شرکت مایکروسافت وجود یک باگ مهم در ویندوز 11 را تأیید کرده است که میتواند بدون اطلاع کاربر، صدها گیگابایت از فضای ذخیرهسازی درایو سیستم را اشغال کند.
به گزارش سرویس سیستم عامل کامپیوتر تکناک، این مشکل به فایل CapabilityAccessManager.db-wal مربوط میشود و در برخی رایانهها حجم آن به بیش از ۵۰۰ گیگابایت رسیده است. این شرکت اعلام کرده است که رفع این ایراد در بهروزرسانی اختیاری KB5095093 ارائه شده است، همچنین کاربران با دریافت بهروزرسانی امنیتی ماه ژوئیه ۲۰۲۶ نیز این اصلاحیه را به صورت خودکار دریافت خواهند کرد.
این باگ باعث میشود که فضای بخش System & Reserved در ویندوز 11 به طور غیرعادی افزایش پیدا کند، در حالی که سیستمعامل علت واقعی اشغال این فضا را نمایش نمیدهد. به همین دلیل بسیاری از کاربران تا زمانی که فضای خالی درایو C به پایان نرسد، متوجه وجود این مشکل نمیشوند.
بررسیهای انجامشده نشان میدهد که عامل اصلی این مشکل، فایل CapabilityAccessManager.db-wal است که در مسیر C:\ProgramData\Microsoft\Windows\CapabilityAccessManager قرار دارد. این پوشه به صورت پیشفرض توسط ویندوز محافظت میشود و در بسیاری از موارد هنگام تلاش برای باز کردن آن از طریق File Explorer یا PowerShell، پیام “Access denied” نمایش داده میشود. به همین دلیل کارشناسان توصیه میکنند که کاربران برای بررسی این فایل، مالکیت یا مجوزهای دسترسی پوشه را تغییر ندهند.
Capability Access Manager یکی از اجزای داخلی ویندوز 11 است که وظیفه مدیریت و ثبت مجوزهای دسترسی برنامهها به قابلیتهایی مانند دوربین، میکروفون، موقعیت مکانی و ضبط صفحهنمایش را بر عهده دارد. فایل CapabilityAccessManager.db-wal نیز در واقع فایل ثبت موقت یا Write-Ahead Log پایگاه داده این بخش محسوب میشود.
در شرایط عادی، اطلاعات ابتدا در این فایل ثبت میشوند و سپس به پایگاه داده اصلی منتقل خواهند شد. به همین دلیل اندازه این فایل معمولاً تنها چند مگابایت است. در یکی از رایانههای سالم بررسیشده، کل پوشه CapabilityAccessManager کمتر از ۴ مگابایت حجم داشت و اندازه فایل CapabilityAccessManager.db-wal تنها حدود ۱٫۶ مگابایت بود.
اما در سیستمهایی که تحت تأثیر این باگ قرار گرفتهاند، این فایل بدون محدودیت رشد میکند و میتواند دهها یا حتی صدها گیگابایت از فضای ذخیرهسازی را اشغال کند.
شرکت مایکروسافت هنوز گزارش فنی کاملی درباره منشأ این باگ ویندوز 11 منتشر نکرده است، اما بررسیها نشان میدهد که ویندوز به طور مداوم رویدادهای مربوط به درخواست دسترسی برنامهها به قابلیتهای حریم خصوصی را ثبت میکند، اما فایل ثبت موقت بهدرستی با پایگاه داده اصلی ادغام یا فشرده نمیشود.
در نتیجه، فایل CapabilityAccessManager.db-wal به رشد خود ادامه میدهد و به تدریج تمام فضای خالی درایو سیستم را مصرف میکند. این موضوع باعث میشود فضای بخش System files به صورت غیرعادی افزایش پیدا کند، بدون اینکه ویندوز فایل مسئول این مصرف را به کاربر معرفی کند.
کاربران مختلف طی ماههای گذشته بارها این مشکل را گزارش کردهاند. برخی اعلام کردهاند که اندازه فایل CapabilityAccessManager.db-wal به حدود ۷۰، ۱۱۰ و ۲۰۰ گیگابایت رسیده است. در یکی از شدیدترین موارد نیز ابزار TreeSize نشان داده است که این فایل به حدود ۵۱۳ گیگابایت افزایش یافته است، در حالی که مجموع فایلهای pagefile.sys و hiberfil.sys تنها حدود ۲۹ گیگابایت حجم داشتهاند.
