فهرست مطالب
شرکت اسپیس‌ایکس برای اولین بار موفق شد فضاپیمای استارشیپ را پس از بازگشت از مدار زمین با بازوهای مکانیکی برج پرتاب در هوا بازیابی کند.
به گزارش سرویس هوافضای تکناک، این عملیات در پانزدهمین مأموریت آزمایشی استارشیپ در پایگاه استاربیس تگزاس انجام شد و یکی از مهم‌ترین دستاوردهای فنی خود را ثبت کرد.
براساس گزارش وب‌سایت Space.com، اسپیس‌ایکس فضاپیمای استارشیپ موسوم به شیپ ۴۲ (Ship 42) را ساعت ۱۶:۲۰ به وقت شرق آمریکا، برابر با ساعت ۰۰:۵۰ بامداد یکشنبه ۲۴ آبان به وقت ایران، با بازوهای مکانیکی برج پرتاب در هوا گرفت. این عملیات حدود ۲۲ ساعت و نیم پس از پرتاب موشک از پایگاه استاربیس در جنوب تگزاس انجام شد.
موشک استارشیپ شامگاه جمعه ۱۳ نوامبر به فضا پرتاب شده بود. این سامانه از دو بخش اصلی تشکیل شده است. تقویت‌کننده سوپر هوی (Super Heavy) نیروی اولیه پرتاب را تأمین می‌کند و فضاپیمای استارشیپ پس از جدایی از آن، مسیر خود را به‌سمت فضا ادامه می‌دهد.
اسپیس‌ایکس قصد داشت در این مأموریت هر دو بخش موشک را به پایگاه استاربیس بازگرداند. با وجود این، تقویت‌کننده سوپر هوی پس از دریافت هشدار کاهش سوخت، عملیات بازگشت به برج را لغو کرد و به‌سمت خلیج مکزیک تغییر مسیر داد. این تقویت‌کننده در نهایت در دریا سقوط کرد و بازیابی آن ناموفق بود.
در مقابل، فضاپیمای استارشیپ پس از تکمیل مأموریت مداری خود، مسیر بازگشت به زمین را آغاز کرد. این فضاپیما پس از عبور از جو و کاهش سرعت، به‌سمت برج پرتاب حرکت کرد و در نهایت میان بازوهای مکانیکی آن قرار گرفت.
جزئیات نخستین بازیابی موفق فضاپیمای استارشیپ
برج پرتاب اسپیس‌ایکس که «مکازیلا» (Mechazilla) نام دارد، به دو بازوی مکانیکی عظیم مجهز است. این بازوها با نام «چاپستیک» شناخته می‌شوند و وظیفه دارند بخش‌های موشک را هنگام بازگشت در هوا بگیرند. استفاده از این روش، نیاز به فرود روی پایه‌های مستقل را از بین می‌برد.
فضاپیمای شیپ ۴۲ پس از حدود ۱۴ دور گردش به دور زمین، برای بازگشت به پایگاه استاربیس آماده شد. این فضاپیما هنگام ورود مجدد به جو با گرمای شدید ناشی از برخورد با مولکول‌های هوا مواجه شد. سپر حرارتی آن وظیفه داشت از بدنه و تجهیزات داخلی در برابر این گرما محافظت کند.
اسپیس‌ایکس پیش از اجرای عملیات فرود، وضعیت سپر حرارتی فضاپیما را بررسی کرد. تعدادی از ماهواره‌های استارلینک که در مدار زمین قرار داشتند، تصاویر و ویدیوهایی از شیپ ۴۲ ثبت کردند. مهندسان شرکت با بررسی این تصاویر و اطلاعات دوربین‌های زمینی، سلامت فضاپیما را برای ادامه عملیات تأیید کردند.
در مرحله پایانی بازگشت، شیپ ۴۲ از میان ابرها به‌سمت برج مکازیلا حرکت کرد. فضاپیما با کنترل مسیر و کاهش سرعت خود به محدوده بازوهای مکانیکی رسید. بازوهای برج در لحظه مناسب آن را گرفتند و عملیات بازیابی با موفقیت پایان یافت.
