فهرست مطالب
شرکت مایکروسافت قابلیت‌های هوش مصنوعی بیشتری را به ویندوز ۱۱ اضافه کرده، اما امکان غیرفعال‌سازی برخی از آنها به نسخه‌های گران‌تر ویندوز محدود شده است.
به گزارش سرویس سیستم‌عامل کامپیوتر تکناک، این شرکت ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 را به صورت عمومی منتشر کرده است. اگرچه اغلب قابلیت‌های هوش مصنوعی ویندوز ۱۱ پیش از عرضه این نسخه معرفی شده بودند، اما مایکروسافت همچنان این قابلیت‌ها را یکی از دلایل اصلی برای ارتقا به نسخه جدید معرفی می‌کند.
با وجود این، خارج از فضای پست‌های رسمی مایکروسافت، واکنش کاربران به افزایش روزافزون قابلیت‌های هوش مصنوعی یکسان نیست. بخش قابل توجهی از کاربران نیازی به این حجم از قابلیت‌های AI احساس نمی‌کنند و ترجیح می‌دهند امکان غیرفعال کردن کامل آنها را داشته باشند. اگر مایکروسافت اجازه می‌داد همه کاربران تمام قابلیت‌های هوش مصنوعی ویندوز را خاموش کنند، این مسئله چندان بحث‌برانگیز نبود.
بیشتر بخوانید: دریافت فوری ویندوز 11 نسخه 26H2 با یک تغییر ساده در تنظیمات
اما واقعیت متفاوت است. بسته به قابلیت مورد نظر و ویرایش ویندوز ۱۱ مورد استفاده، ممکن است کاربر با برخی قابلیت‌های هوش مصنوعی محلی مایکروسافت مواجه شود که هیچ راهکار رسمی و پشتیبانی‌شده‌ای برای غیرفعال کردن آنها وجود ندارد. این رویکرد زمانی بیشتر جلب توجه می‌کند که قابلیت‌های هوش مصنوعی را با برخی تغییرات اخیر ویندوز، مانند منوی زمینه جدید یا تجربه جدید جست‌وجو مقایسه کنیم. مایکروسافت در این بخش‌ها گزینه‌های شخصی‌سازی و آزادی عمل بسیار بیشتری ارائه کرده است و کاربران می‌توانند بسیاری از عناصر منفرد را تغییر دهند یا غیرفعال کنند. در مقابل، چنین سطحی از کنترل در مورد قابلیت‌های هوش مصنوعی همیشه در اختیار کاربر نیست.
کدام دستگاه‌ها از این قابلیت‌ها برخوردار می‌شوند؟
اما ابتدا باید مشخص شود چه رایانه‌هایی اصلا به جدیدترین قابلیت‌های هوش مصنوعی ویندوز ۱۱ دسترسی دارند. بسیاری از جدیدترین قابلیت‌های هوش مصنوعی روی دستگاه ویندوز ۱۱ تنها برای رایانه‌های +Copilot ارائه می‌شوند. برای دریافت این عنوان، مایکروسافت وجود یک پردازنده سازگار مجهز به NPU با توان حداقل ۴۰ TOPS، حداقل ۱۶ گیگابایت رم DDR5 یا LPDDR5 و دست‌کم ۲۵۶ گیگابایت فضای ذخیره‌سازی SSD یا UFS را الزامی کرده است. در حال حاضر، مایکروسافت تراشه‌های AMD Ryzen AI سری 300 و 400، پردازنده‌های Intel Core Ultra سری 200V و 300V و تراشه‌های Snapdragon X را در فهرست پلتفرم‌های سازگار قرار داده است. در نتیجه، قدرتمند بودن CPU یا GPU برای اجرای قابلیت‌های جدید کافی نیست. ممکن است یک رایانه از نظر GPU توانایی اجرای پردازش‌های هوش مصنوعی را داشته باشد، اما در صورت نداشتن NPU سازگار با توان حداقل ۴۰ TOPS، همچنان واجد شرایط دریافت عنوان Copilot+ PC نباشد. همچنین مایکروسافت بیان کرده است که حتی برخورداری از NPU قدرتمند نیز به‌تنهایی کافی نیست و سیستم باید الزامات مربوط به حافظه و فضای ذخیره‌سازی را نیز برآورده کند.
