شرکت دفاعی آلمانی Diehl Defence در نمایشگاه بینالمللی هوافضای برلین از سامانه پهپاد رهگیر Cobra 600 برای دفاع هوایی رونمایی کرد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، سامانه Cobra 600، یک پهپاد جتمحور را با موشک شناختهشده IRIS-T ترکیب میکند و با استفاده از شبکه پدافند زمینی، امکان درگیری با اهداف هوایی را در فواصل بسیار دورتر از سامانههای متعارف فراهم میسازد.
پهپاد رهگیرCobra 600 که با نام Airborne Launching and Attack System یا AirLAS نیز شناخته میشود، برای نخستین بار به صورت عمومی به نمایش درآمده است. این پروژه از سال 2025 آغاز شد و اکنون به مرحله آزمایشهای پروازی اولیه رسیده است. هدف اصلی این سامانه افزایش پوشش دفاع هوایی بدون نیاز به توسعه موشکهای جدید و بسیار گرانقیمت است.
مفهوم اصلی پهپاد رهگیر Cobra 600 بر پایه ایدهای موسوم به «تاکسی موشک» شکل گرفته است. در این رویکرد، پهپاد نقش حامل موشک را بر عهده دارد و موشک IRIS-T را تا صدها کیلومتر از محل استقرار سامانه پدافندی حمل میکند. پهپاد در طول مأموریت به صورت مداوم با سامانههای دفاع هوایی زمینی در ارتباط باقی میماند و در صورت دریافت فرمان، موشک خود را علیه هدف شلیک میکند.
این پهپاد رهگیر به طور ویژه برای همکاری با سامانههای پدافندی IRIS-T SLM و IRIS-T SLS طراحی شده است. در مدل SLS از همان موشک IRIS-T استفاده میشود که روی Cobra 600 نیز نصب شده است. همین موضوع باعث میشود که کاربران فعلی خانواده IRIS-T بتوانند بدون نیاز به تغییرات گسترده، از این قابلیت جدید بهره ببرند.
پلتفرم پروازی پهپاد رهگیر Cobra 600 را شرکت آلمانی Polaris Raumflugzeuge توسعه داده است. طراحی این پهپاد شباهتهایی به پهپادهای دوربرد انتحاری مانند Shahed-136 دارد، اما از نظر ابعاد، عملکرد و مأموریت در سطحی کاملاً متفاوت قرار میگیرد. بدنه آن از طرح بال دلتا و پیکربندی نزدیک به بال پرنده بهره میبرد و در نوک بالها نیز سکانهای عمودی نصب شدهاند.
نمونهای که در نمایشگاه برلین به نمایش درآمد، از دو موتور توربوجت کوچک JetCat-P1000-PRO استفاده میکرد. هر یک از این موتورها نزدیک به ۲۵۰ پوند رانش تولید میکنند. با وجود این، طراحی بدنه امکان نصب دو موتور اضافی را نیز فراهم کرده است. تصاویر مفهومی منتشرشده توسط Polaris نسخهای چهار موتوره را نشان میدهند که موتورهای آن در داخل بدنه قرار گرفتهاند و از طریق ورودیهای هوای بزرگتر تغذیه میشوند. این طراحی علاوه بر بهبود آیرودینامیک، احتمال کشف حرارتی و راداری را نیز کاهش میدهد.
برخلاف بسیاری از پهپادهای انتحاری، Cobra 600 یک سامانه قابل استفاده مجدد محسوب میشود. این پهپاد از ارابه فرود سهچرخه جمعشونده بهره میبرد و میتواند پس از پایان مأموریت به باند بازگردد. همچنین امکان عملیات از باندهای کوتاهتر یا حتی بخشهایی از بزرگراه نیز برای آن در نظر گرفته شده است.
یکی از مهمترین ویژگیهای Cobra 600 برد عملیاتی آن است. این پهپاد در صورت حمل موشک IRIS-T میتواند تا حدود ۴۰۰ کیلومتر پرواز کند. این عدد در مقایسه با برد تقریبی ۴۰ کیلومتری موشکهای سامانه IRIS-T SLM و حدود ۱۳ کیلومتری موشکهای سامانه IRIS-T SLS بسیار چشمگیر است.
البته پهپاد رهگیر Cobra 600 قرار نیست جایگزین موشکهای دوربرد زمینبههوا شود. سرعت و چابکی آن با موشکهای پیشرفته دفاع هوایی قابل مقایسه نیست و زمان واکنش آن نیز به موقعیت جغرافیایی و آمادگی عملیاتی بستگی دارد. با وجود این، توانایی استقرار در مناطق دوردست و ماندگاری طولانی در آسمان، مزایایی را فراهم میکند که سامانههای سنتی از آن برخوردار نیستند.
در واقع پهپاد رهگیر Cobra 600 را میتوان به عنوان یک پرتابگر هوایی پیشراندهشده برای شبکه پدافند زمینی توصیف کرد. این پهپاد قادر است در مناطق حساس به گشتزنی بپردازد و پیش از ظهور تهدید در موقعیت مناسب قرار گیرد. چنین قابلیتی میتواند بهویژه در مقابله با حملات ناگهانی پهپادها، موشکهای کروز و هواگردهای کمارتفاع اهمیت زیادی داشته باشد.
