فهرست مطالب
چین از سال ۲۰۱۲ حدود ۳۴۳ دستگاه لیتوگرافی DUV وارد کرده و گزارش‌ها می‌گویند ۲۷۰ دستگاه ASML می‌توانند برای تولید تراشه‌های ۷ نانومتری استفاده شوند.
به گزارش سرویس سخت افزار تکناک،این گروه مستقر در واشنگتن ادعا می‌کند تجهیزات مذکور ظرفیت قابل‌توجهی برای تولید پردازنده‌های پیشرفته در اختیار کارخانه‌های چینی قرار می‌دهد، حتی با وجود اینکه این شرکت‌ها نمی‌توانند به سامانه‌های پیشرفته‌تر EUV شرکت ASML دسترسی پیدا کنند.
تعداد کلی دستگاه‌های ArFi در اختیار تراشه‌سازان چینی قابل‌باور به نظر می‌رسد، اما برخی برآوردهای دیگر این گزارش محل تردید هستند.
چین طی سال‌های اخیر، هم‌زمان با تشدید محدودیت‌های دولت آمریکا علیه صنعت نیمه‌رسانا، خرید تجهیزات تولید ویفر را به‌طور چشمگیری افزایش داده است.
از سال ۲۰۱۲، تراشه‌سازان چینی در حوزه‌های تولید تراشه‌های منطقی و حافظه، ۳۴۳ دستگاه لیتوگرافی DUV غوطه‌وری را از ASML وارد کرده‌اند.
این آمار شامل تجهیزاتی که برای کارخانه‌های چندملیتی مستقر در چین ارسال شده‌اند، نمی‌شود.
استفاده مجدد از تجهیزات قدیمی برای تولید تراشه‌های ۷ نانومتری
نویسندگان گزارش معتقدند محدودیت‌های فعلی صادراتی یک خلأ مهم ایجاد کرده‌اند، زیرا تجهیزات لیتوگرافی که در ابتدا برای فناوری‌های ساخت قدیمی‌تر خریداری شده‌اند، می‌توانند با هزینه بیشتر برای فناوری‌های پیشرفته‌تر، از جمله فرایندهای کلاس ۷ نانومتر، مورد استفاده مجدد قرار گیرند. صنعت نیمه‌رسانا در سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ به‌طور گسترده به این گره‌های پردازشی روی آورد.
در شرایطی که گزینه دیگری وجود نداشته باشد، تراشه‌سازان چینی می‌توانند چنین هزینه‌ای را بپذیرند.
CTS پیشنهاد کرده است صادرات تمام سامانه‌های DUV غوطه‌وری به چین ممنوع شود و صادرات قطعات جایگزین و ارائه خدمات نگهداری برای دستگاه‌های نصب‌شده در کارخانه‌های پیشرفته نیز محدود شود. این پیشنهاد با مفاد قانون دوحزبی MATCH که در آوریل معرفی شد، هم‌راستا است.
CTS ادعا می‌کند ۲۷۰ دستگاه از این تجهیزات، اسکنرهای Twinscan NXT:1980i شرکت ASML هستند که وضوح ۳۸ نانومتری و قابلیت هم‌پوشانی ۲.۵ نانومتری میان دستگاه‌ها دارند.
این ویژگی برای استفاده از روش چندالگویی در فرایندهای کلاس ۷ نانومتر اهمیت دارد و می‌تواند برای تولید تراشه‌های مبتنی بر فناوری ساخت ۷ نانومتری مورد استفاده قرار گیرد.
این مرکز همچنین ادعا می‌کند کارخانه‌های چینی ۲۲ دستگاه NXT:2050i و ۶ دستگاه NXT:2000i در اختیار دارند.
با این حال، مشخص نیست چه تعداد از ۲۹۶ دستگاه پیشرفته DUV غوطه‌وری ارسال‌شده به چین در حال حاضر فعال هستند.
