پروژه‌ها و استارت‌آپ‌های هوش مصنوعی که دوام نیاوردند + تصویر

گورستان هوش مصنوعی در حال گسترش است و پروژه‌هایی از OpenAI، اپل، مایکروسافت و چند استارت‌آپ‌ دیگر با شکست، تعطیلی یا تغییر مسیر روبه‌رو شده‌اند.

به گزارش سرویس هوش‌مصنوعی تک‌ناک، موج سرمایه‌گذاری روی هوش مصنوعی در کنار شرکت‌ها و محصولات موفق، گورستانی از استارت‌آپ‌ها، سرویس‌ها و پروژه‌هایی ساخته است که به‌ دلیل هزینه بالا، مشکلات فنی، رقابت شدید یا استقبال ضعیف کاربران تعطیل شده‌اند یا مسیر خود را تغییر داده‌اند.

ابزار Relay یکی از تازه‌ترین نمونه‌های این روند است. این ابزار اتوماسیون گردش کار مبتنی بر هوش مصنوعی که به‌ عنوان جایگزینی برای Zapier توسعه یافته بود، فعالیت خود را به‌طور کامل متوقف کرد. Relay به کاربران امکان می‌داد گردش کار مربوط به ایمیل‌ها و تسک‌های مختلف را با عامل‌های هوش مصنوعی خودکار کنند.

با وجود این، شرایط بازار در پنج سال فعالیت این استارت‌آپ‌ به‌ شدت تغییر کرد. شرکت‌های بزرگی مانند OpenAI و گوگل قابلیت‌های مشابه را مستقیما به محصولات و پلتفرم‌های خود اضافه کردند. این تحول باعث شد ادامه فعالیت Relay به‌ عنوان محصولی مستقل دشوارتر شود و در نهایت این شرکت نتواند جایگاه خود را در برابر پلتفرم‌های بزرگ حفظ کند.

سرنوشت Relay تنها بخشی از اتفاقاتی است که اکنون در صنعت هوش مصنوعی رخ می‌دهد. بسیاری از پروژه‌ها حتی در داخل شرکت‌های بزرگ نیز به مرحله موفقیت تجاری نمی‌رسند. داده‌های S&P Global Market Intelligence نشان می‌دهد که شرکت‌ها در نهایت حدود ۴۲ درصد از پروژه‌های هوش مصنوعی خود را کنار می‌گذارند.

دلایل توقف این پروژه‌ها متفاوت است. کمبود منابع مالی، مشکلات فنی، رقابت، دشواری توسعه محصول در مقیاس بزرگ و تقاضای ضعیف کاربران از مهم‌ترین عوامل هستند. نتیجه این وضعیت، شکل‌گیری گورستانی رو به گسترش از محصولات و پروژه‌های هوش مصنوعی است که زمانی با وعده‌های بزرگ معرفی شده بودند.

چند تجربه ناموفق OpenAI

حتی OpenAI به‌ عنوان یکی از بزرگ‌ترین بازیگران صنعت هوش مصنوعی و یکی از ارزشمندترین شرکت‌های خصوصی جهان، از پروژه‌های ناموفق و تصمیم‌های بحث‌برانگیز مصون نمانده است. یکی از نمونه‌های اخیر، تلاش این شرکت برای تبدیل ChatGPT به یک «سوپراپ» گسترده‌تر بود.

شرکت OpenAI در ۹ ژوئیه اپلیکیشن خود را به‌روزرسانی کرد و چند تجربه مختلف را در قالب حالت‌های جداگانه Chat، Codex و Work در اختیار کاربران قرار داد. این شرکت هم‌زمان نسخه سنتی و آشنای سرویس را «ChatGPT Classic» نام‌گذاری کرد.

بازطراحی انجام‌شده خیلی زود با انتقاد کاربران مواجه شد. برخی کاربران رابط جدید را شلوغ و گیج‌کننده می‌دانستند و تغییرات ایجادشده نتوانست رضایت آنها را جلب کند. شرکت OpenAI مدت کوتاهی بعد عقب‌نشینی کرد و رابط آشنای ChatGPT را دوباره در اختیار کاربران قرار داد.

این شرکت در موارد دیگری نیز تلاش کرده است محصولات مختلف را زیر چتر ChatGPT قرار دهد، هرچند این راهبرد در برخی موارد نتیجه متفاوتی داشته است. شرکت OpenAI چند اپلیکیشن مستقل خود را تعطیل و قابلیت‌های آنها را مستقیما در ChatGPT ادغام کرده است.

