فهرست مطالب
مایکروسافت با کمک ابزارهای هوش مصنوعی بازنویسی رابط‌های قدیمی ویندوز ۱۱ را آغاز کرده است تا طراحی سیستم‌عامل یکپارچه شود.
به گزارش سرویس سیستم عامل کامپیوتر تکناک، مایکروسافت در تلاش برای یکپارچه‌سازی رابط کاربری ویندوز ۱۱ و پایان دادن به ناهماهنگی‌های چند دهه‌ای سیستم‌عامل خود، طراحان محصول را با ابزارهای هوش مصنوعی وارد فرایند اصلاح کد کرده است تا بخش‌های بازمانده از دوران ویندوز ۹۵ و کنترل پنل قدیمی جای خود را به چارچوب مدرن WinUI 3 بدهند.
ویندوز ۱۱ با وجود گذشت سال‌ها از زمان انتشارش و دریافت به‌روزرسانی‌های بزرگ، هنوز با چالش هویت بصری دوگانه یا چندگانه دست‌وپنجه نرم می‌کند. کاربران هر روز با تضاد آشکاری روبه‌رو می‌شوند؛ بخشی از سیستم‌عامل مانند اپلیکیشن Settings از زبان طراحی مدرن Fluent و حالت Dark Mode پشتیبانی می‌کند، اما کلیک روی تنظیمات پیشرفته‌تر مانند مشخصات ماوس یا گزینه‌های شبکه، ناگهان پنجره‌هایی از دوران کنترل پنل سه دهه پیش را پیش روی کاربر باز می‌کند. اکنون دیگو باکا، معاون طراحی محصول مایکروسافت، اعلام کرده است که تیم‌های طراحی این شرکت شخصاً درحال اعمال اصلاحات کدنویسی برای حل این گسست‌های کهنه هستند و هوش مصنوعی نقشی محوری در تسهیل و تسریع این فرایند ایفا می‌کند.
انتقادهای بنیان‌گذار Lockergnome از مایکروسافت
ماجرا از یک گفت‌وگوی علنی در شبکه اجتماعی X میان کریس پیریلو، بنیان‌گذار وب‌سایت Lockergnome و مدیران ارشد مایکروسافت آغاز شد. پیریلو با اشاره به زیرساخت‌ها و توان محاسباتی عظیم مایکروسافت در حوزه هوش مصنوعی و توکن‌های بی‌شمار پردازشی این شرکت یادآوری کرد که ردموندی‌ها منابع فوق‌العاده‌ای برای یکپارچه‌سازی ظاهر و عملکرد ویندوز در اختیار دارند، اما در مسیر حذف ابزارهای فرسوده و یکدست کردن رابط کاربری به‌شدت کند پیش می‌روند. این انتقادها هم‌زمان با انتشار آزمایشی بخش جست‌وجوی جدید سیستم‌عامل در بیلد 26340.9616 برای کاربران اینسایدر ویندوز ۱۱ نسخه 26H2 شدت گرفت؛ قابلیتی که با چارچوب بومی WinUI 3 از نو بازنویسی شده است.
هنگامی که یوسف مهدی، مدیر بازاریابی مصرف‌کنندگان مایکروسافت، ویدیویی تبلیغاتی از قابلیت‌های این بخش جست‌وجوی تازه منتشر کرد و توضیح داد که کاربران می‌توانند هزاران اقدام سریع را مستقیماً از نوار وظیفه به سرانجام برسانند، پیریلو با بازنشر آن ویدیو اعلام کرد امیدوار است این ابزار منوی باستانی Start را به‌طور کامل بازنشسته کند. در پاسخ به این موج انتقادها، دیگو باکا وارد میدان شد و از سختی‌های سرسام‌آور طراحی رابط کاربری برای بیش از یک میلیارد کاربر سخن گفت. او تأکید کرد مدیریت جامعه‌ای چنین گسترده کار دشواری است، زیرا هر گروه از کاربران الگوها، سلیقه‌ها و جریان‌های کاری کاملاً متمایزی دارند و پیاده‌سازی تحول ساختاری نیازمند ظرافت فراوان است.
