فهرست مطالب
شرکت Science Corporation با کاشت تراشه PRIMA در چشم بیمار مبتلا به اشتارگارت، بخشی از بینایی او را بازیابی کرد و امکان خواندن کلمات را فراهم ساخت.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، مکس هوداک، مدیرعامل شرکت Science Corporation و رئیس سابق و یکی از بنیان‌گذاران نورالینک، این دستاورد را در رویداد TechCrunch Disrupt اعلام کرد. او توضیح داد که توسعه تراشه PRIMA بخشی از برنامه گسترده‌تر شرکت برای ساخت رابط‌های مغز و کامپیوتر و استفاده از آنها در درمان بیماری‌های مختلف است.
بیماری اشتارگارت نوعی اختلال ارثی چشم است که به‌تدریج سلول‌های حساس به نور شبکیه را تخریب می‌کند. این بیماری معمولا باعث ایجاد نقطه‌ای نابینا در مرکز میدان دید می‌شود که با گذشت زمان گسترش پیدا می‌کند. حدود ۱۵۰ هزار نفر در سراسر جهان بر اثر این بیماری بینایی خود را از دست داده‌اند و هنوز درمان قطعی برای آن وجود ندارد.
تراشه PRIMA پیش‌ازاین برای بیماران مبتلا به آتروفی جغرافیایی، یکی از مراحل پیشرفته تباهی لکه زرد وابسته به سن، در اروپا مجوز تجاری دریافت کرده بود. اکنون شرکت Science Corporation امیدوار است کاربرد این فناوری را به بیماری‌های دیگری مانند اشتارگارت گسترش دهد.
هوداک در توضیح ارتباط این فناوری با رابط مغز و کامپیوتر گفت: «شبکیه بخشی از دستگاه عصبی مرکزی است. ما ایمپلنت‌های حلزون شنوایی، پروتزهای شبکیه و پروتزهای حرکتی را انواع مختلفی از رابط‌های مغز و کامپیوتر می‌دانیم.»
او معتقد است که رابط‌های مغز و کامپیوتر نباید صرفا به ابزارهایی برای کنترل کامپیوتر محدود شوند و می‌توانند کاربردهای گسترده‌ای در فناوری‌های پزشکی داشته باشند.
بیشتر بخوانید: وعده جدید ایلان ماسک؛ بازگرداندن بینایی با تراشه مغزی نورالینک
موفقیت تراشه PRIMA در نخستین بیمار
شرکت Science Corporation اعلام کرد که نخستین بیمار مبتلا به اشتارگارت در ماه مه ۲۰۲۶، در جریان یک آزمایش بالینی در بیمارستان چشم سیدنی استرالیا، تراشه PRIMA را دریافت کرده است.
نتایج اولیه توان‌بخشی این بیمار امیدوارکننده بوده است. او در نخستین جلسه توان‌بخشی توانست یک حرف را مشاهده کند و در دومین جلسه موفق شد یک کلمه را بخواند. این دستاورد نشان می‌دهد که تراشه می‌تواند بخشی از توانایی تشخیص نوشته‌ها را در افرادی بازیابی کند که سلول‌های گیرنده نور شبکیه آنها تخریب شده است.
برای درک عملکرد این فناوری باید به ساختار شبکیه توجه کرد. بیماری اشتارگارت عمدتا بخش بیرونی شبکیه را تحت تأثیر قرار می‌دهد و سلول‌های حساس به نور را از بین می‌برد. با وجود این، بخش داخلی شبکیه که سیگنال‌های بینایی را به مغز منتقل می‌کند، ممکن است همچنان سالم باقی بماند.
تراشه PRIMA از همین ویژگی استفاده می‌کند و با جایگزین کردن عملکرد سلول‌های تخریب‌شده، امکان انتقال دوباره اطلاعات بینایی را فراهم می‌سازد.
فرایند کاشت این تراشه حدود یک ساعت طول می‌کشد. پزشکان در این عمل، تراشه کوچکی را در بخش پشتی چشم و در محل تخریب سلول‌های گیرنده نور قرار می‌دهند.
بیمار پس از عمل از عینک ویژه‌ای استفاده می‌کند که دوربین دارد. این دوربین تصاویر محیط اطراف را ثبت می‌کند و اطلاعات تصویری را به تراشه می‌فرستد. تراشه نیز مانند گیرنده‌های مصنوعی نور عمل می‌کند و امکان تحریک مسیرهای باقی‌مانده بینایی را فراهم می‌سازد.
هوداک درباره اساس علمی این فناوری توضیح داد: «بینایی در نهایت چیزی جز فعالیت الکتریکی در عصب بینایی نیست. اگر بتوان عصب بینایی را وادار کرد سیگنال‌های درستی به مغز ارسال کند، می‌توان امکان دیدن را فراهم کرد.»
این رویکرد به‌جای بازسازی سلول‌های آسیب‌دیده، تلاش می‌کند عملکرد آنها را با استفاده از تجهیزات الکترونیکی جایگزین کند.
