قطع یا محدودسازی اینترنت در ایران دیگر یک اختلال موقتی یا فنی تلقی نمی‌شود، بلکه به پدیده‌ای ساختاری تبدیل شده که مستقیماً شالوده اقتصاد دیجیتال و زیست‌بوم فناوری کشور را نشانه گرفته است.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، آنچه در ظاهر به‌عنوان «قطع ارتباط کاربران» دیده می‌شود، در واقع قطع شریان حیاتی کسب‌وکارهای فناورانه، استارتاپ‌ها و پروژه‌های مبتنی بر داده و هوش مصنوعی است؛ مسأله‌ای که به باور کارشناسان، خسارات آن فراتر از زیان‌های کوتاه‌مدت اقتصادی بوده و آینده اقتصاد دیجیتال ایران را با ابهامی جدی مواجه کرده است.
اقتصاد دیجیتال ایران که بخش مهمی از آن بر بستر اینترنت بین‌الملل شکل گرفته، در دوره‌های قطعی یا محدودسازی با افت شدید فروش، اختلال در تراکنش‌های مالی، از هم گسیختگی زنجیره تأمین دیجیتال و قطع ارتباط با بازارهای جهانی روبه‌رو می‌شود.
برآوردهای رسمی و غیررسمی نشان می‌دهد هر روز اختلال گسترده در اینترنت، ده‌ها میلیون دلار خسارت مستقیم و غیرمستقیم به اقتصاد کشور تحمیل می‌کند؛ خسارتی که تنها متوجه کسب‌وکارهای آنلاین نیست و دامنه آن به شرکت‌های دانش‌بنیان، خدمات فناورانه و صنایع وابسته به فناوری نیز کشیده می‌شود.
در این میان، کسب‌وکارهای کوچک و متوسط دیجیتال که از پشتوانه مالی یا زیرساخت‌های جایگزین برخوردار نیستند، بیشترین فشار را متحمل می‌شوند. بسیاری از این مجموعه‌ها ناچار به تعدیل نیرو، تعلیق فعالیت یا حتی خروج کامل از بازار شده‌اند. پیامدی که به‌تدریج به «اخراج خاموش» نیروهای متخصص و پژوهشگران منجر می‌شود؛ افرادی که یا همکاری‌های بین‌المللی خود را از دست می‌دهند یا برای ادامه فعالیت حرفه‌ای، ناچار به مهاجرت می‌شوند.
در سطحی عمیق‌تر، محدودسازی اینترنت ضربه‌ای جدی به توسعه فناوری‌های پیشرفته، به‌ویژه هوش مصنوعی، وارد می‌کند. حوزه‌هایی مانند یادگیری ماشین، داده‌کاوی و رایانش ابری، به اتصال پایدار، دسترسی به داده‌های به‌روز، سرویس‌های بین‌المللی و همکاری‌های علمی فرامرزی وابسته‌اند.
اختلال در این ارتباطات، روند آموزش و به‌روزرسانی مدل‌های هوش مصنوعی را کند کرده، هزینه توسعه فناوری را افزایش داده و مشارکت در پروژه‌های مشترک علمی و صنعتی را به‌شدت محدود می‌کند؛ روندی که در نهایت به کاهش رقابت‌پذیری فناوری کشور در سطح منطقه‌ای و جهانی می‌انجامد.کارشناسان معتقدند تفاوت جدی میان «اختلال» و «خاموشی کامل» وجود دارد. در اختلال‌های مقطعی، کسب‌وکارها آسیب می‌بینند اما امکان تطبیق و بقا دارند؛ اما در قطع کامل اینترنت، سیستم‌ها فرصت واکنش پیدا نمی‌کنند و مرگ ناگهانی رخ می‌دهد.
از این منظر، قطعی اینترنت نه صرفاً یک تصمیم ارتباطی یا امنیتی، بلکه عاملی تعیین‌کننده در سرنوشت اقتصاد دیجیتال، زیست‌بوم نوآوری و آینده هوش مصنوعی کشور است؛ عاملی که تداوم آن می‌تواند شکاف میان ظرفیت نیروی انسانی متخصص و امکان بالفعل‌سازی این ظرفیت در داخل کشور را عمیق‌تر و پرهزینه‌تر کند.
منبع: ایسنا
