فهرست مطالب
خورشیدگرفتگی کامل ۲۱ مرداد ۱۴۰۵، بخشهایی از اروپا را در تاریکی فرو میبرد و در مناطق شمالی آمریکا نیز به صورت خورشیدگرفتگی جزئی دیده میشود.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، خورشیدگرفتگی کامل زمانی اتفاق میافتد که ماه دقیقاً میان زمین و خورشید قرار میگیرد و برای مدت کوتاهی تمام قرص خورشید را از دید ناظران زمینی پنهان میکند. در این لحظات، روشنایی روز به سرعت کاهش پیدا میکند و آسمان حالتی شبیه گرگومیش به خود میگیرد. با پنهان شدن بخش درخشان خورشید، تاج خورشیدی نیز در اطراف قرص تاریک ماه نمایان میشود؛ هالهای درخشان از گازهای بسیار داغ که در شرایط عادی زیر نور شدید خورشید دیده نمیشود.
این منظره فقط در مسیر نسبتا باریکی روی سطح زمین قابل مشاهده است، که «مسیر گرفت کامل» نام دارد. افرادی که بیرون از این مسیر قرار دارند، حتی اگر فاصله زیادی با آن نداشته باشند، خورشیدگرفتگی را بهصورت جزئی میبینند. در گرفت جزئی، ماه فقط قسمتی از قرص خورشید را میپوشاند و هرچه میزان پوشیدگی بیشتر شود، خورشید بیشتر به یک هلال درخشان شباهت پیدا میکند.
ناسا اعلام کرده است که ساکنان بخشهایی از شمال ایالات متحده، از آلاسکا تا کارولینای شمالی، میتوانند خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد را به صورت جزئی تماشا کنند. این رویداد حوالی ظهر در آمریکای شمالی رخ میدهد، اما میزان گرفتگی در بیشتر مناطق این قاره چندان زیاد نخواهد بود.
در واشنگتن دیسی، خورشیدگرفتگی جزئی حدود ساعت ۱:۱۷ بعدازظهر به وقت محلی آغاز میشود و ماه در بیشترین حالت تنها حدود ۴ درصد از قرص خورشید را میپوشاند. به همین دلیل، افرادی که بدون ابزار مناسب به محیط اطراف نگاه کنند احتمالا تغییر محسوسی در روشنایی روز احساس نخواهند کرد. در مناطق شرقی آمریکای شمالی نیز خورشید هنگام وقوع این پدیده در ارتفاع نسبتا زیادی از آسمان و در جهت جنوبجنوبغربی دیده خواهد شد.
در مناطقی که درصد بیشتری از خورشید پشت ماه قرار میگیرد، ظاهر خورشید به تدریج تغییر میکند. ابتدا لبهای کوچک از قرص خورشید ناپدید میشود و با حرکت ماه، این بخش بزرگتر خواهد شد تا خورشید ظاهری شبیه یک هلال ضخیم یا حتی یک لبخند پیدا کند. سپس ماه مسیر خود را ادامه میدهد و قرص خورشید به آرامی دوباره کامل میشود.
با وجود ظاهر تماشایی خورشید در مرحله جزئی، آسمان در بیشتر این مناطق تاریک نخواهد شد و روشنایی روز نیز تغییر چشمگیری نمیکند. شرایط در مسیر گرفت کامل کاملاً متفاوت است. در این مسیر، ماه تمام سطح درخشان خورشید را برای مدت کوتاهی میپوشاند و روشنایی محیط به شدت کاهش مییابد. همین تفاوت باعث میشود قرار گرفتن در مسیر خورشیدگرفتگی کامل، تجربه بسیار متفاوتی از مشاهده یک گرفت جزئی باشد.
بیشتر بخوانید: ثبت نخستین خورشیدگرفتگی ۲۰۲۶ از فضا با تصویر «حلقه آتش»
اروپا در مسیر خورشیدگرفتگی کامل ۲۱ مرداد
شرایط در بخشهایی از اروپا متفاوت خواهد بود. ریکیاویک در ایسلند یکی از مناطقی است که خورشیدگرفتگی کامل را تجربه میکند. مرحله کامل این رویداد در این شهر ساعت ۵:۴۸ بعدازظهر به وقت محلی آغاز خواهد شد.
در لئون اسپانیا نیز خورشیدگرفتگی کامل از ساعت ۸:۲۸ شب آغاز میشود و حدود دو دقیقه ادامه خواهد داشت. آژانس فضایی اروپا اعلام کرده است که این رویداد نخستین خورشیدگرفتگی قابل مشاهده از سرزمین اصلی اسپانیا از سال ۱۹۰۵ تاکنون محسوب میشود.
