چگونه فضای ذخیره‌سازی اشغال‌شده در ویندوز را بررسی کنیم؟

وقتی فضای دیسک کامپیوتر به‌سرعت پر می‌شود، اولین قدم برای بررسی فضای ذخیره‌سازی ویندوز این است که مشخص کنیم چه نوع داده‌ای بیشترین ظرفیت را مصرف کرده است؛ زیرا ممکن است مشکل از برنامه‌های حجیم، فایل‌های موقت، بازی‌ها، فایل‌های شخصی، کش برنامه‌ها یا حتی داده‌های سیستمی باشد.

در ویندوز ۱۱ می‌توان از مسیر Settings > System > Storage وارد بخش Storage ویندوز شد و میزان مصرف فضا را به دسته‌هایی مانند Installed apps، Temporary Files، System & reserved و سایر موارد تقسیم کرد. این روش نسبت به بررسی دستی پوشه‌ها دقیق‌تر است و قبل از پاکسازی فضای ویندوز مشخص می‌کند کدام بخش واقعا عامل کمبود فضای دیسک است. برای آموزش کامل کمتر و به حداقل رساندن فضای اشغال شده در ویندوز، در این مطلب از تک ناک با ما همراه باشید.

بررسی فضای ذخیره‌سازی با تنظیمات Storage ویندوز

برای شروع بررسی فضای هارد در ویندوز، کلیدهای Win + I را فشار دهید و وارد Settings شوید، سپس مسیر System > Storage را باز کنید. ویندوز پس از چند لحظه میزان فضای استفاده‌شده و آزاد درایو سیستم را نمایش می‌دهد و مصرف حافظه را بر اساس دسته‌هایی مانند Installed apps، Temporary Files، System & reserved، Documents، Pictures و سایر انواع داده تفکیک می‌کند.

این صفحه در واقع نقطه شروع مناسبی برای مدیریت حافظه در ویندوز است، چون به‌جای اینکه کاربر به‌صورت تصادفی فایل‌ها را حذف کند، ابتدا تصویری کلی از وضعیت دیسک به دست می‌آورد. اگر هدف شما آزاد کردن فضای ویندوز است، از همین صفحه می‌توانید به Temporary Files و Cleanup recommendations بروید و مواردی را که حذف آن‌ها کم‌خطر است بررسی کنید؛ با این حال، فایل‌های شخصی و داده‌های برنامه‌ها را نباید صرفا به دلیل حجم زیاد حذف کرد.

بیشتر بخوانید: استانداردهای شارژ سریع چیست و چه تفاوتی با یکدیگر دارد؟

مشاهده میزان فضای اشغال‌شده در درایو C

در صفحه Storage، بخش مربوط به درایو سیستم معمولا C: را نشان می‌دهد؛ این همان درایوی است که ویندوز، بیشتر برنامه‌های نصب‌شده و بسیاری از داده‌های کاربر روی آن قرار دارند. با انتخاب این درایو، می‌توانید ببینید چه مقدار از ظرفیت آن مصرف شده و هر دسته چه سهمی از فضا را در اختیار دارد؛ برای مثال، اگر Installed apps حجم بالایی داشته باشد، احتمالا باید برنامه‌ها یا بازی‌های حجیم را بررسی کنید، در حالی که مقدار زیاد Temporary Files می‌تواند نشان‌دهنده وجود فایل‌های موقت، کش یا فایل‌های باقی‌مانده از فرایندهای سیستمی باشد. توجه کنید که پر شدن بیش از حد درایو C می‌تواند روی عملکرد سیستم و نصب به‌روزرسانی‌ها تأثیر منفی بگذارد؛ مایکروسافت نیز کمبود فضای دیسک را یکی از عواملی می‌داند که می‌تواند عملکرد سیستم و دریافت به‌روزرسانی‌ها را با مشکل مواجه کند.