مرورگر ChatGPT Atlas یکی از این محصولات بود. این مرورگر وب مستقل مبتنی بر هوش مصنوعی کمتر از یک سال دوام آورد و در ۹ اوت کنار گذاشته شد. شرکت OpenAI به‌جای ادامه توسعه آن به‌ عنوان محصولی مستقل، کاربردی‌ترین قابلیت‌های Atlas را به ChatGPT منتقل کرد.

Operator نیز سرنوشت مشابهی داشت. این عامل هوش مصنوعی برای مرور وب و انجام وظایف مختلف از طرف کاربر طراحی شده بود، اما قابلیت‌های آن در ادامه به اکوسیستم اصلی ChatGPT منتقل شد. همچنین OpenAI تولید تصویر را بیش از گذشته مستقیما در ChatGPT قرار داده و این تصمیم نقش DALL-E را به‌ عنوان مقصدی مستقل برای تولید تصاویر کاهش داده است.

Sora نیز در فهرست پروژه‌هایی قرار گرفت که نتوانستند به فعالیت خود ادامه دهند. پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدیوی OpenAI با هزینه‌های عملیاتی بالا و مشکلات مربوط به حفظ کاربران مواجه شد و سرانجام در مارس ۲۰۲۶ تعطیل شد.

هوش مصنوعی سیری اپل

اپل هنگام معرفی Apple Intelligence در سال ۲۰۲۴، نسخه جدید و پیشرفته سیری را به‌ عنوان یکی از قابلیت‌های مهم هوش مصنوعی خود معرفی کرد. این شرکت وعده داده بود که سیری بتواند زمینه درخواست‌های کاربران را بهتر درک کند، از اتفاقات داخل اپلیکیشن‌ها اطلاع داشته باشد و وظایف مختلف را مؤثرتر انجام دهد.

با وجود تبلیغات گسترده، عرضه سیری جدید بارها به تعویق افتاد. اپل دلایلی مانند مشکلات مهندسی و باگ‌های نرم‌افزاری را برای این تأخیرها مطرح کرد و قابلیت‌هایی که قرار بود بخش مهمی از تجربه Apple Intelligence باشند، در موعد مورد انتظار کاربران عرضه نشدند.

تأخیر طولانی در عرضه این قابلیت‌ها پیامد حقوقی نیز داشت. این موضوع در نهایت به توافقی ۲۵۰ میلیون دلاری بر سر ادعاهای مطرح‌شده درباره نحوه بازاریابی قابلیت‌های هوش مصنوعی آیفون ۱۶ منجر شد.

نسخه مبتنی بر هوش مصنوعی سیری سرانجام در ژوئیه گذشته در نسخه بتای iOS 27 ظاهر شد. عرضه این نسخه برای کاربران انگلیسی‌زبان از سپتامبر آغاز شده است و انتظار می‌رود پشتیبانی از زبان‌های دیگر نیز در ادامه ارائه شود. بنابراین پروژه سیری برخلاف برخی محصولات این فهرست تعطیل نشده، اما مسیر طولانی و پرچالشی را از زمان معرفی تا عرضه طی کرده است.

قابلیت Recall مایکروسافت

مایکروسافت Recall را در کنفرانس توسعه‌دهندگان Build سال ۲۰۲۴ معرفی کرد. این قابلیت قرار بود نوعی «حافظه تصویری» مبتنی بر هوش مصنوعی برای کامپیوترهای ویندوزی باشد و به کاربران امکان دهد فعالیت‌های گذشته خود را به‌سادگی پیدا کنند.

Recall برای انجام این کار به‌طور دوره‌ای از آنچه کاربر روی کامپیوتر انجام می‌داد اسکرین‌شات ثبت می‌کرد. سپس کاربر می‌توانست در تاریخچه دیجیتال ایجادشده جست‌وجو کند و اطلاعات یا فعالیت‌های قبلی خود را دوباره پیدا کند.

این ایده تقریبا بلافاصله نگرانی‌های گسترده‌ای درباره امنیت و حریم خصوصی ایجاد کرد. منتقدان هشدار دادند که چنین قابلیتی می‌تواند آرشیوی قابل جست‌وجو از اطلاعات بسیار حساس کاربران ایجاد کند. رمزهای عبور، پیام‌های خصوصی، اطلاعات مالی و دیگر فعالیت‌های شخصی از جمله داده‌هایی بودند که ممکن بود در تصاویر ثبت شوند.

