دنبالهدار MAPS که پیشتر به عنوان یک پدیده خیرهکننده آسمانی پیشبینی شده بود، در نزدیکی خورشید نابود شد.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، این دنبالهدار با نام علمی C/2026 A1 در تاریخ ۴ آوریل و در جریان عبور بسیار نزدیک از خورشید به طور کامل متلاشی شد. این رخداد همزمان با آمادهسازی فضانوردان مأموریت آرتمیس ۲ ناسا برای مشاهده یک خورشیدگرفتگی کامل از آن سوی ماه اتفاق افتاد و توجه جامعه علمی را به خود جلب کرد.
ستارهشناسان در هفتههای پایانی ماه مارس، MAPS را به عنوان یک دنبالهدار پرریسک از نوع «خورشیدگذر» معرفی کرده بودند. این جرم آسمانی به خانواده کروتز تعلق داشت؛ گروهی از دنبالهدارها که به دلیل عبور بسیار نزدیک از خورشید، گاهی بسیار درخشان میشوند اما اغلب نیز پیش از رسیدن به بیشترین درخشندگی از هم میپاشند.
برآوردهای اولیه نشان میدادند که این دنبالهدار در فاصله حدود ۷۸۴ هزار کیلومتری از سطح خورشید عبور خواهد کرد و ممکن است در میانه آوریل با دمی بلند و درخشان در آسمان گرگومیش دیده شود، حتی برخی احتمال مشاهده آن را در روشنایی روز مطرح کرده بودند. با وجود این، دادههای دقیقتر که توسط تلسکوپ فضایی جیمز وب بهدست آمدند، نشان دادند که اندازه این دنبالهدار بسیار کوچکتر از حد انتظار است و مسیر آن نیز بهمراتب خطرناکتر از پیشبینیها بوده است.
این دنبالهدار در نهایت در فاصله حدود ۱۶۲ هزار کیلومتری از سطح خورشید عبور کرد و از دید رصدخانه خورشیدی و هلیوسفری ناسا پشت خورشید قرار گرفت. پس از این لحظه، دیگر هیچ نشانهای از خروج آن مشاهده نشد و دانشمندان به این نتیجه رسیدند که هسته آن به طور کامل متلاشی شده است.
مطلب پیشنهادی: ثبت نخستین خورشیدگرفتگی ۲۰۲۶ از فضا با تصویر «حلقه آتش»
تصاویر ثبتشده توسط ابزار تاجنگار رصدخانه SOHO نشان میدهند که همزمان با فروپاشی هسته دنبالهدار، جریانی از غبار از سمت دیگر خورشید ظاهر شده است. این تصاویر تأیید میکنند که دنبالهدار MAPS نتوانسته است فشار شدید گرمایی و گرانشی خورشید را تحمل کند.
این رویداد بار دیگر نشان داد که رفتار دنبالهدارها تا چه اندازه غیرقابل پیشبینی است. در حالی که برخی از آنها پس از عبور از نزدیکی خورشید به شدت درخشان میشوند، بسیاری دیگر پیش از آنکه حتی با چشم غیرمسلح دیده شوند، نابود میشوند.
اکنون تمرکز اخترشناسان و علاقهمندان آسمان به دنبالهدار دیگری با نام C/2025 R3 (PanSTARRS) منتقل شده است. این دنبالهدار که مسیر پایدارتری دارد، انتظار میرود در اواخر آوریل به اوج درخشندگی خود برسد و فرصت مناسبی برای رصد فراهم کند.
بخوانید: کشف سیاهچالهای ۵۰ میلیون برابر خورشید
بر اساس پیشبینیها، PanSTARRS R3 در تاریخ ۲۰ آوریل به نزدیکترین فاصله خود از خورشید، یعنی حدود ۷۶ میلیون کیلومتر خواهد رسید. این فاصله نسبت به مسیر بسیار نزدیک MAPS ایمنتر محسوب میشود. همچنین این دنبالهدار در ۲۷ آوریل به نزدیکترین فاصله خود از زمین میرسد و در همین زمان به احتمال زیاد بیشترین درخشندگی را خواهد داشت.
با وجود این، میزان درخشندگی این دنبالهدار هنوز با عدم قطعیت همراه است. برخی برآوردها نشان میدهند که ممکن است تنها با دوربین دوچشمی قابل مشاهده باشد، در حالی که سناریوهای خوشبینانهتر احتمال دیده شدن آن را با چشم غیرمسلح در آسمانهای تاریک نیز مطرح میکنند.
کارشناسان توصیه میکنند که رصدگران در نیمکره شمالی از اواسط آوریل، حدود یک ساعت پیش از طلوع خورشید به آسمان نگاه کنند. بهترین زمان مشاهده به احتمال زیاد حوالی ۲۵ آوریل خواهد بود، زمانی که این دنبالهدار از صورت فلکی حوت عبور میکند و در نزدیکی مربع بزرگ اسب بالدار قرار میگیرد.
همچنین شرایط نوری نیز برای رصد، مناسب ارزیابی شده است، چرا که وقوع ماه نو در ۱۷ آوریل باعث تاریکتر شدن آسمان شب میشود. علاوه بر این، پدیده پراکندگی رو به جلو میتواند باعث افزایش درخشندگی ظاهری دنبالهدار شود و شانس مشاهده آن را بیشتر کند.
در مجموع، هرچند نابودی دنبالهدار MAPS امیدها را برای یک نمایش آسمانی چشمگیر از بین برد، اما ظهور PanSTARRS R3 میتواند جایگزین مناسبی برای علاقهمندان به پدیدههای نجومی باشد و ماه آوریل ۲۰۲۶ را به دورهای هیجانانگیز برای رصد آسمان تبدیل کند.