بررسی فضای سایر درایوها با Storage used on other drives

اگر کامپیوتر شما علاوه بر C دارای درایوهای دیگری مانند D یا E است، تنها بررسی C برای پیدا کردن فایل‌های اشغال‌کننده فضای هارد کافی نیست؛ در ویندوز ۱۱ می‌توانید از مسیر Settings > System > Storage > Advanced storage settings > Storage used on other drives مصرف فضای سایر درایوهای متصل را بررسی کنید. این قسمت به شما اجازه می‌دهد میزان استفاده از هر درایو و دسته‌های مختلف فایل را مشاهده کنید و متوجه شوید مثلا یک درایو D که برای بازی‌ها، ویدئوها یا فایل‌های پروژه استفاده می‌شود، چه مقدار ظرفیت آزاد دارد. نکته مهم این است که Storage Sense به‌طور اصلی روی درایو سیستم، یعنی معمولا C، کار می‌کند؛ بنابراین برای مدیریت فضای سایر درایوها باید مستقیما آن‌ها را بررسی و فایل‌های حجیم را به‌صورت جداگانه مدیریت کنید.

پیدا کردن برنامه‌ها و بازی‌های حجیم در ویندوز

برای پیدا کردن برنامه‌های حجیم در ویندوز، ابتدا از مسیر Settings > Apps > Installed apps وارد فهرست نرم‌افزارهای نصب‌شده شوید؛ در ویندوز ۱۱ می‌توانید برنامه‌ها را بر اساس اندازه مرتب کنید تا نرم‌افزارها و بازی‌هایی که بیشترین فضای دیسک را مصرف می‌کنند سریع‌تر مشخص شوند. مایکروسافت نیز همین مسیر را برای مشاهده و حذف برنامه‌ها در ویندوز ۱۱ معرفی کرده است.

توجه داشته باشید حجم یک بازی ممکن است فقط فایل اصلی نصب‌شده را نشان دهد و داده‌های جانبی، کش یا فایل‌های ذخیره‌شده در پوشه‌های دیگر نیز فضای بیشتری مصرف کنند؛ بنابراین پیش از حذف برنامه‌های حجیم ویندوز، نام برنامه، کاربرد آن و محل ذخیره داده‌هایش را بررسی کنید. اگر درایو C تقریبا پر شده است، حذف نرم‌افزارهای بلااستفاده یکی از روش‌های مستقیم برای خالی کردن فضای ویندوز محسوب می‌شود و علاوه بر آزادسازی ظرفیت، می‌تواند با کاهش برخی فعالیت‌های پس‌زمینه به بهبود عملکرد سیستم نیز کمک کند.

بررسی برنامه‌های حجیم از بخش Installed apps

در ویندوز ۱۱ کلیدهای Win + I را فشار دهید، سپس به Apps > Installed apps بروید و فهرست نرم‌افزارها را بررسی کنید؛ در صورت نمایش گزینه مرتب‌سازی، معیار Size را انتخاب کنید تا برنامه‌های پرحجم در ابتدای فهرست قرار بگیرند.

در این مرحله بهتر است حجم برنامه‌ها را با ظرفیت آزاد درایو C مقایسه کنید و مشخص کنید کدام نرم‌افزارها واقعا مورد استفاده قرار نمی‌گیرند. برای نمونه، بازی‌های حجیم، نرم‌افزارهای ویرایش ویدئو، محیط‌های توسعه برنامه‌نویسی و بسته‌های طراحی ممکن است ده‌ها گیگابایت فضا مصرف کنند. برای حذف یک برنامه نیز می‌توانید از منوی سه‌نقطه کنار آن گزینه Uninstall را انتخاب کنید؛ البته بعضی برنامه‌های داخلی ویندوز قابل حذف نیستند و برای برخی نرم‌افزارهای دسکتاپ ممکن است لازم باشد از Control Panel استفاده شود.

حذف برنامه‌ها و بازی‌های بلااستفاده

پس از شناسایی نرم‌افزارهای غیرضروری، قبل از حذف باید مطمئن شوید که فایل پروژه، تنظیمات، ذخیره بازی یا داده مهمی وابسته به آن برنامه نیست؛ سپس از Settings > Apps > Installed apps گزینه Uninstall را اجرا کنید و مراحل حذف را کامل کنید.

