صرفه‌جویی ایجاد کرده است.
مجموع این آمارها نشان می‌دهد فناوری نانو نه‌تنها بازده اقتصادی بالایی داشته، بلکه نقش مؤثری در صرفه‌جویی ارزی، کاهش هزینه‌های ملی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی کشور ایفا کرده است.منبع:تسنیم
