فهرست مطالب
پژوهشگران ضمن تحسین دستاوردهای علمی OpenAI، از رویکرد انحصارطلبانه این شرکت در انتشار یافته‌ها و محدود کردن دسترسی به گروه منتخبی از متخصصان انتقاد می‌کنند.
به گزارش سرویس هوش مصنوعی تکناک، شرکت OpenAI در روز دوشنبه از دستاوردهای قابل توجهی در حوزه‌های ریاضیات، علوم کامپیوتر و فیزیک پرده برداشت و هم‌زمان از تغییر تدریجی رویکرد خود در انتشار یافته‌های علمی خبر داد. هرچند، این تغییر ظاهری نتوانسته است نارضایتی پژوهشگران را برطرف کند.
بیشتر بخوانید: مدل MAI-Image-2.7 مایکروسافت در ویرایش تصویر از مدل OpenAI پیشی گرفت
بررسی دستاوردهای علمی OpenAI
ماه‌های اخیر برای OpenAI و جامعه ریاضیات پرتنش بوده است. ریاضی‌دانان همچنان مشغول بررسی صدها مقاله پیش‌چاپی هستند که این شرکت در ابتدای اکتبر، بدون مقدمه و به صورت گسترده منتشر کرد. شرکت OpenAI این بار اعلام کرده است که برای تعیین بهترین شیوه انتشار دستاوردهای جدید خود، از همکاری متخصصانی بهره می‌گیرد که نقش راهنما و ناظر علمی را ایفا می‌کنند.
هر سه دستاورد به مسائل حل‌نشده و تاثیرگذار در ریاضیات، علوم کامپیوتر و فیزیک مربوط هستند. برخی از آنها پژوهش‌های پیشین OpenAI را گسترش می‌دهند و برخی دیگر مسیرهای تازه‌ای را دنبال می‌کنند. این شرکت با پیروی از توصیه‌های متخصصان راهنما برای هر یک از نتایج، راهبرد انتشار جداگانه‌ای در نظر گرفته است.
شرکت OpenAI در حوزه ریاضیات، خروجی تولیدشده با هوش مصنوعی را منتشر کرده و توضیح داده است که با این کار، پژوهشگران می‌توانند برای تبیین نتیجه تلاش کنند. در بخش علوم کامپیوتر نیز قرار است گروهی از محققان خارج از شرکت گرد هم آیند تا یافته را توضیح دهند. اما نتیجه مربوط به فیزیک هنوز در دسترس عموم قرار نگرفته است. شرکت OpenAI بیان کرده است که تصمیم‌گیری درباره زمان و شیوه انتشار این پژوهش را به گروهی از متخصصان بیرونی واگذار خواهد کرد.
ادعای ریاضی OpenAI در نگاه نخست چشمگیر است. این شرکت مدعی است که حدس کاکیا را در همه ابعاد اثبات کرده است؛ مسئله‌ای که به‌طور تقریبی می‌پرسد برای چرخاندن یک سوزن یا مداد در تمام جهت‌های ممکن، حداقل به چه مقدار فضا نیاز است. اثبات نسخه سه‌بعدی این حدس از جمله دستاوردهایی بود که هانگ وانگ، ریاضی‌دان دانشگاه نیویورک در اوایل سال جاری برای آن مدال معتبر فیلدز را دریافت کرد.
حتما بخوانید: ترکیدن حباب هوش مصنوعی در چین؛ سقوط ۴۸۰ میلیارد دلاری ارزش سهام
برندان هست، استاد ریاضیات دانشگاه براون، ارزیابی اولیه خود را مثبت دانست و گفت که دستاوردهای علمی OpenAI «به‌خوبی پشتیبانی‌شده به نظر می‌رسد». او البته تاکید کرد که هنوز صورت‌بندی رسمی این نتیجه در Lean را بررسی نکرده است؛ زبانی که برای اثبات‌سنجی و راستی‌آزمایی محاسباتی گزاره‌های ریاضی به کار می‌رود.
پژوهش فیزیکی OpenAI به مدل استاندارد مربوط می‌شود؛ چارچوب نظری که جامع‌ترین و موفق‌ترین توصیف فعلی از پدیده‌های بنیادی فیزیک را ارائه می‌دهد. این کار بر کرومودینامیک کوانتومی متمرکز است؛ نظریه‌ای که نیروی هسته‌ای قوی، یکی از چهار نیروی بنیادی طبیعت در کنار گرانش، نیروی الکترومغناطیسی و نیروی هسته‌ای ضعیف را توصیف می‌کند. همچنین پژوهش، ارتباط این نیرو با نظریه یانگ–میلز را بررسی می‌کند. نظریه یانگ–میلز یکی از محورهای هفت مسئله جایزه هزاره در ریاضیات نیز محسوب می‌شود. با وجود این، کار OpenAI به مسئله حل‌نشده شکاف جرمی نمی‌پردازد.