برای بازی‌های حجیم، حذف عنوان‌هایی که مدت‌ها استفاده نشده‌اند می‌تواند یکی از سریع‌ترین روش‌های افزایش فضای خالی کامپیوتر باشد، اما بهتر است قبل از حذف، وضعیت فایل‌های ذخیره‌شده و امکان بازیابی آن‌ها از سرویس ابری یا حساب کاربری را بررسی کنید. همچنین اگر برنامه‌ای مشکل عملکرد دارد ولی هنوز به آن نیاز دارید، در برخی نرم‌افزارها به‌جای حذف کامل می‌توان از Advanced options > Repair استفاده کرد؛ این قابلیت در همه برنامه‌ها وجود ندارد و در صورت پشتیبانی، گزینه Reset نیز ممکن است ارائه شود.

پیدا کردن فایل‌ها و پوشه‌های حجیم در ویندوز

اگر بعد از حذف برنامه‌های غیرضروری همچنان فضای زیادی از SSD یا HDD اشغال شده است، باید سراغ فایل‌ها و پوشه‌های حجیم بروید؛ زیرا پوشه‌هایی مانند Users، Downloads، Documents، Videos و برخی مسیرهای AppData می‌توانند در طول زمان حجم قابل‌توجهی پیدا کنند. برای این کار می‌توانید از File Explorer استفاده کنید و در درایو موردنظر فایل‌های بزرگ را جست‌وجو کنید، اما برای تحلیل ساختار مصرف دیسک، ابزارهایی مانند TreeSize Free دید بسیار دقیق‌تری ارائه می‌دهند و حجم پوشه‌ها را به‌صورت سلسله‌مراتبی نمایش می‌دهند. نکته مهم این است که صرفا بزرگ‌بودن یک فایل به معنی قابل حذف بودن آن نیست؛ فایل‌های سیستمی، داده‌های برنامه‌ها و فایل‌های موردنیاز ویندوز ممکن است حجیم باشند و حذف دستی آن‌ها باعث کرش ویندوز یا اختلال در نرم‌افزارها شود. بنابراین ابتدا مسیر و کاربرد فایل را مشخص کنید و سپس درباره حذف یا انتقال آن تصمیم بگیرید.

بررسی پوشه‌های حجیم با TreeSize Free

TreeSize Free یکی از ابزارهای کاربردی برای بررسی حجم پوشه‌ها در ویندوز است که می‌تواند ساختار مصرف فضای یک درایو را به شکل درختی نمایش دهد و مشخص کند کدام پوشه‌ها بیشترین ظرفیت را مصرف می‌کنند. پس از اجرای برنامه، بهتر است آن را با دسترسی Administrator اجرا کنید تا در صورت امکان بتواند پوشه‌های محافظت‌شده و بخش‌های بیشتری از فایل‌سیستم را بررسی کند؛ سپس درایو C یا درایو موردنظر را اسکن کنید و از پوشه‌های سطح بالا به زیرپوشه‌های حجیم بروید. این روش به‌خصوص زمانی مفید است که گزارش Storage ویندوز علت دقیق مصرف فضا را مشخص نکرده باشد. با این حال، فایل‌هایی مانند Pagefile، پوشه‌های سیستمی و داده‌های AppData را نباید بدون شناخت حذف کرد؛ هدف TreeSize پیدا کردن محل مصرف فضا است، نه اینکه همه فایل‌های بزرگ را به‌عنوان فایل‌های اضافی معرفی کند.