برخی کاربران نیز گفتهاند که پس از پاکسازی یا اعمال برخی راهکارهای موقت، اندازه این فایل دوباره به حدود ۴ تا ۱۵ گیگابایت کاهش یافته است، اما مشکل در برخی سیستمها مجدداً تکرار شده است.
این ایراد نخستین بار در اوایل سال ۲۰۲۶ توسط کاربران گزارش شد و اعضای برنامه Windows Insider نیز طی چند ماه گذشته بارها آن را به مایکروسافت اطلاع داده بودند.
شرکت مایکروسافت تا مدتها هیچ اشاره رسمی به این باگ ویندوز 11 نکرده بود، اما در تاریخ ۲۹ ژوئن ۲۰۲۶ توضیحات مربوط به آپدیت اختیاری ویندوز 11 KB5095093 را بهروزرسانی کرد و تنها با یک جمله کوتاه اعلام کرد که این بهروزرسانی مصرف فضای دیسک فایل CapabilityAccessManager.db-wal را بهبود میبخشد.
با وجود این تأیید، مایکروسافت هنوز این باگ را در فهرست رسمی مشکلات شناختهشده ویندوز ثبت نکرده است و توضیحی درباره علت ایجاد آن، میزان گستردگی مشکل یا شرایطی که باعث بروز آن میشود، ارائه نداده است.
سادهترین راه برای بررسی این موضوع، مراجعه به مسیر زیر در تنظیمات ویندوز است:
Settings > Storage > Show more categories > System & Reserved
اگر بخش System files صدها گیگابایت از فضای ذخیرهسازی را اشغال کرده باشد، احتمال زیادی وجود دارد که این باگ روی سیستم فعال باشد.
برای بررسی دقیقتر نیز میتوان از ابزارهایی مانند WizTree، TreeSize یا WinDirStat با دسترسی Administrator استفاده کرد تا فایلهای حجیم بر اساس اندازه مرتب شوند.
همچنین امکان استفاده از دستور Robocopy در Command Prompt با سطح دسترسی Administrator وجود دارد. این دستور بدون تغییر مجوزهای دسترسی، تنها اطلاعات فایلهای موجود در پوشه CapabilityAccessManager را نمایش میدهد و به کاربر اجازه میدهد اندازه فایل CapabilityAccessManager.db-wal را بررسی کند.
اگر اندازه این فایل تنها چند مگابایت باشد، سیستم مشکلی ندارد. اما اگر حجم آن به چندین گیگابایت رسیده باشد یا به صورت مداوم افزایش پیدا کند، احتمالا رایانه تحت تأثیر این باگ قرار گرفته است.
شرکت مایکروسافت به کاربران توصیه کرده است که اگر هنوز فضای کافی روی درایو سیستم دارند، هرچه سریعتر بهروزرسانی ویندوز 11 KB5095093 را از طریق Windows Update نصب کنند یا منتظر انتشار بهروزرسانی امنیتی ماه ژوئیه ۲۰۲۶ بمانند که همین اصلاحیه را به صورت عمومی دریافت خواهد کرد.
اگر فضای درایو C به طور کامل پر شده باشد و Windows Update دیگر قابل نصب نباشد، راهکار پیشنهادی این است که فایل CapabilityAccessManager.db-wal از طریق Windows Recovery Environment یا Safe Mode تغییر نام داده شود تا ویندوز هنگام راهاندازی مجدد، نسخه جدیدی از آن را ایجاد کند.
همچنین مایکروسافت و کارشناسان امنیتی تأکید دارند که کاربران نباید فایلهای سیستمی را در محیط عادی ویندوز بهصورت دستی حذف کنند، چرا که این کار ممکن است باعث بروز مشکلات دیگری در سیستمعامل شود.
بررسیها نشان میدهد که این باگ احتمالا پس از انتشار یکی از بهروزرسانیهای ویندوز 11 در ماههای فوریه یا مارس ۲۰۲۶ ایجاد شده است. همچنین به نظر میرسد میزان تأثیر آن به نوع برنامههای نصبشده و نحوه استفاده کاربران از قابلیتهای مرتبط با حریم خصوصی بستگی دارد؛ به همین دلیل همه دستگاههای مجهز به ویندوز 11 با این مشکل مواجه نشدهاند.
