اسپیسایکس فضاپیمای رباتیک نورثروپ گرومن را برای افزایش عمر ماهوارهها بدون سوختگیری و ارائه خدمات مداری چندگانه به فضا پرتاب کرد.
به گزارش سرویس هوافضا تکناک،شرکت اسپیسایکس با پرتاب فضاپیمای رباتیک جدید نورثروپ گرومن، گام مهمی در توسعه فناوری خدماترسانی به ماهوارهها در مدار برداشت. این فضاپیما که Mission Robotic Vehicle (MRV) نام دارد، برای افزایش عمر ماهوارههای ارتباطی بدون نیاز به سوختگیری مجدد طراحی شده است و قرار است شیوه جدیدی از نگهداری و پشتیبانی از تجهیزات فضایی را آزمایش کند.
موشک فالکون ۹ اسپیسایکس در تاریخ ۲۱ ژوئیه، فضاپیمای MRV را به همراه سه واحد Mission Extension Pod از پایگاه نیروی فضایی کیپ کاناورال در ایالت فلوریدا به فضا پرتاب کرد. این فضاپیما اکنون مسیر خود را به سمت مدار زمینثابت ادامه میدهد؛ مداری که بسیاری از ماهوارههای ارتباطی در آن فعالیت میکنند. نورثروپ گرومن اعلام کرده است که عملیات اصلی این مأموریت طی هفتههای آینده آغاز خواهد شد.
این پرتاب برای موشک فالکون ۹ به حداکثر توان عملیاتی نیاز داشت و به همین دلیل امکان بازگرداندن مرحله نخست موشک به زمین وجود نداشت. اسپیسایکس پس از این مأموریت، تقویتکننده مورد استفاده را که پیشتر رکورد ۳۲ پرواز موفق را ثبت کرده بود، بازنشسته کرد.
فناوری MRV برخلاف نسلهای قبلی فضاپیماهای خدماترسان، برای انجام مأموریتهای چندگانه طراحی شده است. فضاپیماهای قبلی نورثروپ گرومن مانند Mission Extension Vehicle معمولاً برای چندین سال به یک ماهواره متصل باقی میماندند و تنها از همان ماهواره پشتیبانی میکردند. اما MRV میتواند بین ماهوارههای مختلف جابهجا شود و خدمات خود را به چند مشتری ارائه دهد.
در این فرآیند، MRV ابتدا یک واحد Mission Extension Pod را دریافت میکند، سپس به ماهواره هدف نزدیک میشود و با استفاده از دو بازوی رباتیک خود، تجهیزات جدید را در بخش انتهایی ماهواره نصب میکند. پس از پایان عملیات، فضاپیما میتواند برای انجام مأموریتهای بعدی به سراغ ماهوارههای دیگر برود.
واحدهای توسعه عمر ماهواره، برخلاف تصور رایج، سوخت جدیدی را به ماهواره منتقل نمیکنند. این تجهیزات به ساختار پشتیبان بخش انتهایی ماهواره متصل میشوند و با استفاده از سامانههای پیشرانش الکتریکی داخلی، وظیفه حفظ موقعیت مداری و کنترل جهتگیری ماهواره را انجام میدهند.
نورثروپ گرومن اعلام کرده است که این فناوری میتواند عمر عملیاتی یک ماهواره ارتباطی معمولی در مدار زمینثابت را حدود شش سال افزایش دهد. چنین قابلیتی میتواند هزینههای مربوط به ساخت و پرتاب ماهوارههای جایگزین را کاهش دهد و به اپراتورها اجازه دهد مدت بیشتری از تجهیزات موجود استفاده کنند.
نخستین مشتریان تجاری این فناوری، شرکتهای بزرگ فعال در حوزه ارتباطات ماهوارهای هستند. شرکت اینتلست دو واحد Mission Extension Pod سفارش داده است و شرکت استرالیایی اپتوس نیز یک واحد از این تجهیزات را خریداری کرده است. نورثروپ گرومن انتظار دارد فضاپیمای MRV حدود ۱۵ سال در مدار فعالیت کند و پس از نخستین مأموریتها، واحدهای توسعه عمر بیشتری را برای مشتریان آینده به مدار ارسال کند.
این مأموریت ادامه مسیر آزمایشهای قبلی نورثروپ گرومن در زمینه افزایش عمر ماهوارهها محسوب میشود. فضاپیماهای MEV-1 و MEV-2 این شرکت بین سالهای ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ چندین عملیات اتصال موفق به ماهوارههای شرکتهای اینتلست و اپتوس انجام دادند. با این حال، آن فضاپیماها برای اتصال طولانیمدت به یک ماهواره طراحی شده بودند، در حالی که MRV یک سامانه خدماترسانی انعطافپذیرتر محسوب میشود.
فناوری رباتیک مورد استفاده در MRV ریشه در برنامه Robotic Servicing of Geosynchronous Satellites سازمان دارپا دارد. این برنامه در سال ۲۰۱۶ آغاز شد و هدف آن توسعه فناوریهایی برای تعمیر و نگهداری ماهوارهها در مدار زمینثابت بود. دارپا توسعه تجهیزات رباتیک، از جمله بازوهای چندمفصلی فضاپیما، را برعهده داشت و نورثروپ گرومن نیز توسعه وسیله خدماترسان و تبدیل آن به یک محصول تجاری را دنبال کرد.
بخش SpaceLogistics شرکت نورثروپ گرومن پس از خروج شرکت Space Systems Loral از این پروژه در سال ۲۰۱۹، مسئولیت توسعه تجاری سامانه را برعهده گرفت و در نهایت MRV را آماده پرتاب کرد.
نیروی فضایی ایالات متحده نیز علاقهمند به استفاده از این فناوری در آینده است. این سازمان، خدماترسانی تجاری در مدار را یک قابلیت مهم میداند که میتواند در صورت نیاز برای مأموریتهای دولتی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
پرتاب MRV نشاندهنده تغییر مهمی در صنعت فضایی است؛ تغییری که در آن ماهوارهها دیگر پس از پایان عمر برخی تجهیزات حیاتی، بهسرعت از مدار خارج نمیشوند. با توسعه فناوریهایی مانند فضاپیمای رباتیک نورثروپ گرومن، تعمیر، ارتقا و نگهداری ماهوارهها در فضا میتواند به بخشی عادی از عملیات فضایی آینده تبدیل شود.
