فهرست مطالب
نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که برخی گونههای درختی با افزایش دمای هوا، مقادیر بیشتری از ترکیبات آلی فرار را منتشر میکنند و میتوانند در افزایش آلودگی هوا در شهرها نقش داشته باشند.
به گزارش سرویس محیط زیست تکناک، پژوهشگران میگویند که این یافته میتواند شیوه انتخاب گونههای درختی را برای توسعه فضای سبز شهری تغییر دهد.
درختان و پوشش گیاهی شهری با جذب آلایندههای گازی و کاهش دمای محیط، نقش مهمی در بهبود شرایط شهرها دارند. با وجود این، پژوهشگران دانشگاه جینان چین دریافتهاند که برخی درختان ترکیبات آلی فراری منتشر میکنند که در تشکیل ازن در سطح زمین نقش دارند و ممکن است برای سلامت انسان مضر باشند.
این ترکیبات به موادی شباهت دارند که در حلالها، رنگها، محصولات پاککننده و بخارات سوخت نیز یافت میشوند. دانشمندان معتقد هستند با ادامه روند گرم شدن اقلیم جهانی، بررسی میزان انتشار این ترکیبات از درختان اهمیت بیشتری پیدا میکند.
بیشتر بخوانید: آیا کم کردن تابش خورشید میتواند سرعت گرمایش زمین را کاهش دهد؟
افزایش انتشار ترکیبات فرار در هوای گرم
پژوهشگران برای بررسی این موضوع، یک سامانه اندازهگیری مستقیم انتشار آلایندهها را روی سکویی در ارتفاع ۱۰۲ متری برج هواشناسی پکن نصب کردند. سامانه دیگری نیز در آزمایشگاهی در پای این ساختمان قرار گرفت.
این تجهیزات چندین بار در هر ثانیه سیگنالهای شیمیایی موجود در جو را اندازهگیری کردند و امکان بررسی لحظهای ترکیبات موجود در هوای شهر را در اختیار پژوهشگران قرار دادند. دانشمندان با استفاده از این اطلاعات، ترکیبات آلی فرار یا VOCها را اندازهگیری و منابع آنها را شناسایی کردند. درختان، ترافیک، محصولات شیمیایی، آشپزی و فعالیتهای خانگی از جمله این منابع در آلودگی هوا بودند.
ایزوپرن، مادهای که در لاستیک طبیعی نیز وجود دارد، یکی از مهمترین ترکیبات واکنشپذیر شناساییشده بود. نتایج نشان داد که بخش عمده ایزوپرن موجود در هوای مورد بررسی از درختان منتشر شده است.
دمای بالاتر نیز شدت انتشار این ترکیبات را افزایش میدهد. پژوهشگران دریافتند که در محدوده دمایی ۲۰ تا ۳۵ درجه سانتیگراد، واکنشپذیری شیمیایی ترکیبات فراری که درختان شهری منتشر میکنند، هفت تا هشت برابر افزایش پیدا میکند.
میزان انتشار ایزوپرن در پکن در میان شهرهای بررسیشده بالاترین مقدار بود و حتی به سطوح مشاهدهشده در جنگلهای مناطق معتدل نزدیک شد. پژوهشگران گونههای درختی کاشتهشده در این شهر را عامل اصلی این وضعیت میدانند.
بخش بزرگی از درختان بومی پکن از گونههای منتشرکننده ایزوپرن هستند. بید مجنون و سپیدار سفید چینی از جمله این درختان به حساب میآیند. پژوهشگران میگویند که شرایط مشابهی ممکن است در هاربین و چانگچون نیز وجود داشته باشد، زیرا طی دهههای گذشته درختان بید و سپیدار بهطور گسترده در این شهرها کاشته شدهاند.
بیشتر بخوانید: آیا انقراض انسان نزدیک است؟
انتخاب گونههای مناسب برای کاهش آلودگی هوا
دانشمندان احتمال میدهند بسیاری از شهرهای دیگر آسیا و اقیانوسیه نیز با فشار مشابهی بر کیفیت هوا مواجه باشند. توماس کارل، یکی از نویسندگان مطالعه میگوید که تعداد گونههای منتشرکننده ایزوپرن در شهرهای اروپایی بهمراتب کمتر است. گونههای بومی آن مناطق بیشتر مونوترپن منتشر میکنند. این ترکیبات نیز در تشکیل ازن نقش دارند، اما مقدار انتشار آنها از ایزوپرن کمتر است.
با وجود این یافتهها، پژوهشگران تأکید میکنند که راهحل، کاهش فضای سبز یا قطع درختان بالغ نیست. آنها در عوض پیشنهاد میکنند مدیران شهری هنگام اجرای برنامههای توسعه فضای سبز، گونههایی را انتخاب کنند که ظرفیت کمتری برای انتشار ترکیبات آلی فرار دارند.
پژوهشگران با اشاره به شرایط پکن برآورد کردهاند که جایگزینی درختان با انتشار بالای ترکیبات آلی فرار در یکدهم از جمعیت کل درختان شهر با گونههای کمانتشار، میتواند انتشار ایزوپرن را دستکم ۲۹ درصد کاهش دهد.
دانشمندان معتقد هستند این یافتهها اهمیت برنامهریزی دقیقتر در طرحهای توسعه فضای سبز را نشان میدهد. با گرمتر شدن اقلیم، انتخاب گونههای مناسب میتواند به شهرها کمک کند تا مزایای درختان را برای کاهش گرما و جذب آلایندهها حفظ کنند و همزمان خطر افزایش ترکیبات مؤثر در تشکیل ازن را کاهش دهند.
