چین با بازیابی موفق بوستر موشک لانگ مارچ روی شناور دریایی، یک گام به فناوری موشکهای قابل استفاده مجدد اسپیسایکس نزدیکتر شد و رقابت فضایی را وارد مرحله تازهای کرد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، شرکت دولتی صنایع هوافضای چین با موفقیت یک موشک مداری از خانواده «لانگ مارچ» را پرتاب کرد و سپس بوستر آن را بهصورت کنترلشده روی یک شناور بازیابی در دریا فرود آورد. این موفقیت، چین را پس از آمریکا به دومین کشوری تبدیل میکند که توانسته است چنین فناوری پیچیدهای را به نمایش بگذارد.
شرکت دولتی China Aerospace Science and Technology Corporation (CASC) اعلام کرد که این آزمایش در روز جمعه با موفقیت انجام شده است. بر اساس اعلام این شرکت، هدف بعدی استفاده دوباره از همین بوستر تا پایان سال جاری میلادی است. اگر این برنامه طبق زمانبندی پیش برود، چین نیز وارد باشگاه کشورهایی خواهد شد که از موشکهای مداری قابل استفاده مجدد برای کاهش هزینههای پرتاب استفاده میکنند.
در سالهای اخیر، استفاده مجدد از بوسترهای موشکی باعث ایجاد تحول بزرگی در صنعت فضایی شده است. اسپیسایکس با بازیابی و استفاده مکرر از بوسترهای فالکون ۹ توانسته است هزینه هر مأموریت را به میزان قابل توجهی کاهش دهد و تعداد پرتابهای سالانه خود را به رکوردهای بیسابقه برساند. اکنون چین نیز تلاش میکند همین مسیر را طی کند و وابستگی خود را به موشکهای یکبارمصرف کاهش دهد.
بوستر آزمایششده چین از خانواده لانگ مارچ از نظر ظرفیت حمل بار، عملکردی نزدیک به موشک فالکون ۹ دارد. این موضوع اهمیت موفقیت اخیر چین را دوچندان میکند، چرا که این کشور در حال توسعه سامانهای است که میتواند در آینده مأموریتهای تجاری، علمی و نظامی متعددی را با هزینهای کمتر انجام دهد.
نکته قابل توجه این است که چین برای بازیابی بوستر، رویکردی متفاوت از اسپیسایکس انتخاب کرده است. در حالی که فالکون ۹ پس از بازگشت به زمین با استفاده از پایههای فرود روی سکوی شناور در اقیانوس فرود میآید، مهندسان چینی از یک سامانه مجهز به شبکههای مقاوم استفاده کردهاند. در این روش، شناور بازیابی به سازهای بزرگ مجهز شده است که شبکههایی مستحکم روی آن نصب شدهاند و بوستر هنگام فرود به جای نشستن روی عرشه، داخل این شبکهها مهار میشود.
اجرای چنین فرودی به فناوریهای بسیار پیشرفته نیاز دارد. سامانه هدایت موشک باید بتواند موقعیت خود را با دقت بالا تشخیص دهد و مسیر فرود را به صورت لحظهای اصلاح کند. علاوه بر این، حسگرهای دقیق، رایانههای پروازی پیشرفته و موتورهایی که قابلیت روشن شدن دوباره پس از رسیدن به فضا را دارند، از مهمترین اجزای این فناوری محسوب میشوند. همچنین موتورهای بوستر باید بتوانند فشار شدید، لرزش و دمای بسیار بالای بازگشت به جو زمین را تحمل کنند و همچنان عملکرد قابل اعتمادی داشته باشند.
شرکت CASC اعلام کرده است که مرحله بعدی برنامه، بررسی سلامت کامل بوستر و آمادهسازی آن برای یک پرواز مجدد خواهد بود. در صورت موفقیت آزمایش بازیابی بوستر موشک لانگ مارچ، چین میتواند ثابت کند که نهتنها توانایی بازیابی بوستر را دارد، بلکه قادر است همان موشک را بدون نیاز به ساخت نمونه جدید، دوباره به فضا ارسال کند.
موشکهای قابل استفاده مجدد در سالهای اخیر به مهمترین عامل کاهش هزینه صنعت فضایی تبدیل شدهاند. اسپیسایکس با همین فناوری توانسته است شبکه اینترنت ماهوارهای استارلینک را با سرعت بسیار بالا توسعه دهد. هزینه پایین پرتاب باعث شده است که هزاران ماهواره در مدار زمین قرار بگیرند و این شرکت بتواند خدمات ارتباطی خود را در کشورهای مختلف گسترش دهد. علاوه بر این، بخش قابل توجهی از مأموریتهای ناسا و نیروی فضایی آمریکا نیز توسط همین موشکها انجام میشود.
