ابرکامپیوتر ۶۰ پتافلاپی Arrhenius به شبکه محاسباتی اروپا پیوست

اروپا با بهره‌برداری از  ابرکامپیوتر Arrhenius در سوئد، زیرساخت محاسباتی خود را برای تحقیقات علمی، مهندسی و هوش مصنوعی گسترش داده است.

به گزارش سرویس لپ‌تاپ و کامپیوتر تک‌ناک، این ابرکامپیوتر بیش از ۶۰ پتافلاپ قدرت پردازشی دارد و در رتبه ۴۲ قدرتمندترین ابرکامپیوتر‌های جهان قرار گرفته است.

ابرکامپیوتر Arrhenius در دانشگاه لینشوپینگ سوئد افتتاح شده است و پژوهشگران، شرکت‌ها و سازمان‌های بخش عمومی سراسر اروپا می‌توانند از ظرفیت پردازشی آن استفاده کنند. این سیستم می‌تواند بیش از ۶۰ میلیارد عملیات را در هر ثانیه انجام دهد و برای پردازش محاسبات سنگین طراحی شده است.

توسعه‌دهندگان، این ابرکامپیوتر را برای حوزه‌هایی مانند شبیه‌سازی اقلیم، تحقیقات مواد، علوم زیستی، مهندسی و هوش مصنوعی در نظر گرفته‌اند. قدرت بالای Arrhenius به پژوهشگران امکان می‌دهد شبیه‌سازی‌ها و تحلیل‌هایی را اجرا کنند که انجام آنها با کامپیوترهای متعارف بسیار زمان‌بر یا عملا غیرممکن است.

بیشتر بخوانید: ابرکامپیوتر ژوپیتر با شبیه‌سازی کامل ۵۰ کیوبیتی تاریخ‌ساز شد

قدرت ۶۰ پتافلاپی در خدمت تحقیقات علمی

ابرکامپیوتر Arrhenius در رده ابرکامپیوتر‌های میان‌رده قرار دارد، اما عملکرد آن با بسیاری از قدرتمندترین سیستم‌های محاسباتی جهان قابل مقایسه است. این ابرکامپیوتر در فهرست TOP500 منتشرشده در ژوئن ۲۰۲۶، رتبه ۴۲ جهان را به دست آورد.

پژوهشگران می‌توانند از این سیستم برای اجرای شبیه‌سازی‌های پیچیده، تجزیه‌وتحلیل مجموعه‌داده‌های بزرگ و توسعه برنامه‌های هوش مصنوعی با نیاز پردازشی بالا استفاده کنند. مدل‌سازی اقلیم، علم مواد، کشف دارو، علوم زیستی و تحقیقات مهندسی نیز از کاربردهای اصلی این زیرساخت هستند.

طراحان Arrhenius، امنیت و یکپارچگی داده‌ها را نیز در توسعه آن در نظر گرفته‌اند. به گفته نهاد مشترک EuroHPC، شرکت‌ها و سازمان‌ها می‌توانند تحقیقات مرتبط با اطلاعات شخصی حساس و پروژه‌های توسعه محصولات اختصاصی خود را روی این سیستم اجرا کنند.

برخی پژوهشگران اروپایی پیش از افتتاح رسمی به ابرکامپیوتر Arrhenius دسترسی داشتند. کاربران از طریق برنامه AI for Science متعلق به EuroHPC استفاده آزمایشی از این سیستم را آغاز کردند. اکنون پژوهشگران می‌توانند از طریق برنامه‌های معمول EuroHPC و حالت‌های بنچمارک و توسعه نیز برای دریافت دسترسی اقدام کنند.

بهره‌وری انرژی نیز یکی از ویژگی‌های مهم این ابرکامپیوتر است. Arrhenius به ازای هر وات برق، بیش از ۶۱ میلیارد عملیات انجام می‌دهد و این عملکرد، رتبه ۲۴ فهرست Green500 را برای آن به همراه داشته است. این فهرست، ابرکامپیوتر‌های جهان را بر اساس بهره‌وری انرژی رتبه‌بندی می‌کند.

بیشتر بخوانید: کوچکترین ابرکامپیوتر هوش مصنوعی شخصی جهان رونمایی شد

استقلال محاسباتی اروپا با ابرکامپیوتر Arrhenius

قرارداد خرید Arrhenius در ژوئیه ۲۰۲۵ با شرکت HPE امضا شد و ارزش کل آن حدود ۶۸.۵ میلیون یورو است. نهاد مشترک EuroHPC از طریق برنامه Digital Europe تا ۳۵ درصد هزینه پروژه را تأمین می‌کند. شورای تحقیقات سوئد نیز از طریق زیرساخت ملی دانشگاهی ابررایانش سوئد، NAISS، در تأمین هزینه‌ها مشارکت دارد.

EuroHPC و NAISS که دانشگاه لینشوپینگ میزبان آن است، دسترسی کاربران به ابرکامپیوتر Arrhenius را به‌ صورت مشترک مدیریت می‌کنند. این ابرکامپیوتر به مجموعه ۱۲ سیستم دیگری اضافه شده است که EuroHPC پیش‌تر برای گسترش زیرساخت محاسباتی اروپا تهیه کرده بود.

این برنامه تنها به ابرکامپیوتر‌های متعارف محدود نمی‌شود. EuroHPC راه‌اندازی ۱۹ کارخانه هوش مصنوعی و ۱۳ مرکز وابسته به کارخانه‌های هوش مصنوعی را در اروپا دنبال می‌کند. همچنین این نهاد در حال توسعه زیرساخت رایانش کوانتومی اروپایی است تا فناوری‌های کوانتومی را با ابرکامپیوتر‌های متعارف یکپارچه کند.

نام ابرکامپیوتر Arrhenius از کارل اکسل آرنیوس، زمین‌شناس و شیمی‌دان سوئدی گرفته شده است که کانی گادولینیت را در سال ۱۷۸۷ کشف کرد. دانشمندان بعدها دریافتند که این کانی حاوی چند عنصر ناشناخته متعلق به گروه عناصر خاکی کمیاب است.

اهمیت اصلی ابرکامپیوتر Arrhenius برای پژوهشگران و صنایع اروپایی، دسترسی به ده‌ها پتافلاپ توان پردازشی در یک زیرساخت مشترک است. این ظرفیت به دانشگاه‌ها و شرکت‌ها امکان می‌دهد پروژه‌هایی را اجرا کنند که کامپیوترهای معمولی نمی‌توانند با حجم محاسبات مورد نیاز آنها همراه شوند و به این ترتیب، ظرفیت اروپا برای تحقیقات علمی و توسعه فناوری افزایش پیدا می‌کند.

بیشتر بخوانید: سریع ترین ابر رایانه جهان همچنان پرمشکل کار می کند