فهرست مطالب
شرکت OpenAI تیم مستقل رباتیک خود را منحل کرده و پژوهشگران این بخش را برای توسعه ربات‌های چندمنظوره به تیم‌های اصلی تحقیقات و هوش مصنوعی منتقل کرده است.
به گزارش سرویس رباتیک تکناک، سخنگوی این شرکت در پاسخ به پرسش نشریه فورچون اعلام کرد که فناوری رباتیک همچنان یکی از اولویت‌های اصلی OpenAI در بلندمدت است. او این تصمیم را نشانه تعهد بیشتر شرکت به توسعه ربات‌ها دانست و تأکید کرد که OpenAI قصد عقب‌نشینی از این حوزه را ندارد.
شرکت OpenAI پژوهشگران رباتیک خود را به تیم اصلی تحقیقات و هوش مصنوعی شرکت منتقل کرده است. این گروه اکنون زیر نظر مارک چن، مدیر ارشد تحقیقات OpenAI فعالیت می‌کند. تیم‌های رباتیک کاربردی و سخت‌افزار نیز به مجموعه بزرگ‌تر بخش کاربردی شرکت منتقل شده‌اند که گرگ براکمن، رئیس OpenAI، مدیریت آن را بر عهده دارد.
این تغییرات در شرایطی انجام شده است که مدل‌های عمومی هوش مصنوعی توانایی بیشتری برای کنترل مستقیم ربات‌ها پیدا کرده‌اند. پژوهشگران دریافته‌اند که مدل‌هایی مانند GPT-6 Astra می‌توانند بدون نیاز به توسعه یک مدل اختصاصی رباتیک، برخی وظایف فیزیکی را انجام دهند.
شرکت OpenAI معتقد است که ادغام پژوهشگران رباتیک با تیم‌های توسعه مدل‌های عمومی می‌تواند روند ساخت ربات‌های چندمنظوره را سرعت ببخشد.
فعالیت تیم رباتیک OpenAI در سال ۲۰۲۰ نیز متوقف شد
شرکت OpenAI در سال‌های ابتدایی فعالیت خود یک تیم مستقل رباتیک داشت، اما در سال ۲۰۲۰ فعالیت این گروه را متوقف کرد. وویچیخ زارمبا، یکی از بنیان‌گذاران شرکت، بعدها محدودیت داده‌های رباتیک و وجود مسیرهای کارآمدتر را برای توسعه هوش مصنوعی عمومی از دلایل این تصمیم معرفی کرد.
هوش مصنوعی عمومی یا AGI به فناوری اشاره دارد که هدف آن دستیابی به توانایی انجام طیف گسترده‌ای از وظایف شناختی در سطح انسان است. توسعه چنین فناوری از زمان تأسیس OpenAI یکی از اهداف اصلی این شرکت بوده است.
شرکت OpenAI پس از توقف فعالیت تیم رباتیک، منابع تحقیقاتی خود را بیشتر به توسعه مدل‌های زبانی بزرگ اختصاص داد. این مدل‌ها با استفاده از مجموعه‌های عظیم داده‌های متنی آموزش می‌دیدند و به‌تدریج توانایی بیشتری در درک و تولید زبان طبیعی پیدا کردند.
این رویکرد در نهایت باعث توسعه ChatGPT شد که در اواخر سال ۲۰۲۲ به بازار عرضه شد و موفقیت بزرگی برای OpenAI به همراه داشت.
با وجود این، شرکت در سال ۲۰۲۴ بار دیگر تیم مستقل رباتیک خود را تشکیل داد. شرکت OpenAI هم‌زمان همکاری با استارت‌آپ Figure را برای توسعه مدل‌های هوش مصنوعی مخصوص ربات‌های انسان‌نما آغاز کرد.
این همکاری در فوریه ۲۰۲۵ پایان یافت. شرکت Figure در آن زمان اعلام کرد که قصد دارد فناوری هوش مصنوعی مورد نیاز ربات‌های خود را به صورت مستقل توسعه دهد.
شرکت OpenAI نیز برنامه ساخت ربات انسان‌نمای اختصاصی خود را دنبال کرد. سم آلتمن، مدیرعامل شرکت، سال ۲۰۲۷ را به عنوان زمان هدف برای نخستین نمایش عمومی این ربات اعلام کرده است.
