فهرست مطالب
پژوهشگران صنایع هوافضای چین طرح جدیدی برای نصب رادار در بال جنگنده‌ها و پهپادها ارائه کرده‌اند که می‌تواند با تغییر وضعیت پرواز و همکاری چند هواپیما، یک شبکه راداری قدرتمند بسازد.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این فناوری جدید می‌تواند شیوه طراحی و استفاده از رادارهای نظامی را متحول کند. این طرح به‌جای نصب سامانه راداری در دماغه یا بالای بدنه هواپیما، تجهیزات اصلی آن را درون بال قرار می‌دهد. پژوهشگران معتقد هستند این رویکرد می‌تواند قابلیت‌های شناسایی گسترده را در اختیار هواپیماهای کوچک‌تر و بدون سرنشین قرار دهد.
این فناوری در مطالعه‌ای علمی در مجله تخصصی Measurement & Control Technology معرفی شده است. رن یونسونگ و گروهی از پژوهشگران مؤسسه طراحی و تحقیقات هواپیمایی چنگدو، وابسته به شرکت صنایع هوانوردی چین (AVIC)، در تهیه این پژوهش مشارکت داشته‌اند.
مؤسسه چنگدو سابقه توسعه جنگنده رادارگریز J-20 چین را دارد. همچنین این مجموعه نسخه دوسرنشینه J-20S را طراحی کرده است که قابلیت انجام عملیات هماهنگ با هواپیماهای بدون سرنشین را دارد. مشارکت پژوهشگران این مؤسسه نشان می‌دهد فناوری جدید در حوزه طراحی سامانه‌های شناسایی نظامی بررسی می‌شود.
بیشتر بخوانید: انتشار واضح‌ترین تصاویر از پهپاد رادارگریز مرموز چین
افزایش محدوده شناسایی با رادارهای نصب‌شده در بال
جنگنده‌های متعارف معمولا رادار اصلی خود را در قسمت دماغه و پشت پوششی محافظ به نام رادوم قرار می‌دهند. در مقابل، هواپیماهای هشدار زودهنگام هوابرد از آرایه‌های راداری بزرگ استفاده می‌کنند که اغلب در بالای بدنه نصب می‌شوند و مناطق وسیعی را زیر نظر می‌گیرند.
هر دو روش محدودیت‌های مشخصی دارند. فضای کوچک دماغه جنگنده‌ها، اندازه آنتن و تجهیزات راداری را محدود می‌کند. از سوی دیگر، نصب سازه‌های بزرگ روی بدنه هواپیما باعث افزایش وزن، مقاومت هوا و پیچیدگی طراحی می‌شود. این محدودیت‌ها استفاده از رادارهای قدرتمند را در هواپیماهای کوچک دشوار می‌کنند.
براساس گزارش روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست، پژوهشگران چینی پیشنهاد کرده‌اند که آنتن، واحدهای کنترلی و تجهیزات مرتبط با رادار درون بال هواپیما نصب شوند. در این ساختار، سطح تابش آنتن به سمت پایین قرار می‌گیرد و پوشش محافظ آن با شکل خارجی بال هماهنگ می‌شود.
این طراحی می‌تواند امکان استفاده از آنتنی با سطح مؤثر بزرگ‌تر را بدون نیاز به نصب گنبد راداری برجسته فراهم کند. البته ضخامت نسبتا کم بال هواپیما، فضای موجود برای استقرار تجهیزات الکترونیکی را محدود می‌کند. پژوهشگران برای برطرف کردن این چالش، استفاده بهینه از سطح بال و تغییر وضعیت پرواز را پیشنهاد داده‌اند.
در یکی از حالت‌های عملیاتی، پهپاد بیش از ۴۵ درجه حول محور طولی خود می‌چرخد. این حرکت باعث می‌شود آنتن نصب‌شده در بال به سمت کناره هواپیما متمایل شود و پرتو رادار بخش متفاوتی از محیط را پوشش دهد.
به این ترتیب، هواپیما می‌تواند با تغییر زاویه پرواز، جهت پوشش راداری را تغییر دهد. این روش وابستگی سامانه به آنتن‌های دارای چرخش مکانیکی را کاهش می‌دهد و امکان نظارت بر مناطق مختلف را فراهم می‌کند.
بیشتر بخوانید: ساخت پوشش رادارگریز گیاهی با قابلیت جذب ۹۹.۹۹ درصد امواج الکترومغناطیسی
تشکیل شبکه راداری پیشرفته چین با همکاری چند پهپاد
بخش مهم دیگری از طرح پژوهشگران چینی به ایجاد شبکه‌ای متشکل از چند هواپیمای بدون سرنشین اختصاص دارد. این رویکرد بر مفهوم نبرد هوایی توزیع‌شده استوار است که آژانس پروژه‌های پژوهشی پیشرفته دفاعی آمریکا (DARPA) در سال ۲۰۱۴ آن را بررسی کرده بود.
در چنین ساختاری، چند پهپاد کوچک‌تر وظایف شناسایی و رهگیری اهداف را میان خود تقسیم می‌کنند. به‌جای اتکا به یک هواپیمای بزرگ و گران‌قیمت، مجموعه‌ای از پرنده‌ها می‌توانند مناطق مختلف را هم‌زمان زیر نظر بگیرند و اطلاعات شناسایی را با یکدیگر هماهنگ کنند.
پژوهشگران چهار حالت عملیاتی برای این سامانه پیشنهاد کرده‌اند. این حالت‌ها شامل شناسایی همه‌جهته و چندجهته، نظارت بر مناطق وسیع، جست‌وجوی متمرکز برای شناسایی اهداف مشخص و عملیات هماهنگ برای مقابله با اختلالات الکترونیکی هستند.
در شرایط مختلف، پهپادها می‌توانند وظایف نظارتی را تقسیم کنند یا توان شناسایی خود را روی منطقه مشخصی متمرکز سازند. چنین قابلیتی می‌تواند انعطاف‌پذیری بیشتری در مأموریت‌های هشدار زودهنگام ایجاد کند.
هواپیماهای هشدار زودهنگام متعارف، فضای کافی برای نصب رادارهای بزرگ و سامانه‌های پردازشی قدرتمند دارند، اما هزینه بالا و ابعاد بزرگ آنها تعداد قابل استقرار را محدود می‌کند. پهپادهای کوچک‌تر در صورت دستیابی به عملکرد شناسایی مناسب و هماهنگی مطمئن، می‌توانند جایگزین انعطاف‌پذیری برای بخشی از این مأموریت‌ها باشند.
این فناوری ممکن است در آینده برای جنگنده J-20 و هواپیماهای نسل جدید چین، از جمله طرح‌های موسوم به J-36 و J-50 بررسی شود. با وجود این، پژوهش منتشرشده هیچ‌یک از این جنگنده‌ها را به عنوان بستر قطعی استفاده از سامانه معرفی نکرده است.
همچنین تاکنون برنامه زمانی توسعه، نتایج آزمایش پروازی یا تأیید عملیاتی این فناوری منتشر نشده است. بنابراین، رادار نصب‌شده در بال همچنان یک طرح پژوهشی محسوب می‌شود و عملکرد نهایی آن هنوز به اثبات نرسیده است.
بیشتر بخوانید: از عصر جت‌های اولیه تا رادارگریزی کامل؛ روایت تکامل نسل‌ها