پیدا کردن فایل‌های حجیم در Downloads و پوشه Users

پوشه Downloads یکی از نخستین مکان‌هایی است که باید برای پیدا کردن فایل‌های اشغال‌کننده فضای هارد بررسی شود، زیرا فایل‌های ISO، ویدئو، فایل‌های فشرده، نصب‌کننده نرم‌افزار و نسخه‌های قدیمی پروژه‌ها ممکن است مدت‌ها پس از استفاده در آن باقی بمانند. در کنار Downloads، پوشه Users نیز اهمیت زیادی دارد و مسیرهایی مانند Documents، Pictures، Videos و Desktop می‌توانند حجم قابل‌توجهی داشته باشند؛ در File Explorer می‌توانید فایل‌های بزرگ را بر اساس Size مرتب کنید و موارد غیرضروری را حذف یا به درایو دیگری منتقل کنید. قبل از حذف، فایل‌های مهم را بازبینی کنید و در صورت نیاز ابتدا از آن‌ها پشتیبان‌گیری از فایل‌ها انجام دهید؛ مایکروسافت نیز برای آزادسازی فضا پیشنهاد می‌کند بخش‌هایی مانند فایل‌های بزرگ یا بلااستفاده و فایل‌های همگام‌شده ابری را از طریق Cleanup recommendations بررسی کنید.

حذف فایل‌ها از بخش Temporary Files

برای حذف فایل‌های موقت ویندوز در ویندوز ۱۱، مسیر Settings > System > Storage > Temporary files را باز کنید؛ سیستم پس از اسکن، گروه‌هایی از داده‌های قابل حذف را نمایش می‌دهد و حجم تقریبی فضای قابل آزادسازی را مشخص می‌کند. در این فهرست ممکن است مواردی مانند Temporary files، Thumbnails، Delivery Optimization Files، DirectX Shader Cache و در برخی شرایط Previous Windows installation(s) دیده شود؛ بنابراین قبل از انتخاب همه گزینه‌ها، توضیح هر مورد و حجم آن را بررسی کنید. اگر گزینه Previous Windows installation(s) یا Windows.old وجود داشته باشد، حذف آن می‌تواند فضای قابل‌توجهی آزاد کند، اما پس از حذف امکان بازگشت به نسخه قبلی ویندوز از طریق همان فایل‌ها از بین می‌رود. مایکروسافت توصیه می‌کند برای پاکسازی فایل‌های سیستمی، از Storage یا ابزار Disk Cleanup استفاده شود و موارد انتخاب‌شده پیش از حذف بررسی شوند.

خالی کردن Recycle Bin و پاک کردن کش برنامه‌ها

فایل‌هایی که در Recycle Bin قرار می‌گیرند تا زمانی که سطل بازیافت تخلیه نشود همچنان بخشی از فضای دیسک را اشغال می‌کنند؛ بنابراین اگر فایل‌های حجیم زیادی حذف کرده‌اید، روی Recycle Bin کلیک راست کنید و گزینه Empty Recycle Bin را انتخاب کنید، البته ابتدا مطمئن شوید فایل مهمی به اشتباه حذف نشده است. برای پاک کردن کش برنامه‌ها نیز باید با احتیاط عمل کنید، زیرا محل و ساختار Cache در هر نرم‌افزار متفاوت است و حذف دستی پوشه‌های ناشناخته داخل AppData می‌تواند باعث از دست رفتن تنظیمات یا اختلال برنامه شود. روش امن‌تر این است که ابتدا از قابلیت پاکسازی داخلی خود برنامه یا Windows Storage استفاده کنید؛ Storage Sense نیز می‌تواند برخی فایل‌های موقت و محتویات Recycle Bin را طبق تنظیمات شما به‌صورت خودکار حذف کند.

بیشتر بخوانید: آموزش دسترسی سریع به تنظیمات پیشرفته و کاربردی ویندوز 11

مدیریت فایل‌های سیستمی حجیم در ویندوز

بخشی از فضای درایو C ممکن است توسط فایل‌ها و داده‌هایی مصرف شود که در دسته‌های معمول فایل‌های شخصی قرار نمی‌گیرند؛ از جمله System & reserved، فایل‌های موردنیاز به‌روزرسانی، کش‌های سیستمی، فایل‌های بازیابی و فایل‌های مرتبط با Hibernate. به همین دلیل، اگر هدف پاکسازی حافظه کامپیوتر است، نباید تمام موارد حجیم را مستقیما از File Explorer حذف کنید. ابتدا در Settings > System > Storage بخش System & reserved را بررسی کنید و سپس مشخص کنید کدام مؤلفه بیشترین فضا را مصرف می‌کند. ویندوز بخشی از فضای ذخیره‌سازی را به‌صورت Reserved Storage برای فایل‌های موقت، کش و فرایندهایی مانند Windows Update در نظر می‌گیرد و این فضا با نیاز سیستم قابل استفاده مجدد است؛ بنابراین مقدار نمایش‌داده‌شده در این بخش الزاما به معنی فایل‌های اضافی و قابل حذف نیست.