انحلال دوباره تیم مستقل رباتیک به معنای توقف این پروژه نیست. سخنگوی OpenAI تأکید کرده است که شرکت همچنان برای عرضه ربات‌های چندمنظوره در دنیای واقعی برنامه دارد.
تغییرات اخیر به‌قدری سریع اتفاق افتاده‌اند که OpenAI پیش از اجرای آنها، غرفه‌ای را در کنفرانس معتبر رباتیک CoRL در شهر آستین رزرو کرده بود. خبرنگار نشریه فورچون هنگام مراجعه به غرفه شماره ۲۰۸ با فضایی خالی روبه‌رو شد. با وجود ثبت نام OpenAI در نقشه کنفرانس، هیچ نشانی از لوگوی شرکت در غرفه دیده نمی‌شد.
مدل‌های عمومی جایگزین مغز اختصاصی ربات‌ها می‌شوند
تصمیم OpenAI در تعطیلی تیم رباتیک نشان‌دهنده تغییر مهمی در رویکرد شرکت‌های فعال در صنعت هوش مصنوعی است. این شرکت‌ها به‌تدریج به استفاده از مدل‌های عمومی برای کنترل دستگاه‌های فیزیکی علاقه‌مند شده‌اند.
مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی در ابتدا برای پردازش زبان، برنامه‌نویسی و تحلیل تصاویر توسعه یافتند. اکنون پژوهشگران تلاش می‌کنند همین مدل‌ها را برای کنترل ربات‌ها، خودروهای خودران و پهپادها به کار بگیرند.
این حوزه با عنوان «هوش مصنوعی تجسم‌یافته» یا Embodied AI شناخته می‌شود. در چنین سیستم‌هایی، مدل هوش مصنوعی اطلاعات محیط اطراف را دریافت می‌کند و برای انجام فعالیت‌های فیزیکی تصمیم می‌گیرد.
پیشرفت این فناوری می‌تواند نیاز به توسعه مدل‌های اختصاصی برای هر ربات را کاهش دهد. در این شرایط، یک مدل عمومی قادر خواهد بود وظایفی را انجام دهد که پیش‌تر به آموزش تخصصی نیاز داشتند.
پژوهشگران هنگام اتصال مدل GPT-6 Astra به ربات‌ها، عملکرد قابل توجهی مشاهده کرده‌اند. آزمایش‌ها نشان داده‌اند که این مدل می‌تواند به صورت مستقیم برخی وظایف رباتیک را مدیریت کند.
گوانیا شی، استادیار مؤسسه رباتیک دانشگاه کارنگی ملون در گفت‌وگو با فورچون اعلام کرد که تغییرات OpenAI احتمالا نشان‌دهنده نگرش جدید این شرکت به فناوری رباتیک است.
او معتقد است که OpenAI دیگر رباتیک را مسئله‌ای کاملا مستقل و نیازمند راهکارهای اختصاصی نمی‌داند. در عوض، این شرکت احتمالا رباتیک را یکی از کاربردهای هوش مصنوعی عمومی در نظر می‌گیرد.
شی این رویکرد را با استفاده از مدل‌های پیشرفته برای توسعه ابزارهای برنامه‌نویسی، خدمات حقوقی و فعالیت‌های مالی مقایسه کرد. در تمام این حوزه‌ها، یک مدل پایه می‌تواند وظایف تخصصی متفاوتی را انجام دهد. شرکت OpenAI نیز در پاسخ به فورچون تا حد زیادی این دیدگاه را تأیید کرد.
سخنگوی شرکت توضیح داد که پژوهشگران OpenAI در ابتدای سال تصور می‌کردند بهترین مسیر پیشرفت در رباتیک، استفاده از دستاوردهای مدل تولید ویدیوی Sora است.
مدل Sora برای تولید ویدیوهای واقع‌گرایانه باید تا حدی روابط میان اشیا و نحوه عملکرد جهان فیزیکی را درک کند. پژوهشگران امیدوار بودند از این توانایی برای توسعه هوش مصنوعی ربات‌ها استفاده کنند.
اما آزمایش‌های بعدی نشان دادند که مدل‌های عمومی پیشرفته، از جمله GPT-6 Astra، قابلیت استفاده مستقیم در سیستم‌های رباتیک را دارند.
به گفته سخنگوی OpenAI، همین یافته عامل اصلی تصمیم شرکت برای انحلال تیم مستقل رباتیک و انتقال پژوهشگران به گروه‌های توسعه مدل‌های عمومی بوده است.
