پژوهشگران در مطالعهای تازه به این نتیجه رسیدهاند که برخی ویژگیهای شخصیتی موسوم به «سهگانه تاریک» میتوانند نقش مهمی در انتخاب شغل و مسیر حرفهای افراد با شخصیت تاریک داشته باشند.
به گزارش سرویس علمی تکناک این یافتهها نشان میدهد افرادی که دارای شخصیت تاریک با ویژگیهایی مانند خودشیفتگی، ماکیاولیسم و روانآزاری هستند، بیشتر به مشاغلی گرایش پیدا میکنند که در آنها قدرت، نفوذ، رقابت یا امکان اثرگذاری بر دیگران وجود دارد.
این پژوهش که در نشریه علمی Personality and Individual Differences منتشر شده، تلاش کرده است نگاه سنتی و یکپارچه به شخصیتهای تاریک را کنار بگذارد و هر یک از این ویژگیها را بهصورت جداگانه بررسی کند. پژوهشگران معتقدند درک دقیق تفاوتهای میان این ویژگیها میتواند به سازمانها، مشاوران شغلی و نهادهای آموزشی کمک کند تا رفتار حرفهای افراد را بهتر پیشبینی کنند و در مسیر هدایت شغلی تصمیمهای دقیقتری بگیرند.
مرتبط: فریلنسینگ یا کارمندی؟ راهنمای انتخاب مسیر شغلی
در روانشناسی، اصطلاح «سهگانه تاریک» به سه دسته ویژگی شخصیتی اشاره دارد: خودشیفتگی، ماکیاولیسم و روانآزاری. خودشیفتگی معمولاً با احساس برتری، نیاز به تحسین و تمایل به دیده شدن همراه است. ماکیاولیسم به رفتارهای حسابگرانه، فریبکارانه و گرایش به کنترل دیگران اشاره دارد. روانآزاری نیز با فقدان همدلی، تکانشگری، بیتفاوتی نسبت به احساسات دیگران و گاهی رفتارهای پرخاشگرانه شناخته میشود.
با وجود شهرت منفی این ویژگیها، پژوهشگران تأکید میکنند که همه افراد دارای شخصیت تاریک الزاماً خطرناک یا مخرب نیستند. برخی از این ویژگیها در سطحی محدود ممکن است در محیطهای رقابتی، مدیریتی یا حتی کارآفرینی مزیت محسوب شوند. به همین دلیل، شناخت علمی این صفات میتواند به جای قضاوت اخلاقی، به درک بهتر رفتارهای شغلی منجر شود.
این مطالعه بر پایه بررسی ۶۰۰ دانشجوی کارشناسی در یکی از دانشگاههای ایالات متحده انجام شده است. شرکتکنندگان پرسشنامههایی درباره ویژگیهای شخصیتی و علایق شغلی خود تکمیل کردند و سپس دادهها برای یافتن الگوهای ارتباطی میان تیپ شخصیتی و ترجیحات حرفهای تحلیل شد. برخلاف مطالعات گذشته که سهگانه تاریک را یک مجموعه واحد در نظر میگرفتند، پژوهش جدید این ویژگیها را به زیرشاخههای دقیقتر تقسیم کرد.
مرتبط: هوش مصنوعی تا ۱۰ سال آینده باعث ایجاد ۲۵۰ هزار شغل جدید می شود
برای نمونه، در بخش روانآزاری عواملی مانند جسارت، سنگدلی و بازداریزدایی بررسی شد. در بخش خودشیفتگی نیز تفاوت میان نیاز به تحسین و روحیه رقابتی در نظر گرفته شد. پژوهشگران میگویند این تفکیک به آنها کمک کرده است تا تصویر دقیقتری از رابطه هر ویژگی با انتخاب شغل به دست آورند.
نتایج نشان داد افرادی که نمره بالاتری در ویژگی «جسارت» داشتند، بیشتر به حوزه علوم سلامت و مشاغلی گرایش داشتند که نیازمند تصمیمگیری سریع، اعتمادبهنفس بالا و مدیریت فشار است. افرادی که ویژگی «سنگدلی» در آنها برجستهتر بود، بیشتر به مشاغل فنی، فناوری و کارهای مکانیکی علاقه نشان دادند. پژوهشگران احتمال میدهند این افراد به دلیل تمرکز بالا و درگیری کمتر با روابط عاطفی، در چنین محیطهایی احساس راحتی بیشتری داشته باشند.
در مقابل، افراد تکانشگر و کممهار بیشتر به مشاغل خلاقانه و هنری گرایش داشتند؛ حوزههایی که آزادی عمل، تنوع و نوآوری در آنها بیشتر است. در بخش ماکیاولیسم، افرادی که تمایل بیشتری به کنترل و مدیریت دیگران داشتند، اغلب به موقعیتهای رهبری، مدیریت و نقشهای سازمانی علاقهمند بودند. اما گروهی دیگر که بیشتر بر جنبه راهبردی و نه سلطهجویانه این ویژگی متمرکز بودند، به هنر، طبیعت و کار با حیوانات علاقه نشان دادند و حتی ترجیح میدادند کمتر با انسانها در ارتباط باشند.
مرتبط: این دو راهکار ساده باعث بهبود سلامت روان شما می شود
افراد خودشیفته نیز به مشاغلی گرایش داشتند که هم امکان دیده شدن و نفوذ اجتماعی فراهم کند و هم فرصت ابراز خلاقیت در آن وجود داشته باشد. به گفته پژوهشگران، این افراد معمولاً به محیطهایی علاقهمند میشوند که در آن بتوانند تواناییهای خود را به نمایش بگذارند و از توجه دیگران برخوردار شوند.
مهمترین نتیجه پژوهش این بود که با وجود تفاوتهای فراوان، اغلب افراد دارای ویژگیهای سهگانه تاریک به مشاغلی جذب میشوند که در آنها قدرت، اثرگذاری، رقابت یا توان اقناع دیگران وجود دارد. این الگو در میان زنان و مردان مشابه گزارش شده است. به باور پژوهشگران، این مسئله میتواند توضیح دهد چرا برخی افراد با ویژگیهای شخصیتی خاص، بیشتر به سمت مدیریت، سیاست، فروش، رسانه یا مشاغل رقابتی حرکت میکنند.
مرتبط: بدن به چقدر انرژی برای فکر کردن نیاز دارد؟
کارشناسان میگویند این یافتهها میتواند برای شرکتها و نهادهای استخدامی بسیار مهم باشد. شناخت بهتر ویژگیهای شخصیتی افراد ممکن است به شناسایی رهبران سمی، مدیران سوءاستفادهگر یا کارکنانی که در محیطهای خاص عملکرد مناسبتری دارند، کمک کند. همچنین مشاوران شغلی میتوانند از این دادهها برای هدایت افراد به سمت مسیرهایی استفاده کنند که هم با ویژگیهای شخصیتی آنها سازگار باشد و هم آسیب کمتری به دیگران وارد کند.
پژوهشگران تأکید کردهاند که این مطالعه فقط بر روی دانشجویان انجام شده و برای نتیجهگیری قطعی درباره کارکنان و مدیران در محیط واقعی کار، تحقیقات بیشتری لازم است. با این حال، نتایج بهدستآمده تصویری تازه از رابطه میان شخصیت و انتخاب شغل ارائه میدهد و نشان میدهد حتی ویژگیهایی که معمولاً منفی تلقی میشوند، میتوانند در شرایطی خاص مسیر حرفهای افراد را شکل دهند.
مرتبط: آزمایش نخستین چتبات هوش مصنوعی تخصصی برای سلامت روان
