فهرست مطالب
بر اساس گزارش وضعیت صنعت هسته‌ای جهان (WNISR 2026)، تولید برق خورشیدی در سال ۲۰۲۵ با رشد ۳۰ درصدی، برای نخستین بار در مقیاس سالانه از تولید برق نیروگاه‌های هسته‌ای جهان فراتر رفت.
به گزارش سرویس انرژی تکناک، این اتفاق در شرایطی رخ داده است که ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی و بادی با سرعت چشمگیری افزایش می‌یابد، اما صنعت هسته‌ای همچنان با رشد محدود، هزینه‌های بالا و تأخیرهای طولانی در ساخت نیروگاه‌ها مواجه است.
این گزارش که زیر نظر مایکل اشنایدر، مشاور فرانسوی انرژی هسته‌ای تهیه شده است، نشان می‌دهد که انرژی بادی در مارس ۲۰۲۵ و انرژی خورشیدی در آوریل همان سال، برای نخستین بار به صورت ماهانه از تولید برق هسته‌ای پیشی گرفتند.
از مارس ۲۰۲۵ تا ژوئن ۲۰۲۶، در هر ماه دست‌کم یکی از این دو منبع تجدیدپذیر به‌تنهایی برق بیشتری از نیروگاه‌های هسته‌ای تولید کرده است. همچنین در سه ماه مارس، آوریل و مه ۲۰۲۶، هر دو منبع به صورت مستقل از انرژی هسته‌ای پیشی گرفتند.
بیشتر بخوانید: بلندترین توربین بادی جهان با ارتفاع ۳۶۵ متر در آلمان ساخته شد
رشد چشمگیر تولید برق از انرژی خورشیدی
ظرفیت جهانی نیروگاه‌های خورشیدی در سال ۲۰۲۵ با افزایش ۵۱۰ گیگاواتی به ۲۳۸۳ گیگاوات رسید که نشان‌دهنده رشد سالانه ۲۷ درصدی است. ظرفیت نیروگاه‌های بادی نیز با افزایش بی‌سابقه ۱۵۹ گیگاواتی به ۱۲۹۱ گیگاوات رسید و رشد ۱۴ درصدی را ثبت کرد.
در مقابل، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های هسته‌ای تنها ۱٫۵ گیگاوات افزایش یافت و به ۳۹۹٫۵ گیگاوات رسید. ظرفیت عملیاتی این نیروگاه‌ها نیز با کاهش ۰٫۵ گیگاواتی به ۳۶۸٫۶ گیگاوات رسید.
گزارش تأکید می‌کند که ظرفیت انرژی هسته‌ای طی بیش از ۲۵ سال گذشته تقریبا ثابت مانده است، در حالی که انرژی خورشیدی و بادی رشد سریعی را تجربه کرده‌اند.
آمارهای جدیدتر برنامه سیستم‌های فتوولتائیک آژانس بین‌المللی انرژی (IEA PVPS) نشان می‌دهد که ظرفیت جدید نیروگاه‌های خورشیدی در سال ۲۰۲۵ به حدود ۶۹۰ گیگاوات رسیده است. این رقم ۱۸۰ گیگاوات بیشتر از برآورد گزارش WNISR است و نشان می‌دهد که فاصله واقعی ظرفیت انرژی خورشیدی و هسته‌ای احتمالا بیشتر از میزان اعلام‌شده است.
مایکل اشنایدر در گفت‌وگو با نشریه PV Magazine اعلام کرد که واقعیت صنعت هسته‌ای برای سرمایه‌گذارانی که انتظار رشد سریع این بخش را داشتند، ناامیدکننده بوده است.
او به توقف عرضه اولیه سهام شرکت آمریکایی هولتک اشاره کرد که قصد داشت نزدیک به یک میلیارد دلار سرمایه جذب کند. همچنین شرکت فرمی از زمان ورود به بورس در اکتبر ۲۰۲۵، حدود ۸۰ درصد از ارزش سهام خود را از دست داده است.
به گفته اشنایدر، نبود دستاوردهای عملی کافی باعث شده است که سرمایه‌گذاران برای ادامه تأمین مالی این شرکت‌ها تردید داشته باشند.
همچنین گزارش، کاهش هزینه باتری‌ها را عامل مهمی در توسعه تولید برق خورشیدی معرفی می‌کند. در سال ۲۰۲۵، تجهیزات ذخیره‌سازی باتری با توان مجموع ۱۰۴ گیگاوات و ظرفیت ۲۵۷ گیگاوات‌ساعت به شبکه‌های برق متصل شدند.
بیش از ۷۸ درصد ظرفیت تجمعی سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی باتری‌محور جهان نیز بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ نصب شده است.
بیشتر بخوانید: کاربردهای غیرنظامی انرژی هسته‌ای؛ از سلامت تا کشاورزی و صنعت
کاهش سهم انرژی هسته‌ای از تولید برق جهان
بر اساس گزارش WNISR، تا اول ژوئیه ۲۰۲۶ تعداد ۴۱۱ راکتور هسته‌ای در ۳۱ کشور جهان فعال بودند. این آمار ۳۰ راکتوری را که برای مدت طولانی از مدار خارج شده‌اند، شامل نمی‌شود.