برتری GPT-6 Astra در آزمایش‌های کنترل ربات‌ها
آزمایش‌های اخیر نشان داده‌اند که مدل‌های عمومی هوش مصنوعی می‌توانند بدون آموزش اختصاصی گسترده روی داده‌های رباتیک، عملکرد مناسبی در بعضی وظایف داشته باشند.
پژوهشگران برای بررسی این توانایی، تصاویر دوربین، اطلاعات مربوط به ربات و یک رابط کنترلی را در اختیار مدل Astra قرار دادند. این رابط به مدل اجازه می‌داد وضعیت محیط را بررسی کند و فرمان‌های لازم را برای انجام حرکات مشخص به ربات بدهد.
در یکی از مطالعات انویدیا، یک عامل هوش مصنوعی مبتنی بر Astra توانست در آزمون شبیه‌سازی‌شده دست‌کاری اشیا به نرخ موفقیت ۷۴٫۸ درصد دست پیدا کند.
در مقابل، بهترین مدل‌های تخصصی رباتیک در جدول رتبه‌بندی همین آزمون، نرخ موفقیت ۵۱ درصدی را ثبت کرده بودند.
این اختلاف نشان می‌دهد که مدل‌های عمومی در بعضی آزمایش‌های رباتیک می‌توانند عملکرد بهتری از مدل‌های اختصاصی داشته باشند.
البته آزمون مورد نظر در محیط شبیه‌سازی دیجیتال انجام شده است. بنابراین نتایج آن را نمی‌توان مستقیما معادل عملکرد ربات‌های واقعی در محیط‌های فیزیکی دانست.
گوانیا شی معتقد است که پیشرفت توانایی‌های استدلال و درک فضایی مدل‌های عمومی، نقش مهمی در دستیابی به چنین نتایجی داشته است.
به گفته او، مدل‌های جدید می‌توانند تغییر موقعیت اشیا یا تفاوت شرایط محیطی را تشخیص دهند. برای مثال، یک ربات می‌تواند حتی زمانی که محل قرارگیری بطری تغییر کرده یا نور محیط متفاوت شده است، وظیفه خود را انجام دهد.
همچنین این مدل‌ها قادر هستند ترتیب مراحل انجام فعالیت‌ها را بررسی کنند و تشخیص دهند که خطا در کدام مرحله رخ داده است. چنین قابلیت‌هایی پیش‌تر معمولا به آموزش اختصاصی مدل‌های رباتیک نیاز داشتند.
با وجود این، موفقیت در محیط شبیه‌سازی به معنای برطرف شدن تمام مشکلات ربات‌های واقعی نیست. ربات‌ها هنگام فعالیت در محیط‌های فیزیکی با شرایط متغیری روبه‌رو می‌شوند که می‌تواند عملکرد مدل‌های هوش مصنوعی را تحت تأثیر قرار دهد.
تغییر اولویت‌های OpenAI دلیل تعطیلی تیم رباتیک
انحلال تیم مستقل رباتیک در شرایطی اتفاق افتاده است که OpenAI برای کنترل هزینه‌ها و تمرکز بیشتر بر محصولات اصلی خود تحت فشار قرار دارد.
سم آلتمن سال گذشته به کارکنان شرکت اعلام کرد که OpenAI باید فعالیت‌های جانبی و پروژه‌های غیرضروری را کنار بگذارد.
این شرکت در ادامه برخی فعالیت‌ها، از جمله Sora را متوقف کرده است تا منابع پردازشی بیشتری را به پروژه‌های اصلی و احتمالا سودآور اختصاص دهد.
همچنین OpenAI با زیان‌های عملیاتی قابل توجهی روبه‌رو است. طبق اطلاعات منتشرشده، زیان عملیاتی این شرکت در تازه‌ترین فصل مالی به ۱۰٫۹ میلیارد دلار رسیده است.
این فشار مالی هم‌زمان با تلاش OpenAI برای نهایی کردن دور جدید تأمین سرمایه و آماده‌سازی عرضه احتمالی سهام در اوایل سال ۲۰۲۷ افزایش یافته است.