پیریلو در ادامه پرسید اگر مایکروسافت ادعای پیشتازی در سامانه‌های هوشمند را دارد، چرا از ارتش عامل‌های خودکار هوش مصنوعی برای کدنویسی سریع و نوسازی هسته ظاهری سیستم‌عامل استفاده نمی‌کند؛ کاری که به باور او باید برای مهندسان شرکتی مانند مایکروسافت به سادگی یک بازی کودکانه باشد. باکا در پاسخ، توافق صددرصدی خود را با این ایده اعلام و فاش کرد که تیم طراحی مایکروسافت پیش از این استفاده از چنین راهکارهایی را آغاز کرده است. به گفته او، هوش مصنوعی سرعت پیشبرد اهداف را به‌شکلی چشمگیر ارتقا داده و طراحان به جای بسنده کردن به ترسیم طرح‌های اولیه، مستقیماً وارد کدنویسی و ارسال اصلاحیه‌های نرم‌افزاری شده‌اند تا دقت، ظرافت، کیفیت و یکپارچگی سیستم‌عامل را شخصاً ترمیم کنند. باکا این دستاورد را آغاز راهی نویدبخش خواند.
ورود مستقیم طراحان به فرایند کدنویسی
البته صحبت‌های باکا به معنای واگذاری صفر تا صد طراحی و کدنویسی ویندوز به الگوریتم‌های خودکار نیست. او نام ابزارهای اختصاصی، ماهیت دقیق کدهای دستکاری‌شده یا حجم خروجی تولیدی هوش مصنوعی را علنی نکرده است؛ امری که با اظهارات چندی پیش ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، تفاوت دارد که با صراحت از سهم ۲۰ تا ۳۰ درصدی کدهای تولیدشده توسط مدل‌های هوشمند در محصولات شرکت خبر داده بود. با وجود این، تأیید رسمی مشارکت مستقیم طراحان رابط کاربری در کدنویسی سیستمی نشان می‌دهد مدل‌های زبانی توانسته‌اند شکاف سنتی میان طراحی بصری و مهندسی نرم‌افزار را از میان بردارند. دیوید فاولر، مهندس برجسته مایکروسافت، نیز پیش از این اذعان کرده بود که عصر نگارش دستی تمامی خطوط کد عملاً به پایان رسیده و تمرکز متخصصان بیش‌از پیش بر بازبینی، تست و اعتبارسنجی خروجی‌ها معطوف شده است.
باکا مشکل ناهماهنگی در طراحی ویندوز را کتمان نکرده است. او یکپارچگی را خواسته‌ای مشترک میان کاربران و توسعه‌دهندگان دانست و آن را یک مسیر کاری پیوسته خواند که تیم مهندسی با شتاب بیشتری دنبال می‌کند. سال گذشته نیز باکا در تبیین اصول طراحی ویندوز ۱۱ تصریح کرده بود که در فرهنگ این سیستم‌عامل، مهارت و پرداخت دقیق جزییات همه‌چیز است؛ با این حال، فاصله میان آرمان‌ها و واقعیت روی رایانه‌های کاربران همواره مورد انتقاد بوده است.
مایکروسافت در ماه‌های اخیر نشانه‌هایی از دگرگونی رویکرد خود بروز داده است. به جای پوشاندن کدهای قدیمی زیر لایه‌ای سطحی از پوسته‌های تیره، این شرکت بازسازی‌های عمیقی را با چارچوب مدرن و بومی WinUI 3 آغاز کرده است. بخش جست‌وجوی جدید سیستم‌عامل گواهی بر همین تغییر جهت فنی به حساب می‌آید. تا پیش از این، پنجره شناور جست‌وجو بر پایه Edge WebView2 اجرا می‌شد که در حقیقت نوعی وب‌سایت فشرده‌شده درون یک پنل دسکتاپ بود و مصرف حافظه و کندی باز شدن آن بارها صدای اعتراض کاربران را درآورده است. اکنون نسخه بومی بازطراحی‌شده به کاربر اجازه می‌دهد تنها با تایپ عبارتی ساده مانند سوئیچ به تم تاریک، تغییرات سیستمی را بی‌درنگ در محیط ویندوز مشاهده کند. مدیران مایکروسافت وعده داده‌اند جست‌وجوی جدید مبتنی بر WinUI 3 تا پایان سال به تمام کامپیوترهای ویندوزی برسد.