کارشناسان معتقد هستند دستیابی چین به این فناوری میتواند رقابت جهانی را در صنعت فضایی وارد مرحله تازهای کند. ویکتوریا سامسون، مدیر بخش امنیت و پایداری فضایی بنیاد Secure World Foundation، این آزمایش را یک تحول بزرگ توصیف کرده است. به گفته او، زمانی که چین بتواند موشکهای خود را به صورت مداوم دوباره استفاده کند، هزینه پرتابها به شکل محسوسی کاهش خواهد یافت و این کشور قادر خواهد بود خدمات پرتاب ارزانقیمت را در اختیار کشورهای شریک خود قرار دهد.
اگرچه محدودیتهای امنیتی و سیاسی باعث شده است بازار جهانی پرتابهای فضایی تا حد زیادی میان آمریکا و متحدان او از یک سو و چین و روسیه از سوی دیگر تقسیم شود، اما توسعه موشکهای قابل استفاده مجدد میتواند رقابت غیرمستقیمی را در حوزه خدمات فضایی ایجاد کند. کاهش هزینه پرتاب، توسعه منظومههای ماهوارهای ارتباطی، سامانههای سنجش از دور و حتی پروژههای مراکز پردازش داده در مدار زمین را برای چین آسانتر خواهد کرد.
این موضوع بهویژه برای رقابت با استارلینک اهمیت زیادی دارد. بسیاری از تحلیلگران معتقد هستند که چین در سالهای آینده تلاش خواهد کرد شبکههای ماهوارهای ارتباطی خود را در بازارهایی مانند آفریقا، خاورمیانه و جنوب شرق آسیا گسترش دهد. در صورت کاهش هزینه پرتاب، این کشور میتواند خدمات ارتباطی فضایی را با قیمت رقابتیتری ارائه کند و سهم بیشتری از بازار جهانی به دست آورد.
از منظر نظامی نیز این پیشرفت اهمیت فراوانی دارد. افزایش سرعت و کاهش هزینه دسترسی به فضا میتواند توانایی چین را در استقرار ماهوارههای شناسایی، مخابراتی و ناوبری افزایش دهد. این آزمایش تنها چند روز پس از انتشار گزارشی انجام شد که از همکاری چین و روسیه برای بررسی راهکارهای مقابله با شبکه استارلینک خبر میداد؛ شبکهای که در سالهای اخیر نقش مهمی در ارتباطات نظامی و غیرنظامی اوکراین ایفا کرده است.
در همین حال، رقابت در آمریکا نیز ادامه دارد. اسپیسایکس همچنان توسعه موشک عظیم استارشیپ را دنبال میکند. هرچند آخرین پرواز آزمایشی این موشک به موفقیت کامل نرسید، اما این شرکت در حال آمادهسازی آزمایش بعدی است و به تازگی آزمایش روشن کردن موتورهای بوستر را نیز با موفقیت انجام داده است.
شرکت بلو اوریجین متعلق به جف بزوس نیز توسعه موشکهای قابل استفاده مجدد را ادامه میدهد. این شرکت در سال ۲۰۲۵ موفق شد بوستر موشک خود را بازیابی کند و اوایل امسال همان بوستر را دوباره به پرواز درآورد، هرچند انفجار یکی از موشکهای آن روی سکوی پرتاب در ماه مه باعث تعویق برنامههای بعدی شد. همچنین شرکت راکت لب در حال توسعه موشک Neutron با بوستر قابل استفاده مجدد است و شرکت Stoke Space نیز روی ساخت یک موشک کاملاً قابل استفاده مجدد کار میکند.
موفقیت اخیر چین نشان میدهد رقابت جهانی در صنعت فضایی دیگر تنها به آمریکا محدود نیست. اگر برنامه استفاده دوباره از بوستر موشک لانگ مارچ تا پایان سال با موفقیت انجام شود، چین فاصله فناوری خود با اسپیسایکس را بیش از هر زمان دیگری کاهش خواهد داد و بازار جهانی پرتابهای فضایی وارد مرحلهای جدید از رقابت، کاهش هزینهها و افزایش تعداد مأموریتهای فضایی خواهد شد.