بررسی فضای System & reserved

برای بررسی System & reserved در ویندوز ۱۱ به Settings > System > Storage بروید و در صورت نیاز گزینه Show more categories را انتخاب کنید تا جزئیات بیشتری از مصرف فضای سیستم نمایش داده شود. این بخش می‌تواند شامل فضای مورد استفاده ویندوز و مؤلفه‌های سیستمی و همچنین Reserved Storage باشد؛ مایکروسافت توضیح می‌دهد که Windows بخشی از ظرفیت دیسک را برای فایل‌های موقت، Cache و سایر عملیات ضروری رزرو می‌کند تا فضای لازم برای وظایفی مانند به‌روزرسانی‌ها قابل پیش‌بینی‌تر باشد. بنابراین اگر System & reserved حجم نسبتا زیادی دارد، نباید صرفا با مشاهده عدد آن سراغ حذف دستی فایل‌های سیستمی بروید؛ ابتدا باید مشخص شود که آیا فضای مصرف‌شده مربوط به فایل‌های ضروری، بازیابی، Hibernate یا سایر مؤلفه‌های ویندوز است.

حذف فایل hiberfil.sys با غیرفعال کردن Hibernate

فایل hiberfil.sys در ریشه درایو سیستم قرار دارد و برای قابلیت Hibernate استفاده می‌شود؛ اندازه آن بسته به پیکربندی ویندوز و میزان حافظه RAM می‌تواند قابل‌توجه باشد، بنابراین در سیستم‌هایی با RAM زیاد ممکن است بخش محسوسی از فضای SSD را اشغال کند. اگر از Hibernate استفاده نمی‌کنید، می‌توانید Command Prompt یا Windows Terminal را با دسترسی Administrator اجرا کرده و دستور powercfg /hibernate off را وارد کنید؛ با غیرفعال شدن Hibernate، ویندوز فایل hiberfil.sys را حذف می‌کند و فضای مربوط به آن آزاد می‌شود. این کار صرفا زمانی منطقی است که به Hibernate نیاز نداشته باشید و نباید آن را یک روش عمومی برای افزایش سرعت SSD یا پاکسازی روزمره تلقی کرد؛ همچنین بهتر است پیش از اجرای دستور، بدانید که غیرفعال‌کردن Hibernate روی قابلیت‌های وابسته به آن اثر می‌گذارد.

کاهش فضای اشغال‌شده توسط System Restore

System Restore با ایجاد Restore Point امکان بازگرداندن فایل‌های سیستمی، تنظیمات و وضعیت نرم‌افزارها به نقطه‌ای قبلی را فراهم می‌کند و برای رفع مشکلات ناشی از نصب درایور، نرم‌افزار یا تغییرات سیستمی مفید است. فضای اختصاص‌یافته به Restore Point نیز قابل مدیریت است و اگر تعداد یا حجم نقاط بازیابی زیاد شده باشد، می‌توان از تنظیمات System Protection میزان مصرف فضای دیسک را کنترل کرد؛ با این حال، کاهش بیش از حد این فضا یا حذف تمام نقاط بازیابی، سطح محافظت سیستم را پایین می‌آورد. بنابراین برای کاهش فضای اشغال‌شده در ویندوز بهتر است ابتدا فایل‌های موقت، برنامه‌های بلااستفاده و فایل‌های شخصی حجیم را مدیریت کنید و System Restore را تنها در صورت نیاز و با آگاهی از پیامد حذف نقاط بازیابی تغییر دهید.