بازنویسی پنجره‌های قدیمی
نمونه برجسته دیگر این دگرگونی، بازنویسی پنجره تاریخی Run است. این کادر اجرای فرامین که دهه‌ها دست‌نخورده باقی مانده بود، اکنون با C# و WinUI 3 و کامپایل بهینه .NET Native AOT از نو ساخته شده است. بررسی‌های آزمایشگاهی مایکروسافت نشان می‌دهد میانگین زمان نمایش این ابزار به ۹۴ میلی‌ثانیه کاهش یافته، رقمی که حتی از سرعت ۱۰۳ میلی‌ثانیه‌ای نسخه مربوط به دوران ویندوز ۹۵ نیز بهتر است و هم‌اکنون به صورت قابلیتی اختیاری در تنظیمات سامانه‌های عضو اینسایدر جا گرفته است. همچنین ویرایشگر داخلی اپلیکیشن Photos با بازطراحی کامل تحت WinUI 3 توانسته سرعت بارگذاری خود را ۲۵ درصد افزایش دهد.
مارچ راجرز، مدیر بخش طراحی مایکروسافت، اعلام کرده است که تیم او در حال بررسی و پاک‌سازی فهرست کاملی از پنجره‌های قدیمی ویندوز است. پنجره‌های کپی فایل و پنجره ویژگی‌های فایل‌ها یعنی Properties بازنویسی شده‌اند و ابزار پرینت مدرن Print Management نیز توسعه یافته تا ارتباط سیستم با کنسول سه دهه پیش MMC قطع شود. گام‌های بعدی شامل بازسازی پخش خودکار AutoPlay، بسته‌های صوتی زبان و فرایند Reset this PC خواهد بود.
با تمام این پیشرفت‌ها، چالش‌های زیرساختی سیستم‌عامل بسیار عمیق‌تر از افزودن گوشه‌های گرد یا پالت تیره است. سیستم‌عامل همچنان تناقض‌های خنده‌داری را در خود پنهان کرده است؛ در نسخه‌های جدید ویندوز ۱۱ کافی است کاربر مسیر ماوس را در تنظیمات دنبال کند تا همان کادر خاکستری دوران ویندوز ۹۸ بدون هیچ اثری از تم تاریک ظاهر شود. کلیک راست روی فایل‌ها نیز منوی خلاصه‌ای نشان می‌دهد که برای دسترسی به گزینه‌های پیشین و کاربردی، کاربر را وادار به کلیک روی دکمه معروف نمایش گزینه‌های بیشتر می‌کند؛ منویی قدیمی از دوران ویندوز ۱۰ که مایکروسافت خود به شلوغ، حجیم و کند بودن آن اعتراف دارد. علاوه بر این، بررسی‌ها نشان می‌دهند تکیه صِرف بر فناوری‌های بومی نیز راه‌حل قطعی نیست؛ صفحه نخست File Explorer با معماری WinUI همچنان کندتر از بخش This PC اجرا می‌شود و زیر پوست سیستم‌عامل هنوز آثاری از مدیریت حافظه ویندوز ۹۵ و سیستم نام‌گذاری فایل‌های بازمانده از سیستم‌عامل DOS به چشم می‌خورد.
