جنجال جدید AMD؛ تراشه های محدودشده این شرکت چگونه سر از چین درآوردند؟

تراشه AMD Zynq XCZU47DR با وجود کاربردهای دوگانه و محدودیت‌های صادراتی، در پروژه‌ای چینی با قیمت بسیار پایین عرضه شده است.

به‌ گزارش سرویس سخت‌افزار تک‌ناک، یک پروژه تامین مالی متعلق به یک شرکت فناوری چینی، پس از کشف استفاده از یک تراشه نظامی AMD Zynq که تحت شدیدترین محدودیت‌های صادراتی آمریکا قرار دارد، با قیمتی ناچیز نسبت به ارزش اصلی آن، جنجال تازه‌ای درباره نحوه اجرای کنترل‌های صادراتی آمریکا ایجاد کرده است.

این کشف و درخواست متعاقب یک تحلیلگر برای تحقیق درباره AMD به اتهام «خیانت»، توجه‌ها را به این موضوع جلب کرده است که تراشه‌های دوکاربردی چگونه می‌توانند با عبور از زنجیره‌های تامین شخص ثالث، محدودیت‌های سخت‌گیرانه امنیت ملی آمریکا را دور بزنند؛ حتی در شرایطی که شرکت‌های سازنده، فروش مستقیم به مناطق تحت تحریم را انکار می‌کنند.

بیشتر بخوانید: مدیرعامل اینتل شیفته محاسبات کوانتومی فوتونیک شد + تصویر

پایبندی AMD به قوانین صادرات و واردات آمریکا

دیلن پاتل، مدیر شرکت برجسته تحلیل صنعت نیمه‌هادی SemiAnalysis دریافته است که شرکت چینی Puzhi Electronic Technology از طریق تامین مالی جمعی در حال توسعه سامانه‌ای مبتنی بر تراشه AMD Zynq UltraScale+ XCZU47DR RFSoC است؛ تراشه‌ای دوکاربردی که مشمول کنترل‌های صادراتی آمریکا می‌شود. پاتل از دولت آمریکا خواسته است که AMD را به اتهام خیانت مورد تحقیق قرار دهد.

پاتل در پستی در شبکه اجتماعی X نوشت که AMD در چین امکان عرضه تراشه‌های نظامی آمریکا را با قیمتی معادل یک‌چهارم هزینه اصلی پیدا کرده است. طبق ادعای او، قیمت فهرستی تراشه AMD Zynq در آمریکا ۳۶ هزار دلار است و مشتریان سازمانی آمریکایی در خریدهای عمده می‌توانند آن را با قیمت ۴ تا ۵ هزار دلار تهیه کنند، اما همین تراشه برای کمپین‌های تامین مالی جمعی در چین با قیمت حدود هزار دلار پیشنهاد شده است. پاتل در ادامه خواستار بررسی AMD به اتهام خیانت شد و مدعی شد که موضوع فراتر از نقض مقررات صادرات است و به دسترسی یک طرف رقیب به قطعات دارای کاربرد نظامی مربوط می‌شود.

حتما بخوانید: ابررایانه اسپیس‌ایکس به ۱.۲ میلیون تراشه انویدیا مجهز می‌شود

شرکت AMD فروش یا ارسال مستقیم تراشه Zynq UltraScale+ XCZU47DR RFSoC را به منطقه تحت محدودیت رد کرد. این شرکت اعلام کرد که موارد مشکوک به «انحراف مسیر صادرات» را بررسی می‌کند تا مشخص شود آیا تخلفی از قوانین رخ داده است یا خیر، اما به‌طور مشخص تایید نکرد که تحقیقات رسمی درباره همین پرونده را آغاز کرده باشد.

سخنگوی AMD گفت که این شرکت کاملا متعهد به رعایت مقررات صادراتی آمریکا و قوانین صادراتی بین‌المللی است و سیاست مشخصی دارد که توزیع‌کنندگان، فروشندگان مجدد و مشتریان خود را نیز ملزم به رعایت آن می‌کند. شرکت AMD تاکید کرد که ارسال هر محصول به مناطق تحت محدودیت، نقض مستقیم این سیاست است و مورد اخیر هیچ ارتباطی با فروش یا ارسال مستقیم محصولات از سوی AMD ندارد. همچنین این شرکت اعلام کرد که تمام موارد مشکوک به انحراف مسیر صادرات را بررسی می‌کند و اگر تخلفی از قانون شناسایی شود، آن را به مراجع ذی‌صلاح گزارش خواهد کرد و همکاری تجاری با شرکت مربوطه را متوقف می‌کند. پاتل در پست دیگری در ایکس گفت که AMD همین توضیحات را در پاسخ مستقیم به او نیز ارائه کرده است.

مشخصات تراشه AMD Zynq XCZU47DR

تراشه AMD Zynq UltraScale+ XCZU47DR RFSoC مجموعه‌ای متشکل از چهار هسته پردازشی عمومی آرم، دو هسته بلادرنگ Cortex-R5F، یک FPGA با ۹۳۰ هزار گیت و موتورهای DSP مجهز به ۴۲۷۲ اسلایس DSP را در خود جای داده‌ است. همچنین این تراشه به هشت مبدل آنالوگ به دیجیتال ۱۴ بیتی (ADC) با نرخ نمونه‌برداری حداکثر ۵ GSPS و هشت مبدل دیجیتال به آنالوگ ۱۴ بیتی (DAC) با نرخ حداکثر ۹.۸۵ GSPS مجهز است. این مجموعه امکان دریافت، پردازش و تولید بلادرنگ سیگنال‌های RF را بدون نیاز به مبدل‌های داده مجزا فراهم می‌کند.