آزاد کردن خودکار فضای ویندوز با Storage Sense

Storage Sense ابزار داخلی ویندوز برای آزاد کردن فضای ویندوز به‌صورت خودکار است و می‌تواند فایل‌های موقت و محتویات قدیمی Recycle Bin را طبق سیاستی که کاربر تعیین می‌کند پاک کند. برای فعال‌سازی آن در ویندوز ۱۱ به Settings > System > Storage بروید و Storage Sense را روشن کنید؛ سپس با ورود به تنظیمات آن می‌توانید زمان اجرای قابلیت و رفتار مربوط به Recycle Bin، Downloads و فایل‌های ابری را تعیین کنید. نکته فنی مهم این است که Storage Sense به‌طور اصلی روی system drive، یعنی معمولا C:، فعالیت می‌کند و برای مدیریت درایوهای دیگر باید از بخش Advanced storage settings > Storage used on other drives استفاده کنید. همچنین فایل‌های Downloads و محتوای OneDrive به‌صورت پیش‌فرض بدون تنظیم صریح کاربر حذف نمی‌شوند.

فعال کردن Automatic User content cleanup

برای فعال‌کردن پاکسازی خودکار، مسیر Settings > System > Storage > Storage Sense را باز کنید و Storage Sense را فعال کنید؛ سپس تنظیمات مربوط به زمان اجرا و پاکسازی محتوای کاربر را بررسی کنید. بسته به نسخه و پیکربندی ویندوز، می‌توانید تعیین کنید فایل‌های موجود در Recycle Bin پس از چه مدت حذف شوند و برای فایل‌های Downloads نیز سیاست جداگانه‌ای تعریف کنید. در مورد فایل‌های ابری مانند OneDrive، Storage Sense می‌تواند فایل‌هایی را که مدتی استفاده نشده‌اند به حالت online-only منتقل کند؛ این فرایند با حذف دائمی فایل متفاوت است و در صورت وجود اتصال اینترنت و فضای محلی، فایل می‌تواند دوباره در دسترس قرار گیرد. بنابراین قبل از فعال‌سازی Automatic User content cleanup، خصوصا برای Downloads، مدت نگهداری موردنظر خود را مشخص کنید تا فایل‌های موردنیاز ناخواسته حذف نشوند.

تنظیم حذف خودکار فایل‌های موقت و Recycle Bin

در تنظیمات Storage Sense می‌توانید سیاست حذف خودکار فایل‌های موقت و Recycle Bin را تعیین کنید؛ برای نمونه، ویندوز اجازه می‌دهد مشخص کنید فایل‌های موجود در سطل بازیافت پس از گذشت مدت مشخصی حذف شوند و برای Downloads نیز مدت عدم استفاده را تعیین کنید. این قابلیت برای کامپیوترهایی که دائما با فایل‌های موقت، دانلودها و داده‌های روزمره پر می‌شوند مفید است، اما باید توجه داشت که Storage Sense قرار نیست همه فایل‌های حجیم را شناسایی و حذف کند. طبق مستندات مایکروسافت، Storage Sense عمدتا روی درایو سیستم کار می‌کند و Downloads یا فایل‌های OneDrive تا زمانی که کاربر سیاست مربوط به آن‌ها را تعیین نکرده باشد، به‌طور پیش‌فرض دستکاری نمی‌شوند؛ بنابراین برای مدیریت فضای ذخیره‌سازی ویندوز همچنان باید هر چند وقت یک‌بار مصرف فضای برنامه‌ها و فایل‌های شخصی را به‌صورت دستی بررسی کنید.

پیدا کردن و حذف فایل‌های تکراری در ویندوز

فایل‌های تکراری، به‌خصوص در پوشه‌های Downloads، Pictures، Videos و محل نگهداری پروژه‌ها، می‌توانند بدون اینکه متوجه شوید بخش قابل‌توجهی از ظرفیت SSD یا HDD را مصرف کنند. برای پیدا کردن فایل‌های تکراری در ویندوز بهتر است به‌جای جست‌وجوی دستی، از ابزارهایی استفاده کنید که فایل‌ها را براساس نام، اندازه و در حالت دقیق‌تر براساس محتوای واقعی مقایسه می‌کنند؛ زیرا دو فایل با نام متفاوت ممکن است محتوای یکسان داشته باشند و برعکس، دو فایل با نام یکسان الزاما نسخه تکراری نیستند. در این مرحله هدف اصلی کاهش فضای اشغال‌شده در ویندوز بدون حذف اطلاعات ضروری است؛ بنابراین پس از شناسایی موارد مشابه، ابتدا مسیر فایل، تاریخ ایجاد یا تغییر، اندازه و محتوای آن‌ها را بررسی کنید و فقط نسخه‌هایی را حذف کنید که از بی‌نیازبودن به آن‌ها مطمئن هستید. همچنین اگر فایل‌ها در OneDrive یا پوشه‌های همگام‌شده قرار دارند، حذف یک نسخه ممکن است روی سایر دستگاه‌ها نیز اثر بگذارد و باید وضعیت همگام‌سازی را در نظر گرفت.

