شرکت مایکروسافت در سال مالی ۲۰۲۵ به دلیل توسعه زیرساختهای هوش مصنوعی، با رشد ۲۵ درصدی انتشار گازهای گلخانهای مواجه شد.
به گزارش سرویس محیط زیست تکناک، هرچند این شرکت تاکید کرده که همچنان به تحقق اهداف زیستمحیطی و دستیابی به کربن منفی تا سال ۲۰۳۰ متعهد است.
بر اساس گزارش پایداری زیستمحیطی ۲۰۲۶ مایکروسافت که ۹ ژوئیه منتشر شد، توسعه شتابگرفته زیرساخت دیتاسنترها و کنار گذاشتن استفاده از گواهیهای کوتاهمدت انرژی تجدیدپذیر، مهمترین عوامل افزایش انتشار کربن بودهاند؛ گواهیهایی که اگرچه در گذشته انتشار ثبتشده را کاهش میدادند، اما به افزایش ظرفیت واقعی تولید برق پاک منجر نمیشدند. این شرکت اعلام کرد که میزان انتشار دیاکسیدکربن معادل در سراسر فعالیتهای عملیاتی و زنجیره تامین این شرکت به حدود ۲۰.۳ میلیون تن رسیده است؛ رقمی که نسبت به ۱۶.۲ میلیون تن در سال مالی ۲۰۲۴، ۲۵ درصد افزایش یافته و در مقایسه با خط مبنای سال ۲۰۲۰ نیز حدود ۵۸ درصد بیشتر است. در همین بازه، مصرف برق شرکت به دلیل توسعه ظرفیت محاسباتی مورد نیاز برای خدمات ابری و هوش مصنوعی، ۲۴ درصد رشد کرد.
بیشتر بخوانید: فولکسواگن ۱۰۰ گوسفند را برای نگهداری از مزرعه خورشیدی خود استخدام کرد
با وجود این روند، مایکروسافت تاکید کرده است که همچنان به تحقق اهداف خود برای تبدیل شدن به شرکتی با انتشار کربن منفی، تراز مثبت آب و تولید صفر پسماند تا سال ۲۰۳۰ پایبند است. همچنین این شرکت اعلام کرد که هدف تامین برق از منابع تجدیدپذیر در سال ۲۰۲۵ را محقق کرده، بیش از میزان برداشت خود آب را به طبیعت بازگردانده و در چندین شاخص بازیافت و مدیریت پسماند نیز عملکردی فراتر از اهداف تعیینشده داشته است.
در مقدمه این گزارش که به قلم برد اسمیت، نایبرئیس و رئیس مایکروسافت و ملانی ناکاگاوا، مدیر ارشد شرکت نوشته شده، به تعارض میان اهداف بلندمدت زیستمحیطی مایکروسافت و رشد انفجاری هوش مصنوعی پرداخته شده است. این اهداف در سال ۲۰۲۰ تدوین شدند؛ زمانی که هنوز ابعاد کنونی هوش مصنوعی و نیاز گسترده آن به منابع انرژی، توان پردازشی و زیرساختهای فیزیکی قابل پیشبینی نبود. در این گزارش تاکید شده است که اگرچه هوش مصنوعی یک فناوری تحولآفرین محسوب میشود، اما از همان مراحل اولیه استخراج مواد خام و تولید نیمهرساناها تا بهرهبرداری از ابررایانههای مستقر در دیتاسنترها، پیامدهای زیستمحیطی قابل توجهی به همراه دارد. مصرف گسترده انرژی و آب، اشغال زمین، آلودگی صوتی و افزایش فشار بر زیرساختهای محلی از جمله عواملی هستند که باعث افزایش مخالفت جوامع محلی با ساخت مراکز داده شدهاند.
شرکت مایکروسافت تقریبا در تمامی بخشهای زنجیره ارزش هوش مصنوعی نقش دارد؛ از تامین سرورها و تراشههای اختصاصی هوش مصنوعی گرفته تا مالکیت و بهرهبرداری از شبکهای متشکل از بیش از ۳۰۰ مرکز داده در ۳۴ کشور که زیرساخت خدمات ابری Azure، دستیار هوش مصنوعی کوپایلت و همکاری این شرکت با OpenAI را فراهم میکنند. در عین حال، بخش عمده گازهای گلخانهای این شرکت همچنان به انتشارهای غیرمستقیم زنجیره ارزش، از جمله ساختوساز، خرید تجهیزات سختافزاری، فعالیت تامینکنندگان و سایر بخشهای زنجیره تامین مربوط میشود. همچنین سهم انتشارهای ناشی از مصرف برق (Scope 2) از حدود ۲ درصد کل انتشارها در سال ۲۰۲۴ به ۱۳ درصد در سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است.
مایکروسافت در گزارش جدید خود اعلام کرده است که روند توسعه راهکارهای زیستمحیطی با سرعت گسترش زیرساختهای هوش مصنوعی همخوانی ندارد. در مقدمه این گزارش آمده است: «این تنش واقعی است و ما را ناگزیر میکند درباره اینکه در کدام حوزهها باید سریعتر عمل کنیم، سرمایهگذاریهای متفاوتی انجام دهیم یا رویکرد خود را بازنگری کنیم، تصمیمهای جدیتری بگیریم.» این شرکت معتقد است پاسخ این چالش، عقبنشینی از توسعه هوش مصنوعی نیست، بلکه باید مجموعه یکپارچهای از راهکارها شامل برق بدون کربن، فناوریهای حذف کربن، سوختهای پایدار، مصالح ساختمانی کمکربن، استفاده مجدد از تجهیزات سختافزاری و افزایش بهرهوری را به طور همزمان به کار گرفت، نه اینکه هر هدف زیستمحیطی به صورت مستقل دنبال شود.