بیشتر بخوانید: ایمپلنت نورالینک و دوربین Insta360 Link 2 به بیمار ALS بینایی دوم بخشیدند
محدودیت‌ها و برنامه دستیابی به بینایی طبیعی
با وجود موفقیت اولیه، نسخه کنونی تراشه PRIMA هنوز محدودیت‌های مهمی دارد. این تراشه تنها ۲ در ۲ میلی‌متر اندازه دارد و به همین دلیل میدان دید بسیار محدودی ایجاد می‌کند.
هوداک تجربه مشاهده تصاویر با این تراشه را به نگاه کردن از داخل یک نی باریک تشبیه کرد. بیمار نمی‌تواند محیط اطراف را با میدان دید گسترده مشاهده کند و تصاویر دریافتی نیز رنگی نیستند.
در عوض، تراشه می‌تواند بخش کوچکی از بینایی مرکزی را به صورت سیاه‌وسفید و با وضوح و کنتراست بالا بازسازی کند. این ویژگی به بیمار اجازه می‌دهد چند حرف را به‌طور هم‌زمان تشخیص دهد.
مدیرعامل Science Corporation تأکید کرد که هدف بعدی شرکت افزایش میدان دید است. برای دستیابی به این هدف، مهندسان باید تراشه بزرگ‌تری طراحی کنند که با انحنای طبیعی چشم سازگار باشد.
همچنین لازم است اندازه الکترودهای تراشه کاهش پیدا کند تا دستگاه بتواند جزئیات بیشتری از تصاویر را بازسازی کند. کوچک‌تر شدن الکترودها می‌تواند به افزایش وضوح تصاویر و نزدیک شدن عملکرد تراشه به بینایی طبیعی کمک کند.
هوداک اعلام کرد که نسل بعدی PRIMA هم‌اکنون در دست توسعه است و انتظار می‌رود طی یک سال آینده آزمایش انسانی آن آغاز شود.
او همچنین پیش‌بینی کرد که این فناوری طی پنج سال آینده بتواند به وضوحی نزدیک به بینایی طبیعی انسان دست پیدا کند. البته این پیش‌بینی هنوز در آزمایش‌های بالینی اثبات نشده است و نتایج فعلی تنها بازیابی محدود بینایی را نشان می‌دهند.
برنامه برای درمان بیماری‌های مغزی
شرکت Science Corporation در سال ۲۰۲۱ و پس از جدایی مکس هوداک از نورالینک تأسیس شد. هدف اولیه این شرکت توسعه فناوری‌های پیشرفته مهندسی عصبی و رابط مغز و کامپیوتر بود.
با وجود این، مدیران شرکت تصمیم گرفتند ابتدا کارایی فناوری‌های خود را در کاربردهای پزشکی مشخص اثبات کنند و کسب‌وکار پایداری ایجاد نمایند. به همین دلیل بازیابی بینایی افراد دارای اختلال بینایی به یکی از نخستین زمینه‌های فعالیت شرکت تبدیل شد.
شرکت Science Corporation علاوه بر تراشه PRIMA، در حال توسعه نوع متفاوتی از رابط مغز و کامپیوتر است. این دستگاه برخلاف فناوری نورالینک، مستقیما وارد بافت مغز نمی‌شود.
حسگر طراحی‌شده توسط این شرکت درون جمجمه قرار می‌گیرد و روی سطح مغز مستقر می‌شود. شرکت سازنده معتقد است این طراحی می‌تواند برای بررسی و مدیریت برخی بیماری‌های عصبی کاربرد داشته باشد.
یکی از کاربردهای احتمالی این فناوری، پایش فعالیت عصبی بیماران مبتلا به تومورهای مغزی است. چنین قابلیتی می‌تواند اطلاعاتی درباره فعالیت مغز در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
همچنین هوداک اعلام کرد که نخستین کاربرد بالینی برنامه‌ریزی‌شده برای رابط مغزی جدید شرکت، به یک بیماری شناخته‌شده تحلیل‌برنده عصبی مربوط می‌شود. او نام این بیماری را فاش نکرد.
بررسی کاربرد این فناوری برای بیماران مبتلا به سکته مغزی نیز در برنامه‌های Science Corporation قرار دارد.
به گفته هوداک، سکته مغزی ممکن است بخشی از بافت مغز را از بین ببرد. اگر بتوان میان دو ناحیه عمقی مغز ارتباط برقرار کرد، شاید بتوان عملکردهایی مشابه افزودن نواحی جدید به قشر مغز ایجاد کرد.
او معتقد است که الکترودهای متداول امروزی امکان اجرای چنین رویکردی را فراهم نمی‌کنند.
هوداک هدف بلندمدت شرکت را درک چگونگی شکل‌گیری ذهن در مغز و یادگیری روش ساخت مغزهای مهندسی‌شده توصیف کرد.
او همچنین پیش‌بینی کرد که استفاده از رابط‌های مغز و کامپیوتر در آینده گسترش پیدا کند. هرچند شرکت محصولات خود را برای افراد سالم ۴۰ ساله طراحی نمی‌کند، اما هوداک معتقد است افراد ممکن است در سنین ۶۰ یا ۷۰ سالگی به نوعی از این فناوری نیاز داشته باشند.
مدیرعامل Science Corporation در پایان تأکید کرد که هدف این تحقیقات تنها افزایش طول عمر انسان نیست، بلکه افزایش سال‌هایی است که افراد می‌توانند با سلامت زندگی کنند.
