در چنین روزی در سال ۱۹۷۲، دو مهندس شرکت IBM پتنت مربوط به فلاپی دیسک را عرضه کردند.
به گزارش سرویس سختافزار تکناک، این اختراع با شماره ثبت ایالات متحده 3668658A تحت عنوان «کاور دیسک مغناطیسی» ثبت شد و به طراحی یک رسانه مغناطیسی چرخان درون یک محفظه محافظ اشاره داشت که وظیفه آن حفاظت از سطح دیسک و پاکسازی آن در حین عملکرد بود. قطر نسل اولیه این رسانههای ذخیرهسازی ۸ اینچ بود، اما ظرفیت بسیار محدود ۸۰ کیلوبایت ارائه میدادند. برخلاف تصور امروزی از نمادهای نرمافزاری «ذخیره»، این دیسکها واقعا انعطافپذیر بودند.
از منظر تاریخی، عمر فلاپی دیسک ۵۴ سال برآورد میشود که مبنای آن تاریخ ثبت و انتشار پتنت است. با وجود این، توسعه این فناوری به سال ۱۹۶۷ و پروژه داخلی IBM با نام Project Minnow بازمیگردد. در این پروژه، استفاده از یک دیسک انعطافپذیر از جنس مایلار با پوشش مغناطیسی پیشنهاد شد که از طریق یک شکاف وارد درایو میشد و روی محور چرخش قرار میگرفت، که جایگزینی برای نوارهای مغناطیسی و کارتهای پانچ بود. شرکت IBM در طراحی فلاپی دیسک اهداف اقتصادی مشخصی از جمله کاهش هزینه دستگاه به کمتر از ۲۰۰ دلار و هزینه رسانه به کمتر از ۵ دلار را دنبال میکرد.
بیشتر بخوانید: تشخیص سخت حافظههای تقلبی DDR5 از محصولات اصلی در بازار چین
نخستین نسل فلاپی دیسک ۸ اینچی در سال ۱۹۷۱، یک سال پیش از ثبت رسمی پتنت، وارد خط تولید شد و همراه با درایوهای سازگار به عنوان یک راهکار کامل ذخیرهسازی اطلاعات عرضه گردید. بنابراین، این فناوری پیش از ثبت حقوقی نیز در حال استفاده عملی بود. در نهایت، هم رسانه ذخیرهسازی و هم درایوهای مرتبط، در سال ۱۹۷۲ به ثبت رسمی رسیدند. با وجود ابعاد بزرگ و محدودیتهای فیزیکی، نخستین نسل فلاپی دیسک از نظر ظرفیت ذخیرهسازی حتی در مقایسه با نسلهای کوچکتر بعدی نیز کارایی محدودی داشتند. بر اساس دادههای IBM، فلاپی دیسک در ابتدا با این ادعا به بازار عرضه شد که قادر به ذخیره معادل ۳۰۰۰ کارت پانچ است؛ معیاری که با زیرساختهای پردازش داده در آن دوره همراستا بود. با وجود این، منابع مستقل ظرفیت واقعی آن را حدود ۸۰ کیلوبایت برآورد کردهاند.
برای مطالعه بیشتر: رونق هوش مصنوعی باعث کمبود ظرفیت TSMC برای پاسخ به تقاضای بازار شد
نقطه عطف بعدی در تکامل فناوری فلاپی دیسک در سال ۱۹۷۷ و همزمان با عرضه Apple II و درایوهای ۵.۲۵ اینچی رخ داد. در این دوره، استیو وزنیاک الگوریتم ضبط Group Coded Recording (GCR) را توسعه داد که امکان افزایش ظرفیت به ۱۴۰ کیلوبایت را فراهم میکرد. در ادامه، در سال ۱۹۷۸ شرکت Tandon با معرفی درایوهای Double-Sided Double Density (DSDD)، ظرفیت ذخیرهسازی را تا ۳۶۰ کیلوبایت افزایش داد. شرکت IBM در سال ۱۹۸۴، با معرفی فناوری High-Density در قالب ۵.۲۵ اینچی، جهش دیگری در ظرفیت ایجاد کرد و به ۱.۲ مگابایت دست یافت. همزمان، اپل Macintosh اولیه را با درایو ۳.۵ اینچی ساخت سونی و ظرفیت ۴۰۰ کیلوبایت روانه بازار کرد. دو سال بعد، IBM استاندارد ۳.۵ اینچی خود را با ظرفیت ۱.۴۴ مگابایت بهینهسازی و تثبیت کرد که به یکی از فراگیرترین ابزارهای ذخیرهسازی قابلحمل تبدیل شد.
خبر پیشنهادی: مایکروسافت از نسل جدید تراشه کوانتومی خود رونمایی کرد
فلاپی دیسک در اوج چرخه عمر خود به تمام بازارهای جهانی نفوذ کرد؛ به طوری که سالانه بیش از ۵ میلیارد واحد از آن به فروش میرسید. نقطه عطف افول این فناوری در سال ۱۹۹۸ رقم خورد، زمانی که اپل در طراحی iMac جدید، درایو فلاپی داخلی را حذف کرد و واکنش گسترده رسانههای فناوری را برانگیخت. در سال ۲۰۲۶، فلاپی دیسک بیشتر به عنوان یک فناوری نوستالژیک شناخته میشود، هرچند همچنان در برخی سامانههای قدیمی و زیرساختهای خاص (از جمله سیستم حملونقل شهری سانفرانسیسکو، برخی مراکز اصلاحی در نیوجرسی و نیروی دریایی آلمان) به صورت محدود مورد استفاده قرار میگیرند.