حتما بخوانید: پژوهشگر گوگل: ویندوز NT از لینوکس بهتر بود + تصویر
این الزامات سخت‌افزاری در وهله نخست دامنه دسترسی کاربران به بسیاری از قابلیت‌های جدید را محدود می‌کند. اما دسترسی تنها نیمی از ماجرا است؛ پس از آنکه قابلیت‌های هوش مصنوعی روی رایانه فعال شدند، سؤال مهم‌تر این است که آیا مایکروسافت امکان غیرفعال کردن آنها را نیز در اختیار کاربر قرار می‌دهد یا خیر. دقیقا در همین نقطه است که شرایط بسیار پیچیده‌تر می‌شود.
غیرفعال‌سازی قابلیت‌های هوش مصنوعی ویندوز ۱۱
مایکروسافت عامل هوش مصنوعی موجود در برنامه Settings را یکی از قابلیت‌های برجسته ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 معرفی کرده است، هرچند این ویژگی پیش‌تر در دسترس قرار گرفته بود. این عامل، جست‌وجوی سنتی Settings را به‌طور کامل با نسخه محلی‌شده‌ای از قابلیت‌های مرور اجمالی هوش مصنوعی مایکروسافت جایگزین می‌کند و به کاربر اجازه می‌دهد درباره تنظیمات مشخص سؤال کند یا حتی انجام برخی تغییرات را به هوش مصنوعی بسپارد. با وجود این، اگر چنین قابلیتی را نمی‌خواهید و ترجیح می‌دهید همان جست‌وجوی سنتی Settings را داشته باشید، ممکن است راهی رسمی برای خاموش کردن آن در اختیار نداشته باشید. مایکروسافت سیاست مدیریتی DisableSettingsAgent را برای این منظور ارائه کرده است. فعال کردن این سیاست، تجربه جست‌وجوی عامل‌محور را حذف و نتایج را به جست‌وجوهای ایستا و معنایی محدود می‌کند. مشکل اینجا است که مایکروسافت Windows 11 Pro را در فهرست نسخه‌های پشتیبانی‌شده قرار نداده و این سیاست فعلا تنها در نسخه‌های Enterprise، Education و IoT Enterprise قابل استفاده است.
در نتیجه، صرف داشتن Group Policy Editor نیز مشکل را حل نمی‌کند. Windows 11 Pro شامل ابزار gpedit.msc است، اما مایکروسافت همچنان استفاده از سیاست Settings Agent را در این نسخه به صورت رسمی پشتیبانی نمی‌کند. حتی ایجاد دستی مقدار DisableSettingsAgent در رجیستری نیز محدودیت مربوط به ویرایش ویندوز را دور نمی‌زند. آمار قابل اعتمادی درباره سهم نسخه‌های Home، Pro و Enterprise از بازار ویندوز ۱۱ در دسترس نیست، اما احتمالا بخش عمده کاربران عادی از یکی از دو نسخه Home یا Pro استفاده می‌کنند. اگر این فرض درست باشد، در آن صورت بیشتر کاربران ویندوز ۱۱ با رایانه‌های +Copilot حتی امکان غیرفعال کردن عامل هوش مصنوعی Settings را هم نخواهند داشت.
البته مایکروسافت برای تمام قابلیت‌های هوش مصنوعی سیاست یکسانی در نظر نگرفته است. برخی قابلیت‌ها بسته به نسخه ویندوز ۱۱ امکان غیرفعال‌سازی دارند. برای نمونه، قابلیت‌هایی مانند Recall و Click to Do برای کاربران عادی کلید خاموش کردن دارند و برخی دیگر را می‌توان در Windows 11 Pro از طریق Group Policy غیرفعال کرد. با وجود این، قابلیت‌هایی مانند عامل هوش مصنوعی Settings به نسخه‌ای از ویندوز نیاز دارند که معمولا توسط کاربران عادی استفاده نمی‌شود.