مایکروسافت در واکنش به این نگرانی‌ها، عرضه Recall را نزدیک به یک سال به تعویق انداخت. این تأخیر فرصتی در اختیار شرکت قرار داد تا سازوکارهای امنیتی و حریم خصوصی قابلیت را بازطراحی کند.

با وجود این تغییرات، نگرانی‌ها به‌طور کامل از بین نرفته‌اند. یک پژوهشگر امنیت سایبری به‌ تازگی ابزاری ساخته است که می‌تواند اطلاعات ثبت‌شده به‌وسیله Recall را استخراج و نمایش دهد. انتشار این ابزار بار دیگر پرسش‌هایی را درباره میزان موفقیت مایکروسافت در حل مشکلات بنیادی امنیتی این قابلیت مطرح کرده است.

سرویس Notion Mail در گورستان هوش مصنوعی

سرویس Notion Mail در آوریل ۲۰۲۵ به‌ عنوان یک محصول ایمیل مبتنی بر هوش مصنوعی وارد بازار شد. این سرویس برای کمک به کاربران در سازمان‌دهی صندوق ورودی و خودکارسازی فرایند مدیریت ایمیل‌ها طراحی شده بود.

باوجود این، Notion متوجه شد که کاربران برای مدیریت ایمیل‌های خود به‌طور فزاینده‌ای به عامل‌های هوش مصنوعی جداگانه روی آورده‌اند. این تغییر رفتار کاربران، جایگاه محصول مستقل Notion Mail را تضعیف کرد. در نتیجه، این شرکت تصمیم گرفته است Notion Mail را در ۲۲ سپتامبر تعطیل کند.

دستگاه پوشیدنی Humane AI Pin

Humane AI Pin یکی از شناخته‌شده‌ترین نمونه‌های مشکلات سخت‌افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی محسوب می‌شود. شرکت Humane این دستگاه پوشیدنی را با هدف ارائه قابلیت‌های هوش مصنوعی بدون نیاز به استفاده از گوشی هوشمند سنتی توسعه داده بود.

این پروژه در ابتدا توجه زیادی جلب کرد و Humane توانست ۲۳۰ میلیون دلار از سرمایه‌گذاران جذب کند. با وجود این سرمایه‌گذاری و تبلیغات گسترده، عملکرد محصول پس از ورود به بازار با انتظارات اولیه فاصله داشت.

مشکلات زمانی جدی‌تر شدند که Humane به مشتریان هشدار داد استفاده از قاب شارژ دستگاه را به‌ دلیل احتمال خطر آتش‌سوزی باتری متوقف کنند. این مسئله در کنار مشکلات عملکردی، شرایط دشوارتری برای ادامه فعالیت محصول ایجاد کرد.

شرکت Humane سرانجام در فوریه ۲۰۲۵ فعالیت تجاری AI Pin را متوقف کرد. پس از این اتفاق، HP بخش عمده دارایی‌های این استارت‌آپ را با پرداخت ۱۱۶ میلیون دلار خریداری کرد و عمر یکی از پرسر‌وصداترین تلاش‌ها برای ساخت جایگزینی مبتنی بر هوش مصنوعی برای گوشی هوشمند به پایان رسید.

دستگاه‌ هوش مصنوعی Rabbit R1

Rabbit R1 یکی دیگر از دستگاه‌های هوش مصنوعی بود که پیش از عرضه توجه زیادی به خود جلب کرد. این دستگاه در نمایشگاه CES ژانویه ۲۰۲۴ معرفی شد و قرار بود به‌ عنوان یک همراه هوش مصنوعی، وظایف مختلف را از طرف صاحب خود انجام دهد.

شرکت Rabbit اعلام کرد که مدت کوتاهی پس از عرضه، ۱۰۰ هزار دستگاه R1 فروخته است. فروش اولیه قابل‌ توجه بود، اما بررسی‌های اولیه تصویر متفاوتی از کیفیت محصول ارائه کردند. منتقدان R1 را دستگاهی ناتمام با عملکرد غیرقابل‌ اعتماد و تعداد محدودی از یکپارچه‌سازی‌های واقعا کاربردی توصیف کردند.

