فهرست مطالب
شرکت TSMC برای جلوگیری از اختلال در تولید تراشه بر اثر محدودیت‌های صادراتی چین، به‌دنبال استفاده از تجهیزات و موتورهای فاقد آهنرباهای مبتنی‌بر عناصر خاکی کمیاب چین است.
به‌گزارش سرویس سخت‌افزار تکناک، شرکت TSMC، بزرگ‌ترین تولیدکننده تراشه در جهان، در حال بررسی گزینه‌های جایگزین برای تأمین تجهیزات ساخت نیمه‌رسانا است تا وابستگی خود را به قطعات مبتنی‌بر عناصر خاکی کمیاب کاهش دهد. هدف این اقدام، کاهش وابستگی به موادی است که تأمین آنها تحت سلطه چین قرار دارد و جلوگیری از اختلال در فعالیت کارخانه‌ها بر اثر محدودیت‌های صادراتی پکن است.
بر اساس گزارش ۲۲ اکتبر رویترز به نقل از منابع آگاه، این شرکت تایوانی مذاکره با تأمین‌کنندگان تجهیزات خود را آغاز کرده است تا امکان استفاده از تجهیزات اتوماسیون صنعتی مجهز به موتورهایی را بررسی کند که به عناصر خاکی کمیاب نیاز ندارند.
بیشتر بخوانید: سخنرانی جنسن هوانگ در کنفرانس انویدیا مختل شد
اختلال در فرآیند تولید تراشه TSMC
این شرکت تراشه‌های پیشرفته انویدیا را تولید می‌کند که از زیرساخت‌های اصلی رونق هوش مصنوعی به‌شمار می‌روند. TSMC همچنین مسئول تولید تراشه برای اپل، برودکام، کوالکام و طیف گسترده‌ای از شرکت‌های فناوری و خودروسازی است. کارخانه‌های عظیم تولید نیمه‌رسانای TSMC به‌شدت خودکار هستند و برای فعالیت به ماشین‌آلات صنعتی متکی‌اند که از موتورهای الکتریکی مجهز به آهنرباهای دائمی قدرتمند استفاده می‌کنند. این آهنرباها از عناصر خاکی کمیابی مانند نئودیمیم، دیسپروزیم و تربیم ساخته می‌شوند. طبق آمار سازمان زمین‌شناسی آمریکا، چین حدود ۷۰ درصد از استخراج جهانی عناصر خاکی کمیاب را در اختیار دارد. آژانس بین‌المللی انرژی نیز سهم این کشور از ظرفیت پالایش جهانی را حدود ۹۰ درصد و سهم آن از تولید آهنرباهای دائمی نهایی را نزدیک به ۹۵ درصد برآورد می‌کند. این آهنرباها در بخشی از ماشین‌آلات مورد استفاده TSMC به کار می‌روند و تسلط چین بر آنها، پکن را در موقعیتی نزدیک به انحصار در یکی از حیاتی‌ترین زنجیره‌های تامین فناوری قرار می‌دهد.
برای مطالعه بیشتر: SK hynix فناوری خنک‌کننده جدیدی برای حافظه‌های HBM توسعه می‌دهد
چین در آوریل ۲۰۲۵، صادرات هفت عنصر خاکی کمیاب متوسط و سنگین و آهنرباهای تولیدشده از آنها را تحت کنترل صادراتی قرار داد. بر اساس این مقررات، صادرکنندگان باید برای هر مورد مجوز جداگانه دریافت کنند و تاییدیه لازم را بگیرند. این محدودیت‌ها جریان محموله‌ها به سوی تولیدکنندگان را در آمریکا، اروپا و آسیا، از جمله تولید تراشه TSMC، با مانع مواجه کرد. پکن در ۹ اکتبر ۲۰۲۵، دامنه این محدودیت‌ها را گسترش داد و پنج عنصر خاکی کمیاب دیگر، فناوری‌ها و تجهیزات فرآوری آنها و حتی برخی محصولات تولیدشده در خارج از چین را نیز مشمول مقررات کرد. این مقررات محصولاتی را در بر می‌گرفت که بیش از ۰٫۱ درصد از عناصر خاکی کمیاب با منشأ چینی داشتند یا با استفاده از فناوری فرآوری چین ساخته شده بودند. چین بعدها اجرای گسترش محدودیت‌های اکتبر را به مدت یک سال، تا ۱۰ نوامبر ۲۰۲۶، به حالت تعلیق درآورد. این تعلیق سپس برای ۹۰ روز دیگر تمدید شد.