سامانه‌های مبتنی بر تراشه AMD Zynq UltraScale+ RFSoC در رادیوهای نرم‌افزارمحور، سامانه‌های راداری و آرایه فازی، ارتباطات بی‌سیم و ماهواره‌ای، تجهیزات آزمون الکترونیکی و سایر کاربردهایی به کار می‌روند که به پردازش سیگنال با پهنای باند بالا و تأخیر بسیار کم نیاز دارند. Puzhi Electric نیز سامانه‌های آتی مبتنی بر Zynq UltraScale+ RFSoC را برای «مهندسان حرفه‌ای» و «پژوهشگران پیشرفته دانشگاهی» هدف‌گذاری کرده است، هرچند چنین سامانه‌هایی از نظر فنی می‌توانند در کاربردهای کاملا متفاوتی نیز مورد استفاده قرار گیرند.

سری XC تراشه Zynq UltraScale+ RFSoC شرکت AMD برای کاربردهای تجاری و صنعتی طراحی شده است، در حالی که AMD سری XQ را نیز به‌ عنوان RFSoCهای دارای استانداردهای دفاعی برای کاربردهای هوافضا و دفاعی عرضه می‌کند. با وجود این‌، برای XCZU47DR نمونه مستقیمی در سری XQ وجود ندارد. در مقابل، تراشه نزدیک به آن، یعنی ZU48DR، در هر دو نسخه XC و XQ عرضه شده است. نسخه XQ از نظر قابلیت‌های پردازشی تفاوت بنیادی با نسخه XC ندارد و عمدتا واجد الزامات احراز صلاحیت دفاعی، مقاوم‌سازی و پشتیبانی ویژه این حوزه است.

در نتیجه، اگرچه تراشه AMD Zynq XCZU47DR از نظر فنی برای کاربردهای غیرنظامی، تجاری و صنعتی طراحی شده است، اما یک قطعه دوکاربردی محسوب می‌شود و تحت طبقه‌بندی ECCN 3A001.a.14 در فهرست کنترل صادرات آمریکا (CCL) قرار دارد. ازاین‌رو، صادرات، صادرات مجدد یا انتقال آن به مقصدهای غیرهم‌پیمان از جمله چین، معمولا به مجوز صادراتی اداره صنعت و امنیت آمریکا (BIS) با توجه به ملاحظات مرتبط با مقابله با تروریسم و امنیت ملی نیاز دارد. بنابراین، ارسال این قطعه به چین مستلزم دریافت مجوز است، هرچند در عمل احتمال موافقت با چنین درخواستی بسیار پایین خواهد بود.

برای مطالعه بیشتر: امضای جنسن هوانگ ارزش کارت گرافیک RTX 5090 را ۱۵ هزار دلار بالا برد

با وجود این‌، یک استثنای مجوز امکان ارسال چنین اقلامی را به شرکت‌های تجاری در کشورهای گروه B فراهم می‌کند. این سازوکار اجازه صادرات قانونی این محصولات به ده‌ها کشور را می‌دهد؛ کشورهایی که از طریق آنها امکان انتقال غیرقانونی چنین کالاهایی به چین وجود دارد. این مسئله می‌تواند نحوه دسترسی Puzhi به تراشه AMD Zynq XCZU47DR را توضیح دهد، اما اختلاف بسیار چشمگیر میان قیمت اعلام‌شده برای خریداران چینی و آمریکایی را توجیه نمی‌کند. همچنین باید تأکید کرد که رقم هزار دلار، قیمت گزارش‌شده از سوی پاتل برای این تراشه است و یک قیمت خرده‌فروشی عمومی و قابل مشاهده نیست.

شرکت Xilinx که بعدها توسط AMD خریداری شد، نسل سوم خانواده AMD Zynq UltraScale+ RFSoC را که XCZU47DR نیز یکی از اعضای آن بود، در فوریه ۲۰۱۹ معرفی کرد و این محصولات در سال ۲۰۲۰ به مرحله تولید رسیدند. بنابراین، این تراشه‌ها نزدیک به شش سال است که در بازار حضور دارند. Xilinx و پس از آن AMD این تراشه را به ده‌ها و احتمالا صدها شرکت در کشورهای مختلف عرضه کرده‌اند و همین سابقه گسترده فروش می‌تواند شناسایی منشأ تراشه‌های در اختیار Puzhi را دشوار کند. همچنین قابل توجه است که زمان تحویل XCZU47DR در برخی توزیع‌کنندگان، از جمله Avnet و DigiKey، به ۴۰ تا ۵۲ هفته می‌رسد که نشان‌دهنده تقاضای بالا برای این قطعات در بازارهای آمریکا و اروپا است. در مقابل، Puzhi مدعی شده است که می‌تواند سامانه مبتنی بر این RFSoC را در ۶ نوامبر ۲۰۲۶ ارسال کند.