بسیاری از کارکنان اسپیس‌ایکس برای تماشای این لحظه از ساختمان‌های محل کار خود خارج شدند. هم‌زمان با قرار گرفتن فضاپیما میان بازوهای برج، آهنگ “Baby Come Back” در پخش زنده اسپیس‌ایکس پخش شد.
دن هوت، از اعضای تیم اسپیس‌ایکس، هنگام پخش زنده عملیات با صدایی آمیخته به احساسات گفت: «این همان حلقه گمشده بود. این دستاورد، رؤیای نهایی پروازهای فضایی بود. ما موفق شدیم استارشیپ را در هوا بگیریم و حالا همه‌چیز تغییر می‌کند.»
جسی اندرسون، دیگر عضو تیم اسپیس‌ایکس نیز این موفقیت را یکی از شگفت‌انگیزترین و تاریخی‌ترین دستاوردهای مهندسی توصیف کرد. او تأکید کرد که چنین رویدادی برای نخستین بار مقابل چشمان کارکنان و بینندگان پخش زنده اتفاق افتاده است.
چرا این بازیابی یک دستاورد تاریخی محسوب می‌شود؟
اسپیس‌ایکس پیش‌ازاین در سه پرواز آزمایشی موفق شده بود تقویت‌کننده سوپر هوی را با بازوهای برج پرتاب بازیابی کند، اما تاکنون چنین عملیاتی را برای فضاپیمای استارشیپ انجام نداده بود.
بازیابی فضاپیمای استارشیپ دشوارتر از تقویت‌کننده سوپر هوی است، چرا که فضاپیما به ارتفاع بیشتری می‌رسد، مسافت طولانی‌تری را طی می‌کند و با سرعت بالاتری حرکت می‌کند. همچنین باید شرایط سخت ورود مجدد به جو زمین را تحمل کند.
تقویت‌کننده سوپر هوی مدت کوتاهی پس از پرتاب از فضاپیما جدا می‌شود و به زمین بازمی‌گردد. در مقابل، استارشیپ می‌تواند پس از رسیدن به مدار، ساعت‌ها در فضا باقی بماند و سپس برای فرود به زمین بازگردد.
بنابراین، موفقیت در گرفتن فضاپیمای استارشیپ نشان می‌دهد که اسپیس‌ایکس توانسته است یکی از مهم‌ترین مراحل عملیاتی لازم را برای استفاده مجدد از این سامانه فضایی با موفقیت آزمایش کند.
هدف این شرکت، بازیابی هر دو بخش موشک و استفاده دوباره از آنها در پروازهای بعدی است. بازگشت مستقیم فضاپیما به برج پرتاب می‌تواند زمان مورد نیاز را برای انتقال تجهیزات، بازرسی فنی، تعمیرات احتمالی و آماده‌سازی مجدد کاهش دهد.
این قابلیت برای برنامه اسپیس‌ایکس در افزایش تعداد پرتاب‌های فضایی اهمیت زیادی دارد. این شرکت قصد دارد از استارشیپ برای انتقال شمار بیشتری از ماهواره‌های اینترنتی استارلینک و توسعه زیرساخت‌های پردازشی هوش مصنوعی در مدار زمین استفاده کند.
اسپیس‌ایکس در پانزدهمین مأموریت آزمایشی علاوه‌بر بازیابی فضاپیما، ۲۶ ماهواره نسل جدید استارلینک V3 را نیز در مدار پایین زمین مستقر کرد. این شرکت در پرواز چهاردهم نیز ۲۶ ماهواره مشابه را به فضا فرستاده بود.
با وجود موفقیت تاریخی بازیابی شیپ ۴۲، اسپیس‌ایکس هنوز نتوانسته است هر دو بخش موشک استارشیپ را در یک مأموریت با بازوهای برج پرتاب بازیابی کند. این شرکت احتمالا در پرواز آزمایشی بعدی بار دیگر برای تحقق این هدف تلاش خواهد کرد.