نیروگاه‌های هسته‌ای در سال ۲۰۲۵ در مجموع ۲۷۰۳ تراوات‌ساعت برق تولید کردند که نسبت به سال قبل ۱٫۱ درصد افزایش داشت. بخش عمده این رشد به افزایش ۷٫۶ درصدی تولید برق هسته‌ای چین مربوط می‌شود.
در کشورهای خارج از چین، تولید برق هسته‌ای ۰٫۲ درصد کاهش یافت و همچنان پایین‌تر از سطح سال ۲۰۰۶ باقی ماند.
سهم انرژی هسته‌ای از کل تولید برق جهان نیز به ۸٫۸ درصد رسید که پایین‌ترین میزان در چهار دهه و نیم گذشته است. این سهم در سال ۱۹۹۶ به رکورد ۱۷٫۵ درصد رسیده بود.
در سال ۲۰۲۵، چهار راکتور جدید وارد مدار شدند، اما هفت راکتور فعالیت خود را متوقف کردند. به این ترتیب، تعداد راکتورهای جهان برای نخستین بار از سال ۲۰۲۱ کاهش خالص سالانه را تجربه کرد.
بین سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۵، مجموعا ۱۰۴ راکتور راه‌اندازی و ۱۰۶ راکتور تعطیل شدند. چین در این دوره ۵۳ راکتور جدید راه‌اندازی کرد، در حالی که تعداد راکتورها در سایر کشورهای جهان در مجموع ۵۵ واحد کاهش یافت.
با وجود این شرایط، تعداد راکتورهای در حال ساخت افزایش یافته است. تا ژوئیه ۲۰۲۶، ساخت ۷۳ راکتور در جهان جریان داشت که بالاترین تعداد از سال ۱۹۸۷ محسوب می‌شود. از این تعداد، ۳۷ راکتور در چین قرار دارند.
روسیه نیز در ساخت ۲۹ راکتور در سراسر جهان نقش دارد که ۲۲ مورد از آنها خارج از خاک این کشور هستند.
یکی از چالش‌های اصلی صنعت هسته‌ای، طولانی بودن زمان ساخت نیروگاه‌ها است. هیچ‌یک از ۱۶ راکتوری که بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ به شبکه برق متصل شدند، مطابق برنامه اولیه تکمیل نشده‌اند.
میانگین زمان ساخت این راکتورها ۱۰٫۹ سال بوده است. همچنین از ۱۳ راکتوری که قرار بود در سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را آغاز کنند، تنها چهار راکتور طبق برنامه وارد مدار شدند.
بیشتر بخوانید: انقلاب هسته‌ای در صنعت فضایی؛ ناسا برای سفرهای سریع‌تر به مریخ آماده می شود
آینده نامشخص راکتورهای کوچک ماژولار
گزارش WNISR درباره آینده تجاری راکتورهای کوچک ماژولار (SMR) نیز تردیدهایی مطرح کرده است. این فناوری سال‌ها به عنوان راهکاری برای کاهش هزینه ساخت نیروگاه‌های هسته‌ای و گسترش استفاده از انرژی هسته‌ای معرفی شده است.
با وجود این، نویسندگان گزارش معتقد هستند که وعده‌های مربوط به هزینه کمتر، ایمنی بیشتر، کاهش پسماند هسته‌ای و ساخت سریع‌تر هنوز به صورت گسترده محقق نشده‌اند.
بر اساس یکی از بررسی‌های مورد استناد گزارش، برخی طراحی‌های راکتورهای کوچک ماژولار ممکن است بین دو تا ۳۰ برابر بیشتر از راکتورهای بزرگ‌تر پسماند هسته‌ای تولید کنند.
با وجود این نگرانی‌ها، کشورهایی مانند کانادا، چین، روسیه، بریتانیا و آمریکا همچنان توسعه این فناوری را دنبال می‌کنند.
کانادا در سال ۲۰۲۶ ساخت راکتور BWRX-300 را آغاز کرد و چین نیز آزمایش‌های راکتور Linglong One را ادامه می‌دهد. بریتانیا هم ۲٫۶ میلیارد پوند برای پیشبرد ساخت سه راکتور رولزرویس اختصاص داده است.
در آمریکا نیز دولت فدرال از پروژه‌های شرکت‌هایی مانند تراپاور، ایکس‌انرژی و کایروس پاور حمایت می‌کند.
با وجود این، گزارش تأکید می‌کند که بسیاری از این پروژه‌ها همچنان چندین سال با بهره‌برداری تجاری فاصله دارند و توسعه آنها به بودجه عمومی وابسته است.
مجموع یافته‌های گزارش نشان می‌دهد که تولید برق از انرژی خورشیدی و بادی با سرعتی بسیار بیشتر از انرژی هسته‌ای در حال گسترش است. در مقابل، صنعت هسته‌ای برای افزایش سهم خود از تولید برق جهان همچنان با چالش‌هایی مانند زمان طولانی ساخت، محدودیت سرمایه‌گذاری و عدم قطعیت درباره فناوری‌های جدید مواجه است.