سومین نتیجه ادعا می‌کند که فرضیه زمان نمایی را رد کرده است؛ فرضی محوری در علوم کامپیوتر نظری که می‌گوید برخی مسائل را نمی‌توان با سرعتی بسیار بیشتر از روش‌های جست‌وجوی فراگیر حل کرد. این موضوع با مسئله P در برابر NP ارتباط نزدیکی دارد؛ مسئله‌ای از مجموعه مسائل جایزه هزاره که از بزرگ‌ترین پرسش‌های حل‌نشده علوم کامپیوتر به حساب می‌آید. پرسش اصلی این است که آیا هر مسئله‌ای که می‌توان درستی پاسخ آن را به سادگی بررسی کرد، الزاما راه‌حلی دارد که یافتن آن نیز آسان باشد.
ارزیابی مستقل دستاوردهای علمی OpenAI به دلیل تفاوت در میزان اطلاعات منتشرشده و پیچیدگی فنی پژوهش‌ها آسان نیست. حتی دسترسی کامل به داده‌ها و جزئیات نیز برای بررسی دقیق آنها زمان زیادی می‌طلبد.
با وجود این، اهمیت علمی یافته‌ها نتوانسته است نارضایتی پژوهشگران از رویکرد انحصارطلبانه OpenAI را تحت‌الشعاع قرار دهد. پس از ماه‌ها انتشار پی‌درپی یافته‌های تولیدشده با هوش مصنوعی، بسیاری از محققان از این روند فرساینده خسته شده‌اند. آنها می‌خواهند جامعه علمی هرچه زودتر بررسی دقیق و دشوار این نتایج را آغاز کند و می‌پرسند چرا OpenAI با سپردن نظارت بر فرایند به متخصصانی که خود شرکت انتخاب می‌کند، محدودیت‌های بیشتری بر سر راه بررسی مستقل قرار می‌دهد.
دلیل انتقاد پژوهشگران از رویکرد انحصارطلبانه OpenAI
بیشتر متخصصان از مشورت OpenAI با پژوهشگران بیرونی استقبال کرده‌اند، اما تاکید دارند که انتشار عمومی یک نتیجه باید به معنای فراهم بودن امکان بررسی آن برای تمام جامعه علمی باشد و رویکرد انحصارطلبانه این شرکت درست نیست.
کنستانتین کوگلر، پژوهشگر موسسه مطالعات پیشرفته از انتشار سه نتیجه در قالب محدودتری از مجموعه صدها مقاله قبلی استقبال کرد و گفت که با شیوه انتشار مسائل در آن روز مشکلی ندارد. با وجود این، او تصمیم OpenAI را برای محدود کردن دسترسی اولیه به متخصصان منتخب شرکت زیر سوال برد. کوگلر گفت: «اینکه در ابتدا فقط چند دانشمند برجسته بتوانند آنها را بررسی کنند، هیچ منطقی ندارد.»
آندریاس کارش، استاد فیزیک دانشگاه تگزاس در آستین، انتخاب گزینشی پژوهشگران از سوی OpenAI را به شدت مورد انتقاد قرار داد و گفت: «اینکه خود شرکت گروه را انتخاب می‌کنند، فاجعه‌بار است. آزمایشگاه‌های بزرگ همین حالا هم قدرت کافی دارند و نباید تعیین کنند که چه کسانی برنده و چه کسانی بازنده باشند.»
کارش در ابتدا پیشنهاد کرد که اعضای گروه از طریق یک «فرایند رقابتی» انتخاب شوند؛ هرچند اذعان کرد که چنین فرایندی احتمالا به گروه مشابهی از پژوهشگران برجسته منجر خواهد شد که او آنها را «درجه‌یک» توصیف کرد. با وجود این، او بعدتر این پرسش را مطرح کرد که چرا OpenAI نمی‌تواند اثبات خود را همین حالا منتشر کند و هم‌زمان گروه متخصصان خود را نیز تشکیل دهد. به گفته او، «این کار دسترسی به یافته‌ها را دموکراتیک می‌کند و در عین حال نشان می‌دهد که شرکت به معنادار و قابل فهم بودن نتایج اهمیت می‌دهد.»
این همان رویه انحصارگرایانه‌ای است که گروه مشورتی ریاضیات و هوش مصنوعی (AGMAI) تنها یک روز پیش از اعلام دستاوردهای علمی OpenAI نسبت به آن هشدار داده بود. این گروه از متخصصان پیش‌تر قرار بود درباره شیوه انتشار یافته‌های این شرکت به OpenAI مشاوره دهد.
