مریخنورد کیوریاسیتی سازمان فضایی ناسا، مولکولهای آلی پیچیده را در مریخ کشف کرد که نمیتوان با شهابسنگها منشأ آنها را توضیح داد.
به گزارش سرویس علمی تکناک، یک بررسی علمی جدید، ناکافی بودن فرایندهای غیرزیستی شناختهشده را برای توضیح میزان مواد آلی کشفشده در نمونه سنگ مریخی نشان میدهد. دانشمندان، مولکولهای آلی را ترکیباتی بر پایه اتمهای کربن تعریف میکنند. شیمی مبتنی بر کربن، بنیان حیات را روی زمین تشکیل میدهد، هرچند برخی مولکولهای آلی میتوانند از طریق واکنشهای شیمیایی غیرزیستی نیز شکل بگیرند.
مریخنورد کیوریاسیتی از سال ۲۰۱۲ دهانه گیل را کاوش میکند. این مریخنورد، یک آزمایشگاه شیمیایی فشرده به نام SAM را که مخفف Sample Analysis at Mars است در خود حمل میکند. این ابزار، پودر سنگ حفاریشده را گرم میکند و گازهای آزادشده را مورد بررسی قرار میدهد، بنابراین دانشمندان مولکولهای مختلف بهدامافتاده درون سنگ را شناسایی میکنند.
پژوهشگران در مارس ۲۰۲۵ مقادیر اندکی از دکان، آندکان و دودکان را در نمونه سنگ تحلیلشده روی مریخنورد شناسایی کردند. این هیدروکربنها که فقط از کربن و هیدروژن تشکیل شدهاند، بزرگترین مولکولهای آلی شناساییشده تاکنون در مریخ هستند.
برای مطالعه: تحولی بزرگ در صنعت تولید تراشه با ساخت مولکول آلی فوقرسانا
دانشمندان احتمال میدهند که این ترکیبات قطعاتی از اسیدهای چرب باشند که در سنگگل باستانی دهانه گیل حفظ شدهاند. سنگگل از رسوبات ریزدانهای تشکیل میشود که زمانی در آب تهنشین شدهاند، بنابراین این منطقه به احتمال زیاد میلیاردها سال پیش میزبان دریاچههایی بوده است. اسیدهای چرب در زمین، اجزای ضروری غشاهای سلولی هستند و اغلب موجودات زنده آنها را تولید میکنند، هرچند برخی فرایندهای زمینشناختی نیز در شرایط مناسب میتوانند مولکولهای مشابهی ایجاد کنند.
ابزارهای کیوریاسیتی میتوانند مولکولها را شناسایی و اندازهگیری کنند، اما منشأ زیستی یا غیرزیستی آنها را تعیین نمیکنند. پژوهشگران به دلیل این محدودیت، مطالعه پیگیری را برای بررسی این موضوع آغاز کردند که آیا منابع غیرزیستی میتوانند یافتهها را توضیح دهند.
یکی از فرضیهها، انتقال ترکیبات آلی به سطح مریخ از طریق شهابسنگها است. شهابسنگها، مواد غنی از کربن را در خود دارند و مریخ در طول تاریخ خود برخوردهای فراوانی را تجربه کرده است. دانشمندان بررسی کردند که آیا این انتقال خارجی به همراه واکنشهای شیمیایی غیرزیستی دیگر میتواند سطح ترکیبات آلی اندازهگیریشده در سنگ را توجیه کند.
تیم پژوهشی در مقالهای که در ۴ فوریه در نشریه Astrobiology منتشر شد، اعلام کرد که منابع غیرزیستی بررسیشده نمیتوانند به طور کامل فراوانی مشاهدهشده مواد آلی را توضیح دهند. پژوهشگران بر اساس این نتایج فرضیه مشارکت احتمالی موجودات زنده را در تولید این مولکولها معقول دانستند.
بخوانید: بزرگترین چالش ذخیرهسازی حرارت با هواژل کربنی زیستپایه رفع شد
پژوهشگران برای درک بهتر میزان اولیه مواد آلی، آزمایشهای پرتودهی آزمایشگاهی را با شبیهسازیهای رایانهای و دادههای کیوریاسیتی ترکیب کردند. مریخ برخلاف زمین فاقد جو ضخیم و میدان مغناطیسی سراسری است، بنابراین سطح آن در معرض پرتوهای کیهانی قرار دارد. این پرتوها در بازههای زمانی طولانی، مولکولهای پیچیده را به تدریج تجزیه میکنند.
تیم تحقیقاتی، زمان را حدود ۸۰ میلیون سال به عقب بازسازی کرد، که برآورد مدت قرارگیری سنگ در سطح مریخ است. پژوهشگران با مدلسازی میزان تخریب ترکیبات آلی بر اثر تابش در این بازه زمانی، مقدار اولیه مواد پیش از تجزیه را برآورد کردند. محاسبات آنها نشان داد که مقدار اولیه احتمالا بسیار بیشتر از میزانی بوده است که فرایندهای غیرزیستی شناختهشده میتوانند تولید کنند.
پیشنهادی: مریخنورد ناسا تخلیه الکتریکی درون گردبادهای مریخ را تایید کرد
پژوهشگران برای تعیین دقیق سرعت تجزیه مولکولهای آلی در سنگهای مشابه مریخ تحت شرایط محیطی مریخی، انجام مطالعات بیشتر را ضروری میدانند. شبیهسازیهای آزمایشگاهی دقیقتر به اصلاح این برآوردها کمک خواهند کرد.
یافتههای کنونی، وجود حیات گذشته در مریخ را تأیید نمیکنند، بلکه پیچیدهتر بودن داستان شیمیایی ثبتشده در سنگهای مریخی را نسبت به تصورات پیشین برجسته میکنند و نشان میدهند توضیحات غیرزیستی ممکن است بهتنهایی این معما را به طور کامل حل نکنند.