البته اگر Recall امکان غیرفعال‌سازی نداشت، احتمالا با اعتراض گسترده کاربران مواجه می‌شد، چرا که این قابلیت از بحث‌برانگیزترین ویژگی‌های ویندوز ۱۱ محسوب می‌شود. نسخه اولیه Recall به دلیل ثبت مداوم اسکرین‌شات از تقریبا تمام فعالیت‌های کاربر روی رایانه با انتقاد مواجه شد. مایکروسافت بعدها با تبدیل Recall به قابلیتی اختیاری، الزام احراز هویت Windows Hello و افزودن فیلتر برای اطلاعات حساس، محدودیت‌های بیشتری برای آن اعمال کرد. کوپایلت نیز در این فهرست قرار نمی‌گیرد، چرا که کاربران می‌توانند برنامه آن را از رایانه حذف کنند و برای این کار با محدودیت‌های پیچیده Group Policy مواجه نیستند.
برای مطالعه بیشتر: مشکل عجیب ویندوز ۱۰؛ کوپایلت با باز کردن هر فایل اجرا می شود + تصویر
اما ماجرا با Agent Connectors پیچیده‌تر می‌شود. این اتصال‌دهنده‌های MCP متعلق به ویندوز می‌توانند به عامل‌های هوش مصنوعی اجازه دهند به فایل‌ها، تنظیمات و برخی قابلیت‌های سیستم‌عامل دسترسی پیدا کنند. برای مثال، File Explorer MCP Connector می‌تواند امکان خواندن، ایجاد، جابه‌جایی، تغییر نام و ویرایش فایل‌های محلی را برای عامل‌های هوش مصنوعی فراهم کند. البته استفاده از این قابلیت‌ها به اعطای مجوز صریح نیاز دارد و کاربران عادی همچنان می‌توانند دسترسی عامل‌ها به فایل‌های خود را مسدود کنند. با وجود این، کاربران Windows 11 Pro از کنترل در سطح سیاست‌های مدیریتی که در نسخه‌های Enterprise، Education و IoT Enterprise وجود دارد، برخوردار نیستند. برای نمونه، کاربران Pro نمی‌توانند Agent Connectors را به‌طور کامل غیرفعال نمایند یا مشخص کنند عامل‌های هوش مصنوعی مجاز به استفاده از کدام سرورهای MCP و اتصال‌های میزبان هستند.
برخی از این سیاست‌ها هنوز تنها در نسخه‌های Insider ویندوز ارائه شده‌اند و مایکروسافت ممکن است پیش از عرضه عمومی، فهرست نسخه‌های پشتیبانی‌شده را تغییر دهد. با وجود این، روند فعلی قابل توجه است: هرچه مایکروسافت عامل‌های هوش مصنوعی را بیشتر در ساختار ویندوز ادغام می‌کند، کنترل در سطح سیاست‌های مدیریتی نیز بیشتر به نسخه‌های حرفه‌ای‌تر و گران‌تر ویندوز محدود می‌شود. کاربران Windows 11 Home وضعیت محدودتری دارند. این نسخه Local Group Policy Editor را ارائه نمی‌کند و در نتیجه کاربران تا حد زیادی به گزینه‌هایی وابسته هستند که مایکروسافت در Settings یا خود برنامه‌ها در اختیار آنها قرار می‌دهد.
کاربران Home البته می‌توانند برخی مقادیر مخفی رجیستری را به صورت دستی ایجاد کنند، اما چنین اقدامی به معنای اجرای این تنظیمات در یک نسخه پشتیبانی‌نشده از ویندوز نیست. در نهایت، بحث اصلی این نیست که آیا ویندوز ۱۱ باید قابلیت‌های هوش مصنوعی داشته باشد یا خیر. این قابلیت‌ها اکنون بخشی از ویندوز هستند و مانند بسیاری از فناوری‌های امروزی، احتمالا در آینده نیز گسترده‌تر خواهند شد. ضمن اینکه کاربردی نبودن برخی از این قابلیت‌ها برای یک کاربر، به معنای بی‌فایده بودن آنها برای دیگر کاربران نیست. مسئله اصلی، فراهم کردن اختیار بیشتر برای کاربران جهت شخصی‌سازی تجربه ویندوز مطابق با نیازها و ترجیحات آنها است. نسخه‌های گران‌تر ویندوز باید مزایای متمایزی داشته باشند، اما ایجاد تعادل بیشتر میان قابلیت‌های جدید و کنترل کاربر می‌تواند تجربه بهتری برای طیف گسترده‌تری از کاربران رقم بزند.