تغییر رویکرد OpenAI می‌تواند بر آینده استارت‌آپ‌های فعال در حوزه رباتیک نیز تأثیر بگذارد. بسیاری از این شرکت‌ها میلیاردها دلار سرمایه جذب کرده‌اند و معتقد هستند ربات‌ها برای فعالیت مؤثر به مدل‌های اختصاصی برخوردار از هوش فضایی نیاز دارند.
اگر مدل‌های عمومی بتوانند وظایف رباتیک را مستقیما انجام دهند، بخشی از فرضیات فنی و تجاری این استارت‌آپ‌ها با چالش روبه‌رو خواهد شد.
با وجود این، راس تدریک، استاد دانشگاه MIT و هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل Walden Robotics معتقد است که شرکت‌های رباتیک همچنان مزیت مهمی نسبت به آزمایشگاه‌های توسعه هوش مصنوعی دارند.
به گفته او، ربات‌های این شرکت‌ها هم‌اکنون در محیط‌های واقعی مانند کارخانه‌ها فعالیت می‌کنند و داده‌های ارزشمندی از شرایط عملیاتی جمع‌آوری می‌کنند. این داده‌ها به ربات‌ها کمک می‌کنند تا با محیط‌های کاری و وظایف مشخص سازگار شوند.
تدریک توضیح داد که پیشرفت مدل‌های پایه، ارزش داده‌های جمع‌آوری‌شده در محیط‌های واقعی را بیشتر می‌کند، زیرا ربات‌ها با استفاده از مدل‌های قدرتمندتر می‌توانند سریع‌تر از تجربه‌های عملی خود یاد بگیرند.
محدودیت‌های مدل‌های عمومی و آینده ربات‌های هوشمند
با وجود پیشرفت مدل‌های عمومی، استفاده مستقیم از آنها برای کنترل ربات‌ها همچنان با محدودیت‌های فنی همراه است. مدل‌های زبانی بزرگ معمولا به توان پردازشی زیادی نیاز دارند و سرعت پاسخ‌گویی آنها برای بعضی فعالیت‌های رباتیک کافی نیست.
بسیاری از این مدل‌ها نیز روی سرورهای ابری اجرا می‌شوند. بنابراین ربات برای دریافت فرمان‌های جدید باید ارتباط شبکه‌ای پایداری داشته باشد. این وابستگی می‌تواند در محیط‌هایی که اتصال دائمی اینترنت وجود ندارد، مشکلاتی ایجاد کند.
گوانیا شی معتقد است که مدل‌های کوچک‌تر و تخصصی همچنان برای صنعت رباتیک ضروری خواهند بود. این مدل‌ها می‌توانند مستقیما روی کامپیوتر داخلی ربات اجرا شوند و بدون نیاز به ارتباط دائمی با سرورهای ابری فعالیت کنند.
پیت فلورنس، هم‌بنیان‌گذار استارت‌آپ Generalist نیز معتقد است که مسیرهای متفاوتی برای توسعه هوش مصنوعی ربات‌ها وجود دارد. این استارت‌آپ روی آموزش مدل‌های عمومی هوش مصنوعی برای ربات‌ها فعالیت می‌کند.
فلورنس در گفت‌وگو با فورچون تأکید کرد که هنوز مشخص نیست کدام‌یک از مدل‌های موجود در بلندمدت بر صنعت رباتیک تسلط پیدا خواهد کرد.
شرکت OpenAI در مقابل اعلام کرده است که انتقال پژوهشگران رباتیک به تیم‌های دیگر را بهترین مسیر برای سرعت بخشیدن به توسعه ربات‌های چندمنظوره می‌داند.
در کنفرانس CoRL نیز تعدادی از اعضای سابق تیم مستقل رباتیک OpenAI در اطراف غرفه خالی شرکت حضور داشتند. آنها با وجود نداشتن تجهیزات نمایشی یا نمونه آزمایشی، همچنان توجه شرکت‌کنندگان را جلب کردند.
یکی از پرسش‌های مهم این کنفرانس، جایگاه تخصص رباتیک در آینده‌ای بود که مدل‌های عمومی هوش مصنوعی توانایی بیشتری برای کنترل دستگاه‌های فیزیکی پیدا می‌کنند.
تجربه پژوهشگران سابق OpenAI که اکنون در تیم‌های مختلف شرکت فعالیت می‌کنند، نمونه‌ای از تغییر جایگاه این تخصص در مسیر توسعه نسل جدید ربات‌های هوشمند است.