سال‌ها پیش استیو جابز در یک مصاحبه تاریخی صراحتاً گفته بود مایکروسافت فاقد ذوق و سلیقه طراحی است. باکا با رد این موضوع تأکید می‌کند پیچیدگی هدایت یک کشتی عظیم با جمعیتی یک میلیاردی نباید با فقدان سلیقه یا گم‌کردن مسیر اشتباه گرفته شود. در محیط‌های اداری و سازمان‌هایی با ده‌ها هزار کارمند، هرگونه دگرگونی ناگهانی در سازوکار کلیدها و منوها می‌تواند میلیون‌ها دلار هزینه بازآموزی پرسنل به بار آورد؛ واقعیتی که ریموند چن، از مهندسان باسابقه مایکروسافت، سال‌ها قبل بر آن انگشت گذاشته بود. این الزامِ حفظ سازگاری، حرکت تیم مهندسی را محافظه‌کارانه و کند کرده است، هرچند کاربران معتقدند سازگاری فنی نباید پوششی برای شلختگی ظاهری و حس وصله‌پینه‌شدن سه نسل ویندوز روی هم باشد.
نقش هوش مصنوعی در سرعت‌بخشیدن به اصلاحات
کلید حل این بحران در دستان طراحانی است که به مدد هوش مصنوعی توانسته‌اند زمان هدررفته برای تبدیل پروتوتایپ‌های بصری به کد را حذف کنند. تا پیش از این، اصلاح فاصله خطوط، ابعاد حاشیه‌ها یا جابه‌جایی المان‌ها مستلزم هفته‌ها مذاکره میان طراحان و مهندسان نرم‌افزار بود؛ روندی فرساینده که امروز با تولید خودکار کدهای بهینه‌سازی توسط هوش مصنوعی برطرف می‌شود. طراح با بهره‌گیری از مدل‌های پردازشی، اصلاحیه کدی مدنظر را تولید و در چرخه نرم‌افزاری ادغام می‌کند تا زنجیره تست آغاز شود.
براساس گزارش ویندوز لیتست، به‌منظور بازگشت اعتبار طراحی ویندوز، کارشناسان فنی رویکرد چهارگانه‌ای را برای مایکروسافت ضروری می‌دانند: نخست، سرعت‌بخشیدن به انتقال کامل پنجره‌های پرکاربرد روزمره به WinUI 3 بدون از دست رفتن سرعت و پاسخ‌دهی؛ دوم، گنجاندن فاکتورهای پایداری و سبکی عملکرد در ذات طراحی، زیرا زیبایی بصری در صورت افت نرخ فریم برای کاربران ارزشی نخواهد داشت؛ سوم، تدوین و اعمال قواعد بسیار سخت‌گیرانه‌تر پیرامون فاصله‌گذاری المان‌ها، رفتارهای تم تاریک و استانداردسازی مؤلفه‌های درون‌برنامه‌ای در تمام اپلیکیشن‌های تولیدی خود مایکروسافت؛ و چهارم، تشویق شرکت‌های ثالث به ساخت برنامه‌های کاملاً بومی از طریق تسهیل کار با WinUI و متوقف کردن رویه تبدیل کدهای وب به نرم‌افزارهای سنگین و ناپایداری نظیر نسخه پیشین واتساپ دسکتاپ.
در کنفرانس‌های توسعه‌دهندگان اپل، همواره بر این اصل تأکید می‌شود که یکپارچگی ظاهری به کاربر اطمینان می‌دهد اجزای با ظاهر همسان رفتارهای یکسانی هم بروز دهند. اکوسیستم ویندوز برای نجات از بدنامی پراکندگی ساختاری، چاره‌ای جز دنبال کردن همین مسیر ندارد. دیگو باکا در جمع‌بندی اظهاراتش ابراز امیدواری کرده است که مایکروسافت بتواند شور و شوق کاربران نسبت به ویندوز را از طریق کیفیت خروجی‌های واقعی برگرداند، نه صرفاً از پشت تریبون وعده‌ها. نوسازی عمیق ویندوز ۱۱ آزمونی بزرگ برای هوش مصنوعی در محیط‌های نرم‌افزاری حیاتی است؛ آزمونی که باید نشان دهد آیا ابزارهای هوشمند توانایی پیراستن سه دهه ناهماهنگی انباشته را دارند یا سیستم‌عامل دیرپای جهان ناگزیر زیر بار سنگین گذشته خود باقی خواهد ماند.
