ابزارهای متنباز ضدسانسور که به بودجه OTF متکی هستند، با قطع بودجه ویپیانهای ایران در تأمین هزینه سرورهای پرسرعت خود ناتوان خواهند ماند.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، میلیونها ایرانی ممکن است از همین هفته آینده دسترسی خود را به خدمات حیاتی ویپیان از دست بدهند. این هشدار در پی توقف تأمین بودجه ۱۰ میلیون دلاری مورد نیاز آژانسهای آمریکایی برای صندوق فناوری باز (OTF) صادر شده است. این سازمان وظیفه پشتیبانی از افزایش چشمگیر تقاضا برای ابزارهای دورزدن سانسور در ایران را برعهده دارد.
لورا کانینگهام، رئیس صندوق فناوری باز (OTF)، در گفتوگو با بلومبرگ اعلام کرد که درصورت تأمیننشدن ۱۰ میلیون دلار بودجه لازم، تیم OTF مجبور خواهد شد تصمیمات دشواری اتخاذ کند. تقاضا برای فناوریهای دورزدن سانسور در ایران اخیراً بهشدت افزایش یافته و از ۷/۵ میلیون به ۲۵ میلیون کاربر جهش کرده است.
این افزایش ناگهانی در پی قطعی تقریباً کامل ارتباطات اینترنتی در ایران در ۸ ژانویه ۲۰۲۶ رخ داد. دولت ایران در واکنش به اعتراضهای گسترده ضددولتی، اینترنت خط ثابت و دادههای تلفن همراه و حتی تماسهای صوتی بینالمللی را قطع کرد. اگرچه اتصال از اواخر ژانویه بهآرامی برقرار شده است، تازهترین دادهها نشان میدهند که ترافیک اینترنت همچنان بهشدت محدود است. درحالحاضر، ویپیانها و سایر ابزارهای دورزدن فیلترینگ، تنها راه ایرانیان برای عبور از سانسور دولتی و دسترسی به اینترنت جهانی محسوب میشوند.
OTF سازمان غیرانتفاعی مستقر در آمریکاست که منابع حیاتی برای فناوریهای ضدسانسور ازجمله ویپیانها و مرورگر تور و سایفون را فراهم میکند. این سازمان از محققانی که حقوق دیجیتال و آزادی اینترنت را در سطح جهانی ترویج میکنند، حمایت مالی میکند. دولت آمریکا OTF را عمدتاً ازطریق آژانس رسانههای جهانی آمریکا (USAGM) تأمین مالی میکند. این منابع به حمایت از برنامههایی اختصاص یافتهاند که آزادی اینترنت در سطح جهانی را ترویج و بهعنوان شریان حیاتی مالی برای ابزارهای متنبازی عمل میکنند.
مکانیزم معمول تأمین بودجه شامل ارائه پول از طرف وزارت امور خارجه آمریکا به USAGM است که سپس آن را به OTF تخصیص میدهد. این فرایند معمولاً بیش از چند هفته طول نمیکشد. بااینحال، درحالحاضر اختلافهای داخلی مانع بزرگی ایجاد کرده است. USAGM و وزارت امور خارجه آمریکا و چندین سناتور آمریکایی فعلاً نمیتوانند درباره مسیر عملی برای تأیید ۱۰ میلیون دلار مورد نیاز به توافق برسند.
در نامهای به تاریخ ۵ فوریه، کاری لیک، معاون مدیرعامل USAGM، پیشنهاد کرد که تأیید رسمی بودجه ماهها طول خواهد کشید. او توصیه کرد که OTF بهجای آن، از بودجه موجود خود برای پوشش افزایش تقاضای ناشی از ایران استفاده کند. این پیشنهاد با مخالفت شدید سناتورهای جمهوریخواه، لیندسی گراهام و جیمز لنکفورد، روبهرو شد. آنها استدلال کردند که تغییر مسیر بودجه موجود، برنامههای حیاتی در چین و کوبا و روسیه را به خطر خواهد انداخت.
زاک کوپر، رئیس هیئتمدیره OTF، نیز از این تأخیر انتقاد کرد و به بلومبرگ گفت که اگر USAGM مایل بود OTF این منابع اضافی را در اختیار داشته باشد، بودجه تا الان تأیید شده بود. این موانع مالی پساز کاهش بودجه و تعدیل نیرو در USAGM رخ میدهد که دولت ترامپ در طول سال ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ آغاز کرده بود.
تریدرادار مینویسد که در این میان، گزارشها حاکی از آن است که ایران ظاهراً سیستمی دائمی برای فهرست سفید (Whitelisting) را برای تشدید کنترل خود بر اینترنت آغاز کرده است. کارشناسان هشدار میدهند چنین سیستمی که تنها ترافیک ازپیشتأییدشده را مجاز میداند، میتواند استفاده از خدمات استاندارد ویپیان را بسیار دشوار یا حتی ناممکن کند.