بیشتر بخوانید: TSMC تولید آزمایشی تراشه‌های ۱.۴ نانومتری را آغاز کرد
محدودیت‌های صادراتی ASML و افزایش خرید چین
مقام‌های هلندی در سپتامبر ۲۰۲۳ برای صادرات NXT:2000i و سامانه‌های DUV غوطه‌وری پیشرفته‌تر ASML، دریافت مجوز را الزامی کردند.
این اقدام عملاً ارسال این تجهیزات به چین را متوقف کرد. در نتیجه، تراشه‌سازان چینی به سراغ مدل NXT:1980i رفتند که از توانایی کمتری برخوردار است.
CTS اکنون برآورد می‌کند کارخانه‌های چینی حدود ۹۰ دستگاه NXT:1980i در سال ۲۰۲۴ و ۸۹ دستگاه دیگر در سال ۲۰۲۵ خریداری کرده‌اند و در مجموع طی این دو سال بیش از ۱۳ میلیارد دلار برای این تجهیزات هزینه کرده‌اند.
هلند در سپتامبر ۲۰۲۴ محدودیت‌های صادراتی را به NXT:1980i نیز گسترش داد، اما صادرات هر دستگاه از این مدل همچنان می‌تواند به‌صورت موردی مجوز دریافت کند.
علاوه بر این، ASML احتمالاً می‌تواند سامانه‌های NXT:1965Ci را نیز به مشتریان چینی بفروشد، هرچند مشخص نیست آیا این شرکت تمام قطعات موردنیاز برای این اسکنرهای قدیمی را در اختیار دارد یا خیر.
نتایج مالی ASML نیز از تقاضای غیرعادی بالا در چین حکایت دارد. چین در سال ۲۰۲۴ بر اساس مقصد ارسال، ۴۱ درصد از فروش خالص سامانه‌های ASML را به خود اختصاص داد.
این سهم در سال ۲۰۲۵ به ۳۳ درصد کاهش یافت و سپس در سه‌ماهه نخست ۲۰۲۶ به ۱۹ درصد و در سه‌ماهه دوم به ۱۴ درصد رسید. ASML پیش‌تر درباره کاهش این سهم هشدار داده بود.
بیشتر بخوانید: جنجال جدید AMD؛ تراشه های محدودشده این شرکت چگونه سر از چین درآوردند؟
تردید درباره تعداد دقیق دستگاه‌های خریداری‌شده
با این حال، باید توجه داشت که نمی‌توان ارقام CTS، یعنی حدود ۹۰ دستگاه NXT:1980i در سال ۲۰۲۴ و ۸۹ دستگاه در سال ۲۰۲۵، را به‌طور مستقل از داده‌های مالی منتشرشده توسط ASML بازسازی کرد.
داده‌های منتشرشده ASML در بهترین حالت می‌توانند یک معیار کلی برای بررسی منطقی بودن این برآوردها ارائه دهند.
این داده‌ها نشان می‌دهند چین دقیقاً در همین سال‌ها یکی از بزرگ‌ترین مقاصد تجهیزات ASML بوده است. ASML در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به‌ترتیب ۱۲۹ و ۱۳۱ دستگاه ArFi را در سراسر جهان فروخته است.
اگر ارقام CTS درست باشند، تراشه‌سازان چینی در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ به‌ترتیب حدود ۷۰ و ۶۸ درصد از تولید جهانی تجهیزات DUV غوطه‌وری ASML را خریداری کرده‌اند. این اتفاق با وجود محدودیت‌های صادراتی اعمال‌شده در سال ۲۰۲۴ رخ داده است.
در همین حال، دستگاه‌های NXT:1980Di به‌راحتی در بازار دست‌دوم قابل خریداری هستند.
نکته: منبع از دستگاه‌های NXT:1980i نام برده است، اما این عنوان احتمالاً به مدل‌های قدیمی‌تر 1980Di و مدل جدیدتر 1980Fi با بهره‌وری بالاتر اشاره دارد. برای حفظ یکپارچگی متن، در این گزارش از نام «NXT:1980i» استفاده شده است، هرچند ASML تاکنون اسکنری با نام NXT:1980i تولید نکرده است.
