بر اساس محاسبات جدید، عبور از نزدیکی سیاره مشتری می‌تواند باعث تغییر مسیر ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS پیش از خروج از منظومه شمسی شود.
به گزارش سرویس نجوم تکناک، یک مقاله پیش‌چاپ تازه این احتمال را مطرح کرده است. این پژوهش که بر شبیه‌سازی‌های دینامیکی متمرکز است، نه‌تنها مسیر خروجی احتمالی دنباله‌دار را مورد بررسی قرار داده، بلکه مسیر طولانی و ناشناخته‌ای را بازسازی کرده که آن را به منظومه ما رسانده است.
اگر پیگیر اخبار علمی باشید، داستان سومین مهمان میان‌ستاره‌ای تاییدشده را می‌دانید. اما کافی است نام این رهگذر کیهانی را با کسی خارج از این حوزه در میان بگذارید تا با نگاهی متعجب روبه‌رو شوید. برای مخاطبانی که در جریان نیستند، مرور کوتاهی لازم است. در نخستین روز ژوئیه ۲۰۲۵، سامانه هشدار برخوردهای سیارکی، جرمی با سرعتی غیرمعمول، حدود ۵۸ کیلومتر بر ثانیه و مدار بسیار بیضوی رصد کرد. تحلیل‌های بعدی نشان داد که این جرم یک بازدیدکننده میان‌ستاره‌ای است. اگرچه برخی ادعاهای غیرعلمی می‌کوشند 3I/ATLAS را یک «فضاپیمای فرازمینی» معرفی کنند، چنین گزاره‌هایی مبنای واقعی ندارد، اما این از جذابیت موضوع کم نمی‌کند؛ ما با جرمی روبه‌رو هستیم که از ستاره‌ای دیگر آمده است و می‌تواند نشانه‌هایی از محیط‌های ناشناخته در بخش‌های دوردست کهکشان راه شیری در اختیار ما بگذارد.
برای مطالعه بیشتر: ناسا تصاویر شگفت‌انگیزی از ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS منتشر کرد
حتما بخوانید: دنباله‌دار 3I/ATLAS به نزدیک‌ترین نقطه به خورشید رسید + ویدیو
محاسبات تغییر مسیر ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS
در مقاله تازه‌ای که هنوز مراحل داوری علمی را پشت‌سر نگذاشته است، پژوهشگران کوشیده‌اند مسیر سریع‌ترین مهمان میان‌ستاره‌ای تاریخ رصد بشر را هم در گذشته و هم در آینده بازسازی کنند. اخترفیزیکدانان هنوز با قطعیت نمی‌دانند که این جرم از کدام بخش کهکشان زاده شده است، اما نشانه‌ها به‌ویژه سرعت عمودی غیرمعمول آن نسبت به صفحه کهکشان، حکایت از خاستگاهی در دیسک ضخیم راه شیری دارد. کریس لینتوت، استاد اخترفیزیک دانشگاه آکسفورد در گفت‌وگو با IFLScience توضیح داد: «این جرم از دو نمونه قبلی بسیار سریع‌تر وارد شده است، اما همچنان در بازه سرعتی قابل انتظار قرار دارد. نکته جالب این است که با سرعت زیاد در راستای عمودی نسبت به صفحه کهکشانی حرکت می‌کند و همین سرنخ مهمی از سرچشمه آن به ما می‌دهد. مدل ما نشان می‌دهد که به احتمال زیاد از یک ستاره پیر در دیسک ضخیم آمده است.» وی تصریح کرد: «احتمال آن زیاد است که این جرم بسیار قدیمی‌تر از خود منظومه شمسی باشد.»
با وجود این، پیچیدگی محاسبات باعث می‌شود عدم قطعیت‌ها بالا بماند و پیش‌بینی تغییر مسیر ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS دشوار شود. مطالعه‌ای دیگر نشان داده بود که این جرم در ۱۰ میلیون سال گذشته با هیچ جرم دیگری برخورد نزدیک نداشته و حتی ممکن است ۱۰ میلیارد سال در سکوت، تنها و بی‌مقصد در فضا حرکت کرده باشد. برآیند داده‌ها نشان می‌دهد که هرچند 3I/ATLAS اکنون در همسایگی خورشید، مداری مشابه اجرام دیسک نازک دارد، اما ویژگی‌های آن با سرچشمه‌ای بسیار کهن سازگار است؛ جرمی که به احتمال زیاد از یک دیسک اولیه سیاره‌زاد یا یک ابر فراخورشیدی بیرون رانده شده است و اکنون در مرز میان دیسک نازک و ضخیم حرکت می‌کند.
در بخش دیگر پژوهش، مسیر ورود و خروج این دنباله‌دار مدل‌سازی شده است. براساس یک انتگرال‌گیری مداری بلندمدت با ۵۰۰ مدل آماری، این جرم حدود ۱۰۰ سال پیش از ناحیه صورت فلکی قوس با سرعت شعاعی تقریبا ۵۸ کیلومتر بر ثانیه وارد شده است و اکنون در مسیر خروج به سمت صورت فلکی جوزا با سرعتی معادل ۵۸ کیلومتر بر ثانیه حرکت می‌کند. با وجود این، پژوهشگران تاکید می‌کنند که با تکیه بر داده‌های حرکتی به‌تنهایی نمی‌توان سرچشمه دقیق این مسافر میان‌ستاره‌ای را تعیین کرد.
بیشتر بخوانید: واکنش ایلان ماسک به گمانه‌زنی‌های جنجالی درباره دنباله‌دار 3I/ATLAS + ویدیو
پژوهشگران در تازه‌ترین تحلیل خود، تعاملات گرانشی پیش‌روی ستاره دنباله‌دار 3I/ATLAS را پیش از ترک منظومه شمسی رصد کرده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این جرم آسمانی در دوره‌های گذر نزدیک، هم از مریخ و هم از مشتری دچار اختلال مداری می‌شود، اما تاثیر مشتری به‌مراتب چشمگیرتر است، چرا که 3I/ATLAS با فاصله‌ای بسیار نزدیک به شعاع هیل این غول گازی عبور می‌کند. تیم تحقیق تاکید کرد که این نزدیکی، خبر از یک تغییر مسیر محسوس در تاریخ 16 مارس 2026 می‌دهد.
در این میان، شتاب‌های غیرگرانشی ناشی از فوران‌های گازی یا فشار تابشی خورشید همچنان ناشناخته هستند. شبیه‌سازی‌ها نشان می‌دهد که اگر این شتاب‌ها کمتر از 10⁻⁷ au/day² باشند، اثر چندانی بر مسیر دنباله‌دار ندارند، اما مقادیر بزرگ‌تر در حد 10⁻⁶ تا 10⁻⁵ au/day² می‌توانند باعث تغییر مسیر 3I/ATLAS شوند. با وجود نیاز به داده‌های بیشتر، پژوهشگران بهترین زمان را برای رصد دقیق این جرم، نزدیک شدن آن به مشتری می‌دانند. بر اساس محاسبات آنها، فاصله مناسب رصد از منظر فضاپیمای جونو حدود 0.4 واحد نجومی است و بازه ایدئال برای مشاهده، از 9 تا 22 مارس 2026 تعیین شده است.