تماشای این رویداد به تجهیزات محافظتی استاندارد نیاز دارد. افراد برای مشاهده مراحل جزئی خورشیدگرفتگی باید از عینک مخصوص خورشیدگرفتگی یا مشاهدهگرهای دستی مجهز به فیلتر مناسب استفاده کنند. عینکهای آفتابی معمولی برای نگاه مستقیم به خورشید ایمن نیستند و حتی هنگام خورشیدگرفتگی جزئی نیز نمیتوانند از چشم محافظت کافی داشته باشند.
آکادمی چشمپزشکی آمریکا هشدار داده است که نگاه مستقیم به خورشید حتی برای مدت کوتاه میتواند آسیب جدی به چشم وارد کند. این آسیب ممکن است به سوختگی شبکیه و در موارد شدید به کاهش دائمی بینایی منجر شود. افرادی که از تلسکوپ برای مشاهده یا تصویربرداری خورشیدگرفتگی استفاده میکنند نیز باید فیلتر مخصوص خورشیدی را روی تجهیزات خود نصب کنند.
خورشیدگرفتگی ۱۲ اوت فقط برای علاقهمندان به نجوم اهمیت ندارد. دانشمندان نیز از این فرصت برای مطالعه خورشید و تأثیر تاریکی موقت بر جو زمین استفاده خواهند کرد. ناسا گروههایی را برای انجام آزمایشهای علمی با بالنهای تحقیقاتی و یک هواپیمای ارتفاعبالا به کار خواهد گرفت.
کلی کورک، مدیر برنامه خورشیدگرفتگی ناسا، گفته است که موقعیت منحصربهفرد زمین هنگام خورشیدگرفتگی کامل به دانشمندان امکان میدهد تاج خورشید را به روشی مطالعه کنند که از نقاط دیگر منظومه شمسی امکانپذیر نیست.
بیشتر بخوانید: ثبت اولین خورشیدگرفتگی مصنوعی با پرواز دو فضاپیمای مأموریت Proba-3
چند رویداد نجومی در فاصلهای کوتاه
خورشیدگرفتگی ۲۱ مرداد امسال با چند رویداد نجومی دیگر نیز همزمان شده است. سیاره زهره در ۱۲ اوت به مرحلهای میرسد که حدود نیمی از بخش قابل مشاهده آن روشن خواهد بود. زهره پس از غروب خورشید نیز در آسمان دیده میشود و رصدگران مجهز به تلسکوپ میتوانند تغییر شکل ظاهری آن را دنبال کنند.
تنها چند ساعت بعد، بارش شهابی سالانه برساوشی نیز به اوج فعالیت خود خواهد رسید. اوج این بارش شهابی در ساعات اولیه ۱۳ اوت رخ میدهد و مجموعه این رویدادها، بازهای ویژه را برای علاقهمندان به رصد آسمان ایجاد میکند.
پس از این رویداد، خورشیدگرفتگی بعدی در ۲ اوت ۲۰۲۷ رخ خواهد داد. بخشهایی از آمریکا آن را به صورت جزئی مشاهده میکنند و مسیر خورشیدگرفتگی کامل از اسپانیا، خاورمیانه و بخشهایی از شمال آفریقا عبور خواهد کرد. در نیوفاندلند کانادا نیز ماه حدود ۲۳ درصد از خورشید را در بخشهایی از این منطقه خواهد پوشاند.
آمریکای شمالی در سالهای بعد نیز چند خورشیدگرفتگی جزئی را تجربه میکند. در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۸، بخشهایی از شرق آمریکا و کانادا شاهد گرفتگی کوچکی خواهند بود و میزان پوشیدگی خورشید در فلوریدا به حدود ۱۵ درصد میرسد.
خورشیدگرفتگی جزئی بزرگتری نیز در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۹ سراسر آمریکای شمالی را در بر میگیرد. میزان پوشیدگی خورشید در شمال کانادا به ۸۱ درصد و در شمالغرب آمریکا به ۷۴ درصد خواهد رسید. در نهایت، خورشیدگرفتگی کامل بعدی که بخشهایی از سرزمین اصلی ایالات متحده را در مسیر خود قرار میدهد، در ۲۳ اوت ۲۰۴۴ رخ خواهد داد.
بیشتر بخوانید: ثبت نخستین خورشیدگرفتگی ۲۰۲۶ از فضا با تصویر «حلقه آتش»