نسخه فعلی Cobra 600 فاقد حسگر مستقل برای کشف اهداف است. تنها حسگر موجود در این سامانه، جستوجوگر فروسرخ تصویربردار موشک IRIS-T است. در نتیجه، کشف، شناسایی و رهگیری هدف بر عهده سامانه دفاع هوایی زمینی قرار دارد.
در یک سناریوی عملیاتی، رادارها و حسگرهای سامانه زمینی ابتدا هدف را کشف میکنند. سپس اطلاعات هدف از طریق لینک داده به Cobra 600 منتقل میشود. پهپاد به سمت منطقه مورد نظر هدایت میشود و در لحظه مناسب، موشک IRIS-T را با استفاده از جستوجوگر خود روی هدف قفل میکند. در نهایت اپراتور سامانه زمینی فرمان شلیک را صادر میکند.
این سازوکار تا حد زیادی به قابلیت Lock-On After Launch یا LOAL شباهت دارد که در سامانههای خانواده IRIS-T نیز وجود دارد. در این روش، موشک پیش از دستیابی به قفل نهایی شلیک میشود و پس از رسیدن به منطقه هدف، جستوجوگر فروسرخ آن فعال میشود و هدف را پیدا میکند.
کارشناسان معتقد هستند که افزودن حسگرهای مستقل به Cobra 600 میتواند قابلیتهای آن را به شکل محسوسی افزایش دهد. نصب دوربین فروسرخ یا حسگرهای الکترواپتیکی این امکان را فراهم میکند که اپراتور انسانی بهصورت مستقیم هدف را مشاهده و تأیید کند. همچنین در آینده میتوان از قابلیتهای هوش مصنوعی برای شناسایی و دستهبندی اهداف استفاده کرد.
طراحان این سامانه حتی سناریوهایی را بررسی کردهاند که در آن جستوجوگر موشک به صورت خودکار در یک محدوده عملیاتی مشخص فعال شود و هر هدف متخاصمی را که شناسایی میکند مورد حمله قرار دهد. البته چنین قابلیتهایی نیازمند بررسیهای گسترده حقوقی، عملیاتی و اخلاقی هستند.
علاوه بر همکاری با سامانههای IRIS-T، شرکت Polaris اعلام کرده است که Cobra 600 میتواند با دیگر سامانههای پدافند زمینی نیز یکپارچه شود. همچنین امکان استفاده از آن در محیطهای دریایی یا حتی در همکاری با هواگردهای سرنشیندار وجود دارد.
این پهپاد تاکنون نخستین آزمایشهای پروازی خود را با یک موشک آموزشی IRIS-T پشت سر گذاشته است. بخش عمده هزینه توسعه آن را شرکتهای سازنده تأمین کردهاند، اما دستکم یک کشور نیز در این پروژه سرمایهگذاری کرده است. نام این کشور تاکنون اعلام نشده است.
جنگ اوکراین نقش مهمی در شکلگیری چنین سامانهای داشته است. طی سالهای اخیر، تهدید فزاینده پهپادها و موشکهای کروز نشان داده است که سامانههای پدافندی سنتی به راهکارهای جدید و مقرونبهصرفه نیاز دارند. پهپاد رهگیر Cobra 600 تلاشی برای پاسخ به همین نیاز محسوب میشود.
این سامانه از برخی جهات یادآور طرحهای روسیه برای مسلح کردن پهپادهای خانواده Geran و Shahed به موشکهای هوابههوا است. با وجود این، تفاوتهای مهمی میان این دو رویکرد وجود دارد. سامانه آلمانی از یک شبکه دفاع هوایی یکپارچه پشتیبانی میشود و به موشک بسیار پیشرفتهتر IRIS-T مجهز است. همچنین عملکرد پروازی آن به لطف موتورهای جت و ابعاد بزرگتر در سطح بالاتری قرار دارد.
تحلیلگران دفاعی معتقد هستند که Cobra 600 نمایانگر نسل جدیدی از سامانههای دفاع هوایی است که در آن پهپادها صرفاً نقش شناسایی یا حمله زمینی ندارند، بلکه به بخشی از شبکه رهگیری و دفاع هوایی تبدیل میشوند. چنین رویکردی میتواند در آینده ساختار سامانههای پدافندی را تغییر دهد و پوشش دفاعی گستردهتر و انعطافپذیرتری را با هزینهای کمتر در اختیار نیروهای نظامی قرار دهد.
در شرایطی که تهدیدهای هوایی روزبهروز متنوعتر و پرتعدادتر میشوند، سامانههایی مانند Cobra 600 نشان میدهند که آینده دفاع هوایی تنها به موشکهای بزرگ و گرانقیمت وابسته نخواهد بود و پهپادهای هوشمند نیز نقش مهمی در این حوزه ایفا خواهند کرد.
