فهرست مطالب
دانشمندان هانری کاگان و کنسو سوآی جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ را به دلیل کشف «اثرهای غیرخطی و خودکاتالیز در سنتز آلی نامتقارن» دریافت کردند.
به گزارش سرویس رویدادها تکناک، آکادمی سلطنتی علوم سوئد روز چهارشنبه ۷ اکتبر، کاگان و سوآی را به‌عنوان برندگان جایزه نوبل شیمی امسال معرفی کرد. پژوهش‌های این دو دانشمند به یکی از حوزه‌های بنیادی شیمی مربوط می‌شود که چگونگی تشکیل انتخابی مولکول‌های دارای ساختار نامتقارن را بررسی می‌کند.
جایزه نوبل شیمی طبق سنت، سومین جایزه‌ای است که در هفته نوبل اعلام می‌شود. برندگان نوبل پزشکی و فیزیک پیش از آن در روزهای دوشنبه و سه‌شنبه معرفی شده بودند.
بیشتر بخوانید:«مرد نوترینو» برنده نوبل فیزیک ۲۰۲۶ شد
اهمیت مولکول‌های کایرال در نوبل شیمی ۲۰۲۶
هاینر لینکه، رئیس کمیته نوبل شیمی، هنگام معرفی برندگان اعلام کرد که جایزه امسال بر شیمی بنیادی تمرکز دارد. او برای توضیح مفهوم مورد توجه در تحقیقات برندگان، مولکول‌های کایرال را به دو دست انسان تشبیه کرد.
به گفته لینکه، بسیاری از مولکول‌ها در دو شکل متفاوت وجود دارند که تصویر آینه‌ای یکدیگر هستند. این مولکول‌ها مانند دست راست و چپ به یکدیگر شباهت دارند، اما نمی‌توان آنها را کاملاً روی یکدیگر منطبق کرد. دانشمندان چنین مولکول‌هایی را «کایرال» می‌نامند. واژه کایرال نیز از واژه‌ای یونانی به معنای «دست» گرفته شده است.
جوایز نوبل بر اساس وصیت‌نامه آلفرد نوبل، مخترع و بازرگان سوئدی، پایه‌گذاری شدند و از سال ۱۹۰۱ به دستاوردهای برجسته در علم، ادبیات و صلح تعلق می‌گیرند. روند اهدای این جوایز تنها در چند دوره و عمدتاً به دلیل وقوع جنگ‌های جهانی متوقف شده است.
نوبل که خود شیمی‌دان بود، بخش بزرگی از ثروت خود را در قرن نوزدهم از اختراعاتش به دست آورد. دینامیت شناخته‌شده‌ترین اختراع او بود. جایزه اقتصاد نیز سال‌ها بعد با حمایت مالی بانک مرکزی سوئد به مجموعه جوایز مرتبط با نوبل اضافه شد.
جایزه ۱.۲ میلیون دلاری برای دو دانشمند
نوبل شیمی در طول تاریخ به پژوهش‌ها و کشفیات مهمی از جمله شکافت هسته‌ای و فناوری‌های تعیین توالی ژنتیکی تعلق گرفته است. سال گذشته نیز سوسومو کیتاگاوا، ریچارد رابسون و عمر یاغی برای توسعه چارچوب‌های فلزی-آلی برنده این جایزه شدند. این ساختارهای مولکولی می‌توانند برای مقابله با مشکلاتی مانند تغییرات اقلیمی و کمبود آب شیرین کاربرد داشته باشند.
کاگان و سوآی در مجموع ۱۲ میلیون کرون سوئد، معادل حدود ۱.۲ میلیون دلار دریافت خواهند کرد. این دو دانشمند جایزه نقدی را میان خود تقسیم می‌کنند.
برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶ همچنین روز ۱۰ دسامبر، هم‌زمان با سالگرد درگذشت آلفرد نوبل، مدال‌های خود را از کارل شانزدهم گوستاف، پادشاه سوئد، دریافت خواهند کرد. مراسم اهدای جوایز در استکهلم برگزار می‌شود و پس از آن ضیافت رسمی نوبل در تالار شهر استکهلم برگزار خواهد شد. جایزه نوبل صلح تنها جایزه این مجموعه است که مراسم اهدای آن به‌صورت جداگانه در اسلو برگزار می‌شود.
بیشتر بخوانید:هشدار ۱۶ برنده نوبل اقتصاد درباره موج بیکاری ناشی از هوش مصنوعی
