نخستین بالگرد هیدروژنی جهان، نخستین پرواز عملیاتی کامل خود را با موفقیت انجام داد؛ دستاوردی که میتواند مسیر توسعه حملونقل هوایی بدون آلایندگی را وارد مرحله تازهای کند.
به گزارش سرویس هوافضا تکناک،یک بالگرد اصلاحشده Robinson R44 ماه گذشته از فرودگاه رولان-دزورده در شهر برومونت استان کبک کانادا برخاست و نخستین چرخه کامل پرواز عملیاتی یک بالگرد هیدروژنی را در شرایط واقعی به پایان رساند. این پرواز شامل برخاست، اوجگیری، پرواز در مسیر استاندارد، نزدیکشدن به باند و فرود کامل بود.
اهمیت این آزمایش به این دلیل است که نمونههای قبلی تنها توانایی شناوری کوتاهمدت را نشان داده بودند. در مارس ۲۰۲۵ همین سامانه موفق شده بود برای حدود سه دقیقه در حالت هاور باقی بماند، اما پرواز جدید نشان داد این فناوری میتواند از مرحله آزمایشگاهی عبور کند و وارد عملیات واقعی شود.
پشت این پروژه، شرکت کانادایی Unither Bioélectronique قرار دارد که زیرمجموعه شرکت زیستفناوری United Therapeutics محسوب میشود. این شرکت پروژه خود را با نام Project Proticity توسعه میدهد و هدف اصلی آن، ساخت شبکه هوایی بدون آلایندگی برای انتقال اعضای پیوندی و اندامهای مصنوعی است.
میکائل کاردینال، معاون مدیریت برنامه و توسعه تجاری سامانههای انتقال عضو در شرکت Unither Bioélectronique، اعلام کرد این پرواز نشان میدهد فناوری پرواز عمودپرواز هیدروژنی سرنشیندار اکنون وارد مرحله آزمایشهای واقعی و ایمن شده است. او تأکید کرد هدف نهایی این پروژه، توسعه سامانههای حملونقل پزشکی هوایی برای انتقال سریع اعضای پیوندی به بیماران است.
این نمونه آزمایشی بهجای موتور احتراق داخلی استاندارد Robinson R44، از یک سامانه تمامالکتریکی استفاده میکند. دو سلول سوختی PEM یا غشای تبادل پروتون در بخش عقب کابین نصب شدهاند و با ترکیب هیدروژن و اکسیژن، برق تولید میکنند. محصول جانبی این فرآیند تنها آب است و به همین دلیل این سامانه آلایندگی مستقیمی ایجاد نمیکند.
یک موتور الکتریکی ساخت شرکت magniX نیز در محل موتور اصلی قرار گرفته است. در کنار آن، یک باتری لیتیومیونی وظیفه تأمین توان اضافی در زمان برخاست یا مانورهای ناگهانی را برعهده دارد. شرکت سازنده اعلام کرده بیش از ۹۰ درصد توان مصرفی بالگرد از سلولهای سوختی هیدروژنی تأمین میشود و باتری تنها نقش کمکی دارد.
این سامانه در آزمایشهای اولیه به توان حداکثر ۱۷۸ کیلووات معادل ۲۳۹ اسب بخار رسید. هنگام شناوری نیز حدود ۱۵۵ کیلووات معادل ۲۰۸ اسب بخار به محور اصلی روتور منتقل شد.
نسخه فعلی بالگرد از هیدروژن گازی فشرده استفاده میکند، اما محدودیت حجم مخازن و چگالی انرژی باعث شده شرکت سازنده به استفاده از هیدروژن مایع فکر کند. هیدروژن مایع میتواند انرژی بسیار بیشتری را در فضای مشابه ذخیره کند و برای مأموریتهای طولانیبرد گزینه مناسبتری خواهد بود.
مرحله بعدی پروژه شامل انتقال این سامانه به بالگرد بزرگتر Robinson R66 است. این مدل ظرفیت بیشتری دارد و شرایط مناسبتری را برای دریافت مجوزهای رسمی هوانوردی فراهم میکند. شرکت سازنده هدف برد پروازی نسخه آینده را بین ۳۷۰ تا ۴۶۳ کیلومتر اعلام کرده است.
چندین شرکت دیگر نیز بهصورت همزمان روی توسعه بالگردها و پرندههای هیدروژنی کار میکنند. شرکت Piasecki Aircraft در حال ساخت بالگرد هفتنفره PA-890 با سلول سوختی هیدروژنی است و استارتاپ Hydroplane نیز سامانه ماژولار هیدروژنی را برای جایگزینی موتور بالگردها و پهپادهای باری توسعه میدهد.
شرکت Joby Aviation هم پیشتر موفق شده بود تاکسی هوایی هیدروژنی خود را با استفاده از هیدروژن مایع در مسیری حدود ۸۴۰ کیلومتری آزمایش کند. این پروژهها نشان میدهند صنعت هوانوردی بهدنبال کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و استفاده از فناوریهای پاکتر است.
با وجود پیشرفتهای فنی، چالش اصلی همچنان قوانین و استانداردهای ایمنی هوانوردی است. سازمانهای نظارتی هنوز در حال تدوین مقررات مربوط به ذخیرهسازی هیدروژن، سلولهای سوختی و سامانههای ولتاژ بالا هستند و بسیاری از این پروازها فعلاً با مجوزهای آزمایشی انجام میشوند.
شرکت Unither پیشتر نیز سابقه فعالیت در حوزه انتقال پزشکی هوایی را داشته است. این شرکت در سال ۲۰۲۱ با استفاده از پهپاد اختصاصی خود، دو ریه اهدایی را طی یک پرواز ششدقیقهای میان دو بیمارستان در تورنتو جابهجا کرده بود. اکنون بالگرد هیدروژنی جدید، گام بعدی این برنامه برای ایجاد شبکه حملونقل پزشکی بدون آلایندگی محسوب میشود.