برای مطالعه بیشتر: تصاویر هوش مصنوعی در iOS 27.2 به واترمارک اختصاصی گوگل مجهز می شوند
اعضای AGMAI در بیانیه خود نوشتند: «توصیه می‌کنیم شرکت‌های هوش مصنوعی چنین رویه‌ای را اتخاذ نکنند.» به باور آنها، سپردن دسترسی اولیه به خروجی‌های هوش مصنوعی به افراد منتخب، اقدامی «غیرضروری» است که اعتبار علمی افراد برگزیده را به خدمت می‌گیرد و خطرهایی مانند: دسترسی نابرابر، گزینش جانبدارانه و تأخیر در انتشار را به همراه دارد.
این گروه به‌جای چنین رویکردی، پیشنهاد کرد که آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی خروجی‌های خود را در مخازن علمی منتشر کنند، اثبات‌های رسمی و اطلاعات مربوط به فرایند انتخاب مسائل را نیز در اختیار جامعه پژوهشی قرار دهند و با تامین بودجه و ارائه حمایت‌های دیگر، به محققانی کمک کنند که در پی درک و تبیین این نتایج هستند.
پس از انتشار دستاوردهای اخیر، AGMAI از OpenAI خواست خروجی‌های متنی و صورت‌بندی‌های Lean مربوط به نتایج اعلام‌شده در فیزیک را «بدون تاخیر در دسترس عموم قرار دهد».
این گروه در بیانیه خود تاکید کرد: «این پرسش‌ها نه‌تنها در فیزیک، بلکه در ریاضیات نیز بنیادی و مهم هستند. وجود نظریه کوانتومی یانگ–میلز بخشی از یکی از مسائل جایزه هزاره است و ساخت نظریه‌های میدان کوانتومی برهم‌کنشی در چهار بُعد، دهه‌ها است که از اهداف اصلی فیزیک ریاضی محسوب می‌شود. ما برای دانشمندانی که OpenAI مسئولیت هدایت این پروژه را به آنها سپرده است، احترام زیادی قائل هستیم. با وجود این، همان‌طور که در بیانیه اخیر خود توضیح دادیم، فهم و پیشرفت علمی باید در فضایی باز شکل بگیرد و همه باید به اطلاعات یکسان دسترسی داشته باشند. شرکت OpenAI اعلام کرده بود انتشار نتایج دستاوردهای علمی را تا تکمیل صورت‌بندی رسمی آنها در Lean به تعویق انداخته است. طبق گفته خود شرکت، این مرحله اکنون به پایان رسیده است، بنابراین هیچ دلیل علمی برای ادامه تاخیر در انتشار وجود ندارد.»
هست نیز با انتقاد از رویکرد انحصارطلبانه معتقد است دسترسی آزاد به دستاوردهای علمی OpenAI می‌تواند کیفیت پژوهش‌های علمی را ارتقا دهد و به رواج گسترده‌تر ابزارهای نوظهوری مانند هوش مصنوعی کمک کند. او گفت: «بررسی این نتایج از سوی گروه‌های متعدد در سراسر جهان، به افرادی که می‌خواهند از ابزارهای جدید استفاده کنند کمک می‌کند تا سریع‌تر آنها را به کار بگیرند.»
با وجود این، یافتن شیوه‌ای برای تعامل با پژوهشگران حوزه‌هایی که OpenAI روزبه‌روز بیشتر وارد آنها می‌شود، به‌گونه‌ای که رضایت همه طرف‌ها را جلب کند، شاید امکان‌پذیر نباشد. این شرکت بیان کرد که در حال آزمودن رویکردهای مختلف است و می‌پذیرد که هرکدام با بده‌بستان‌ها و محدودیت‌هایی همراه هستند.
جرد دوکر لیچمن، ریاضی‌دان دانشگاه استنفورد در این‌باره گفت: «برداشت من این است که هر رویکردی را انتخاب کنند، بالاخره عده‌ای ناراضی خواهند بود. بنابراین، مسئله پیدا کردن گزینه‌ای است که کمترین حساسیت و نارضایتی را برانگیزد.»
با وجود این، شیائویو هه، استاد ریاضیات موسسه فناوری جورجیا معتقد است مسئله اصلی فراتر از نحوه انتخاب افراد برای اعلام دستاوردهای علمی OpenAI است. او گفت: «نتایج بسیار چشمگیر هستند، اما به نظر من شرکت تلاش می‌کند با نمایش مسئولیت‌پذیری و دقت در نحوه انتشار یافته‌ها، تصویر سنجیده‌ای از خود ارائه دهد؛ بی‌آنکه بتواند مشکلات اصلی را تغییر دهد: اینکه نتایج بنیادی با چنین سرعتی و بدون مشارکت انسان به دست می‌آیند و مقاله‌ها نیز به‌سختی قابل‌فهم و راستی‌آزمایی هستند.»