اقدام TSMC تلاشی برای کاهش آسیب‌پذیری کارخانه‌های این شرکت در برابر محدودیت‌های احتمالی صادراتی است. حتی در شرایطی که سایر مواد اولیه و ماشین‌آلات مورد نیاز برای تولید تراشه به‌وفور در دسترس باشند، کمبود قطعات تخصصی موتور می‌تواند فرایند نگهداری و تعمیر تجهیزات یا افزایش ظرفیت خطوط تولید TSMC را مختل کند. چند فناوری جایگزین امکان تولید موتورهای الکتریکی بدون آهنرباهای مبتنی‌بر عناصر خاکی کمیاب را فراهم می‌کنند. موتورهای القایی متداول با استفاده از القای الکترومغناطیسی گشتاور ایجاد می‌کنند و به آهنرباهای دائمی نیاز ندارند. موتورهای رلوکتانسی سوئیچ‌شونده نیز یکی از گزینه‌های قابل بررسی هستند. افزون‌بر این، برخی موتورهای مجهز به آهنربای دائمی را می‌توان با آهنرباهای فریتی ساخت که جایگزین آهنرباهای مبتنی‌بر عناصر خاکی کمیاب می‌شوند. با این حال، انتخاب هر فناوری مستلزم سنجش موازنه میان بازدهی، ابعاد، چگالی توان، دقت عملکرد و پیچیدگی سامانه کنترل است.
کشورها برای استقلال از چین تلاش می‌کنند
حتما بخوانید: پردازنده‌های Zen 6 شرکت AMD حریف پردازنده‌های نسل جدید اینتل می شوند؟
هم‌زمان، کشورهای دیگر برای ایجاد زنجیره تامین عناصر خاکی کمیاب مستقل از چین تلاش می‌کنند؛ فرایندی پیچیده و زمان‌بر که مستلزم توسعه ظرفیت استخراج، پالایش و تولید مواد نهایی است. گزارش‌ها نشان می‌دهد تایوان با همکاری آمریکا به‌دنبال ایجاد توان تولید داخلی این عناصر است. هر دو طرف نیز بر ضرورت کاهش وابستگی به زنجیره‌های تامین چینیِ عناصر خاکی کمیاب و مواد معدنی حیاتی تاکید کرده‌اند. دولت تایوان از موسسه تحقیقات فناوری صنعتی این کشور پشتیبانی می‌کند تا طی سه سال آینده خط تولید آزمایشی جدیدی راه‌اندازی کند. این خط قرار است توان تامین حدود ۵۰ درصد از تقاضای داخلی تایوان برای عناصر خاکی کمیاب را داشته باشد. به گزارش رویترز، آمریکا نیز با تایوان و دیگر شرکای خود برای توسعه منابع جایگزین، افزایش ظرفیت فرآوری و ایجاد زنجیره‌های تامین تاب‌آورتر همکاری می‌کند. دولت ترامپ در فوریه ۲۰۲۶ هم برنامه ایجاد ذخیره‌ای به ارزش ۱۲ میلیارد دلار از مواد معدنی حیاتی را اعلام کرد؛ اقدامی که هدف آن کاهش خطرات ناشی از وابستگی زنجیره‌های تامین به چین است.