شناسایی فایل‌های تکراری با dupeGuru

dupeGuru یکی از ابزارهای اختصاصی برای شناسایی فایل‌های تکراری است و می‌تواند در سناریوهایی که حجم زیادی عکس، موسیقی، ویدئو یا فایل‌های شخصی در چند پوشه پراکنده شده، فرایند پیدا کردن نسخه‌های مشابه را ساده‌تر کند. روش اصولی این است که ابتدا پوشه‌های مشخصی مانند Documents، Downloads یا Pictures را برای اسکن انتخاب کنید و پس از پایان بررسی، نتایج را براساس گروه‌های تکراری مشاهده کنید؛ سپس قبل از حذف هر مورد، مشخص کنید کدام نسخه باید حفظ شود. نکته مهم این است که ابزارهای تشخیص Duplicate نباید روی پوشه‌های سیستمی مانند Windows یا مسیرهای حساس Program Files بدون شناخت کافی استفاده شوند، زیرا حذف فایل‌های موردنیاز برنامه‌ها ممکن است باعث اختلال شود. برای فایل‌های شخصی نیز بهتر است پیش از حذف گروهی، چند نمونه را به‌صورت دستی باز کنید و در صورت اهمیت اطلاعات، ابتدا نسخه پشتیبان تهیه کنید.

بررسی فایل‌ها قبل از حذف نسخه‌های تکراری

قبل از حذف فایل‌های تکراری باید بررسی کنید که نسخه انتخاب‌شده واقعا همان فایل موردنظر است و نسخه دیگر کیفیت، متادیتا یا محتوای متفاوتی ندارد؛ برای مثال دو تصویر ممکن است از نظر محتوای تصویری مشابه باشند، اما یکی نسخه اصلی با وضوح بالاتر و دیگری فایل فشرده‌شده باشد. برای اسناد کاری نیز مقایسه نام فایل به‌تنهایی کافی نیست و بهتر است تاریخ تغییر، اندازه و در صورت حساس‌بودن اطلاعات، محتوای فایل بررسی شود. پس از اطمینان می‌توانید نسخه اضافی را ابتدا به Recycle Bin منتقل کنید تا در صورت اشتباه امکان بازگردانی داشته باشید و بعد از مدتی که مطمئن شدید فایل موردنیاز نیست، خالی کردن Recycle Bin را انجام دهید؛ این رویکرد ریسک حذف دائمی اطلاعات را کاهش می‌دهد و با توصیه مایکروسافت درباره بررسی فایل‌ها پیش از حذف هم‌راستا است.

راهکارهای افزایش فضای خالی کامپیوتر

اگر پس از پاک‌سازی Temporary Files، حذف برنامه‌های بلااستفاده و بررسی فایل‌های تکراری هنوز فضای کافی ندارید، راهکار بعدی انتقال داده‌هایی است که الزاما نباید روی درایو C باقی بمانند. فایل‌های ویدئویی، عکس‌های خام، آرشیو پروژه‌ها، فایل‌های ISO و اسناد قدیمی معمولا گزینه‌های مناسبی برای انتقال فایل‌ها به درایو دیگر، حافظه خارجی یا فضای ابری هستند. مایکروسافت نیز پیشنهاد می‌کند فایل‌های شخصی حجیم را شناسایی کرده و در صورت عدم نیاز به دسترسی دائمی، آن‌ها را به یک USB Drive، کارت حافظه یا هارد اکسترنال منتقل کنید؛ پس از انتقال نیز باید فایل‌ها را روی مقصد بررسی کنید و سپس نسخه موجود روی کامپیوتر را حذف کنید.