در همین راستا، مایکروسافت خرید گواهیهای انرژی تجدیدپذیر غیراضافی و تفکیکشده را متوقف کرده است. این گواهیها امکان ثبت اعتبار برق تجدیدپذیر تولیدشده در نقاط دیگر را فراهم میکردند، بدون آنکه ظرفیت واقعی تولید برق پاک افزایش یابد. مایکروسافت اعلام کرده است که از این پس بر قراردادهای بلندمدتی تمرکز خواهد کرد که به توسعه ظرفیت جدید تولید برق بدون کربن کمک میکنند؛ تصمیمی که هرچند در کوتاهمدت باعث افزایش انتشارهای گازهای گلخانهای میشود، اما از دیدگاه مایکروسافت تاثیر واقعیتری بر کاهش انتشار جهانی خواهد داشت. قراردادهای انرژی تجدیدپذیر این شرکت اکنون ظرفیتی تا ۴۰ گیگاوات در ۲۶ کشور را پوشش میدهند که حدود ۱۹ گیگاوات آن وارد مدار بهرهبرداری شده است.
برای مطالعه بیشتر: دیتاسنترهای آمازون در یک سال ۲.۵ میلیارد گالن آب مصرف کردند
شرکت مایکروسافت همزمان در حال بازطراحی زیرساخت مراکز داده خود نیز میباشد. این شرکت از سامانه خنککننده مایع با مدار بسته استفاده میکند که به گفته ساتیا نادلا، مصرف آب سالانه یک مرکز داده هوش مصنوعی را به سطح مصرف یک رستوران کاهش میدهد. همچنین فناوریهایی مانند کانالهای ریزسیال حکشده روی تراشههای سیلیکونی، سامانههای خنککننده منطقهای و استفاده از بتن، فولاد و چوبهای مهندسیشده کمکربن در پروژههای عمرانی این شرکت در حال آزمایش هستند. با وجود این اقدامات، مخالفتهای عمومی با توسعه مراکز داده همچنان ادامه دارد. شرکت مایکروسافت با اعتراض ساکنان نسبت به احداث مرکز داده جدید خود در نزدیکی گرنجر ایالت ایندیانا مواجه شده است و ساکنان اطراف مجتمع هوش مصنوعی ۷.۳ میلیارد دلاری Fairwater در ویسکانسین نیز با ثبت شکایت، این پروژه را به ایجاد آلودگی صوتی، گردوغبار، افزایش ترافیک و آلودگی نوری متهم کردهاند.
نقاط قوت عملکرد مایکروسافت
در سایر حوزههای زیستمحیطی، گزارش عملکرد مثبتتری را نشان میدهد. مایکروسافت در سال مالی گذشته ۱۴.۲ میلیون مترمکعب آب را به منابع طبیعی بازگرداند و برای نخستین بار میزان احیای آب از برداشت جهانی آن فراتر رفت. همچنین شاخص بهرهوری مصرف آب در مراکز داده نسبت به خط مبنای سال ۲۰۲۲، ۲۵ درصد بهبود یافت. همچنین این شرکت موفق شد ۹۲ درصد تجهیزات بازنشسته مراکز ابری خود را دوباره استفاده یا بازیافت کند، ۹۰.۵ درصد ضایعات حاصل از ساختوساز و تخریب را از دفن شدن منحرف سازد، سهم پلاستیکهای یکبارمصرف در بستهبندی اولیه محصولات را به تنها ۰.۰۷ درصد کاهش دهد و از ۱۶ هزار و ۲۶۶ جریب زمین تحت حفاظت قانونی پشتیبانی کند؛ مساحتی که حدود ۳۶ درصد بزرگتر از اراضی اشغالشده توسط فعالیتهای عملیاتی این شرکت است.
خبر پیشنهادی: کمبود فشار آب، راز دیتاسنتر غولپیکر QTS را فاش کرد
با وجود این، گزارش تاکید کرده که مهمترین تعهد اقلیمی مایکروسافت یعنی دستیابی به وضعیت کربن منفی تا سال ۲۰۳۰، اکنون بیش از گذشته از دسترس دور شده است. انتشار کل گازهای گلخانهای مایکروسافت نسبت به سال قبل ۲۵ درصد افزایش یافته و اکنون حدود ۵۸ درصد بالاتر از سطح سال ۲۰۲۰ قرار دارد؛ موضوعی که ناشی از رشد سریعتر زیرساختهای هوش مصنوعی نسبت به سرعت اجرای برنامههای کربنزدایی است. علاوه بر این، انتشارهای غیرمستقیم ناشی از مصرف برق (Scope 2) از حدود ۲ درصد کل ردپای کربنی مایکروسافت در سال مالی ۲۰۲۴ به ۱۳ درصد در سال مالی ۲۰۲۵ افزایش یافته است؛ رشدی که نتیجه افزایش چشمگیر تقاضای برق در مراکز داده جدید محسوب میشود. اگرچه انتشارهای زنجیره ارزش (Scope 3) همچنان بزرگترین منبع انتشار کربن این شرکت هستند، اما گزارش تصریح کرده است که افزایش سهم انتشارهای ناشی از برق خریداریشده نشان میدهد تامین انرژی پاک برای زیرساختهای گسترده هوش مصنوعی به چالشی روزافزون تبدیل شده است.