شرکت Rabbit برخلاف Humane پروژه سخت‌افزاری خود را کنار نگذاشته است. این شرکت همچنان به انتشار به‌روزرسانی برای R1 ادامه می‌دهد و اکنون دستگاه را به‌ عنوان کنترل‌کننده‌ای برای کامپیوتر معرفی می‌کند که می‌تواند وظایف عامل‌محور را انجام دهد.

همچنین این شرکت پروژه سخت‌افزاری تازه‌ای با نام Project Cyberdeck معرفی کرده است. هدف این پروژه ساخت دستگاهی قابل‌حمل برای «vibe-coding» یا کدنویسی با کمک هوش مصنوعی است.

اپلیکیشن Huxe هم وارد گورستان هوش مصنوعی شد

Huxe یک اپلیکیشن صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی بود که توسعه‌دهندگان سابق NotebookLM گوگل آن را ایجاد کردند. این سرویس می‌توانست اطلاعات نوشته‌شده را به محتوای صوتی مکالمه‌محور و شبیه پادکست تبدیل کند.

اپلیکیشن Huxe در مه ۲۰۲۶ فعالیت خود را متوقف کرد. گسترش قابلیت‌های مشابه در پلتفرم‌های بزرگ‌تر یکی از عواملی بود که ادامه فعالیت آن را دشوار کرد. این پلتفرم‌ها می‌توانستند قابلیت‌های مشابه را مستقیما در اختیار جامعه بزرگ کاربران فعلی خود قرار دهند.

Spotify یکی از نمونه‌های این روند است. این شرکت ابزارهای صوتی مبتنی بر هوش مصنوعی خود را گسترش داده و قابلیت‌هایی را وارد پلتفرم خود کرده است که بخشی از نیاز کاربران به سرویس‌های مستقل مانند Huxe را پوشش می‌دهند.

سرویس Yupp به گورستان هوش مصنوعی پیوست

سرویس Yupp رویکرد متفاوتی به بازار هوش مصنوعی داشت. این سرویس یک محیط رایگان برای مقایسه پاسخ مدل‌های مختلف بود و به کاربران اجازه می‌داد خروجی صدها مدل هوش مصنوعی را در کنار یکدیگر بررسی کنند.

همچنین کاربران می‌توانستند به پاسخ مدل‌ها رأی دهند و از طریق فعالیت در پلتفرم رمزارز دریافت کنند. Yupp در اوج فعالیت خود امکان آزمایش بیش از ۸۰۰ مدل را فراهم کرده بود. مدل‌های شرکت‌هایی مانند OpenAI، گوگل و Anthropic نیز در این مجموعه قرار داشتند.

با وجود گستردگی مدل‌ها و امکانات پلتفرم، بنیان‌گذاران Yupp اعلام کردند که این سرویس هرگز نتوانست به تناسب کافی میان محصول و بازار دست پیدا کند. این مشکل در نهایت ادامه فعالیت کسب‌وکار را دشوار کرد و Yupp در مارس ۲۰۲۶ تعطیل شد.

پلتفرم Figgs AI که وارد گورستان هوش مصنوعی شد

Figgs AI بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۴ فعالیت می‌کرد و به کاربران اجازه می‌داد شخصیت‌های هوش مصنوعی سفارشی ایجاد کنند. کاربران می‌توانستند برای نقش‌آفرینی، داستان‌گویی و تعاملات مختلف با این شخصیت‌ها گفت‌وگو کنند.

این پلتفرم طبق گزارش‌ها توانست بیش از یک میلیون کاربر جذب کند، اما تعداد بالای کاربران برای تضمین ادامه فعالیت آن کافی نبود. توسعه‌دهندگان Figgs AI اعلام کردند که حفظ سرویس به‌ صورت رایگان هزینه بسیار زیادی دارد و ادامه این مدل از نظر اقتصادی امکان‌پذیر نیست.

در نهایت، توسعه‌دهندگان فعالیت Figgs AI را متوقف کردند. سرنوشت این سرویس در کنار پروژه‌هایی مانند Relay، Huxe و Yupp نشان می‌دهد که جذب کاربر یا ارائه قابلیت‌های جذاب به‌تنهایی برای بقای یک محصول هوش مصنوعی کافی نیست و هزینه زیرساخت، امکان رقابت با پلتفرم‌های بزرگ و دستیابی به مدل تجاری پایدار می‌تواند سرنوشت این محصولات را تعیین کند.