انتقال فایل‌ها به درایو یا حافظه خارجی

اگر کامپیوتر یک درایو داخلی دیگر مانند D دارد، می‌توانید فایل‌های شخصی حجیم را از C به آن منتقل کنید؛ برای نمونه پوشه‌های مربوط به ویدئو، تصاویر، پروژه‌ها یا آرشیوهای قدیمی را می‌توان به درایو دیگری انتقال داد، مشروط بر اینکه مقصد فضای کافی داشته باشد. برای انتقال ساده در File Explorer، فایل‌ها را انتخاب کنید، گزینه Cut را بزنید، وارد پوشه مقصد شوید و Paste را اجرا کنید؛ اما برای داده‌های مهم بهتر است ابتدا Copy انجام دهید و پس از بررسی صحت فایل‌ها در مقصد، نسخه اصلی را حذف کنید. مایکروسافت نیز برای انتقال فایل‌ها به حافظه خارجی توصیه می‌کند بعد از کپی، فایل‌های منتقل‌شده را بررسی کرده و پیش از جداکردن دستگاه، آن را به‌صورت ایمن Eject کنید.

استفاده از SSD اکسترنال، HDD اکسترنال و فلش مموری

برای آرشیو فایل‌های حجیم، انتخاب بین SSD اکسترنال، HDD اکسترنال و فلش مموری به نوع استفاده بستگی دارد؛ SSD اکسترنال معمولا سرعت خواندن و نوشتن بالاتری دارد و برای جابه‌جایی مکرر پروژه‌های حجیم، ویدئوهای 4K و فایل‌های کاری مناسب‌تر است، درحالی‌که HDD اکسترنال معمولا برای آرشیو حجیم با هزینه کمتر به‌ازای هر گیگابایت گزینه اقتصادی‌تری محسوب می‌شود. فلش مموری نیز برای انتقال فایل‌های نسبتا محدود و استفاده قابل‌حمل مناسب است، اما نباید تنها نسخه فایل‌های مهم روی یک فلش نگهداری شود. برای آزاد کردن فضای هارد در ویندوز، ابتدا فایل‌ها را روی حافظه خارجی کپی کنید، صحت آن‌ها را بررسی کنید و سپس نسخه محلی را حذف کنید؛ مایکروسافت نیز استفاده از USB Drive یا External Hard Drive را برای انتقال و نگهداری فایل‌های شخصی پیشنهاد می‌کند.

پشتیبان‌گیری و انتقال فایل‌ها به فضای ابری

انتقال فایل‌های کم‌استفاده به فضای ابری، علاوه بر آزادسازی فضای محلی، می‌تواند یک لایه محافظتی برای اطلاعات ایجاد کند؛ برای مثال در OneDrive قابلیت Files On-Demand اجازه می‌دهد فایل‌های موجود در فضای ابری در File Explorer دیده شوند، بدون اینکه الزاما همه آن‌ها به‌صورت محلی روی SSD ذخیره شده باشند. فایل‌هایی که وضعیت Online-only دارند فضای محلی بسیار کمی مصرف می‌کنند و در صورت بازکردن، در صورت دسترسی به اینترنت دانلود می‌شوند؛ همچنین با انتخاب Free up space می‌توان فایل محلی را دوباره به حالت آنلاین تبدیل کرد. بنابراین اگر هدف هم پشتیبان‌گیری از فایل‌ها و هم افزایش فضای خالی است، سرویس ابری می‌تواند گزینه مناسبی باشد، اما برای اطلاعات بسیار مهم بهتر است تنها به یک محل ذخیره‌سازی متکی نباشید و یک نسخه پشتیبان مستقل نیز داشته باشید.

بیشتر بخوانید: آموزش ChatGPT Work؛ راهنمای کامل اتوماسیون کارها با هوش مصنوعی

سوالات متداول درباره فضای ذخیره‌سازی ویندوز