با اوجگیری بحث حاکمیت دیجیتال اروپا، دولتها بهدنبال جایگزینی پلتفرمهای آمریکایی با سرویسهای بومی و امنتر هستند.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، در پی تشدید سیاستهای تهاجمی دولت ترامپ و استفاده ابزاری از تحریمهای اقتصادی علیه نهادهای بینالمللی، زنگِخطر «وابستگی دیجیتال» در پایتختهای اروپایی به صدا درآمده است. پرونده فلجشدن زندگی روزمره یکی از قاضیان بینالمللی براثر تحریمهای آمریکا، اکنون به کاتالیزوری برای جنبش «حاکمیت دیجیتال» در اروپا تبدیل شده و رهبران این قاره را بهسمت جایگزینی زیرساختهای فناوری آمریکایی با نمونههای بومی سوق داده است.
تصور کنید در دنیای امروز، ناگهان کارت اعتباری شما از کار بیفتد و حسابهای کاربریتان مسدود و دسترسی شما به تمامی خدمات بانکی و آنلاین قطع شود. این وضعیتی است که کیمبرلی پروست، قاضی کانادایی دیوان کیفری بینالمللی (ICC)، هماکنون با آن دستوپنجه نرم میکند.
نام پروست پساز آن در فهرست تحریمهای اقتصادی دولت ترامپ قرار گرفت که وی در پرونده تحقیقات مربوط به جنایتهای جنگی در افغانستان، ازجمله اتهامها علیه نیروهای نظامی آمریکا، ایفای نقش کرد. او اکنون در کنار تروریستها و هکرهای تحت تعقیب در لیست سیاه واشینگتن قرار دارد و در مصاحبهای با آیریش تایمز، وضعیت خود را «فلجکننده» توصیف کرد. این تجربه نشان میدهد که وابستگی به سیستمهای مالی و فناوری تحت کنترل آمریکا، چگونه میتواند به سلاحی علیه افراد و نهادهای مستقل تبدیل شود.
این حادثه موجی از نگرانی را در میان مقامهای عالیرتبه اروپایی برانگیخته است. میگل دیبروکر، رئیس امنیت سایبری بلژیک، با اعترافی صریح اعلام کرد که اروپا عملاً رقابت در فضای اینترنت را به ایالات متحده واگذار کرده است. به گفته وی، سلطه واشینگتن بر زیرساختهای دیجیتال بهحدی است که درحالحاضر ذخیرهسازی کاملاً مستقل دادهها در خاک اروپا ناممکن به نظر میرسد.
در همین زمینه، پارلمان اروپا ۲۲ ژانویه با تصویب گزارشی غیرالزامآور اما نمادین، از کمیسیون اروپا خواست تا وابستگی ۸۰ درصدی این بلوک به خدمات و زیرساختهای دیجیتال غیراروپایی را کاهش دهد. این مصوبه واکنشی مستقیم به پیشبینیپذیرنبودن دولت ترامپ و تهدیدهای اخیر او علیه متحدان ناتو ارزیابی میشود.
در یکی از اقدامات اجرایی ملموس، دولت فرانسه دیروز (۲۷ ژانویه) رسماً اعلام کرد که بهمنظور صیانت از امنیت ملی و حاکمیت دادهها، استفاده از پلتفرمهای زوم و مایکروسافت تیمز را در نهادهای دولتی متوقف میکند. دیوید آمیل، وزیر خدمات کشوری فرانسه، تأکید کرد که این پلتفرمها با نرمافزاری بومی به نام «Visio» جایگزین خواهند شد تا خطر جاسوسی یا قطع دسترسی ناگهانی به حداقل برسد.
اگرچه تنشهای اخیر با دولت ترامپ به این روند شتاب بخشیده، ریشههای بیاعتمادی اروپا به فناوریهای آمریکایی عمیقتر است. از زمان تصویب «قانون میهنپرستی» (Patriot Act) در سال ۲۰۰۱ که اجازه جاسوسی گسترده را به آژانسهای اطلاعاتی آمریکا میداد تا افشاگریهای ادوارد اسنودن در سال ۲۰۱۳، اروپاییها همواره نگران دسترسی محرمانه واشینگتن به دادههای شهروندان خود بودهاند.
اعتراف سال ۲۰۱۱ مایکروسافت مبنیبر اینکه به تحویل دادههای کاربران اروپایی به دولت آمریکا در صورت صدور دستورات محرمانه ملزم است، نقطه عطفی در این پرونده محسوب میشود. فشار برای استقلال دیجیتال فقط به سطوح دولتی محدود نمیشود. در سطح جامعه مدنی و بدنه کارشناسی حوزه فناوری نیز جنبشهایی برای ترغیب کاربران به خروج از اکوسیستم غولهای فناوری آمریکایی (Big Tech) شکل گرفته است.
تککرانچ مینویسد که وبسایتهایی نظیر switch-to.eu و راهنماهای منتشرشده روزنامهنگارانی نظیر پاریس مارکس کاربران را به استفاده از ابزارهای متنباز و جایگزینهای اروپایی تشویق میکنند. همزمان کارکنان شرکتهای فناوری در آمریکا نیز با اعتراض به خشونتهای مأموران مهاجرت فدرال، فشارها را بر مدیران عامل خود افزایش دادهاند تا از تبدیلشدن فناوری به ابزاری برای سرکوب و نقض حقوق بشر مانع شوند.
آنچه زمانی بهعنوان راحتی و کارایی نرمافزارهای آمریکایی ستایش میشد، از نظر امنیت ملی اروپا اکنون بهعنوان ضعف استراتژیک دیده میشود. با تداوم سیاستهای تهاجمی واشینگتن، به نظر میرسد شکاف دیجیتال میان دو سوی اقیانوس اطلس به مرحلهای بازگشتناپذیر رسیده است؛ جایی که اروپا دیگر حاضر نیست حاکمیت خود را فدای سهولت استفاده از پلتفرمهای سیلیکونولی کند.
