ایرانی ها به دلایل مختلف سال ها است به استفاده از فیلترشکن ها روی آورده اند و استفاده از وی پی ان رونق و رواج بسیاری پیدا کرده است.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، با یک بررسی ساده می توان دلایل مختلفی را برای این رویکرد و رغبت ایرانی ها به فیلترشکن ها پیدا کرد.
دسترسی به شبکههای اجتماعی فیلترشده را می توان مهمترین دلیل این موضوع دانست. شبکه های اجتماعی محبوب از جمله اینستاگرام و تلگرام و … فیلتر هستند و عملا بدون استفاده از فیلترشکن ها امکان دسترسی به آنها نیست.
از دیگر سو بسیاری از کسبوکارهای آنلاین ایرانی به پلتفرمهای خارجی وابستهاند. برای مثال فروشندگان و اینفلوئنسرها در اینستاگرام فعالیت میکنند یا فریلنسرها به سایتهای بینالمللی نیاز دارند. در نتیجه برای کار حرفهای، استفاده از فیلترشکن ضروری میشود.
برخی وبسایتهای خبری و سرویسهای آموزشی یا تحقیقاتی نیز محدود هستند. دانشجویان، پژوهشگران و روزنامهنگاران نیز برای دسترسی به منابع جهانی از VPN استفاده میکنند.
و درنهایت اینکه برخی سرویسها به دلیل تحریمهای بینالمللی به کاربران داخل ایران خدمات نمیدهند. تغییر آیپی گاهی امکان ثبتنام یا استفاده از آنها را فراهم میکند.
همه این مسایل دست به دست هم داده تا امروز شاهد استفاده حجم وسیعی از کاربران ایرانی از وی پی ان ها باشیم و آسیب های ناشی از آنها در ابعاد مختلف بر کشور تحمیل شود.
در این میان استفاده از فیلترشکن ها نیز روایت خاص خود را دارند. دسته اول وی پی ان های رایگان هستند که بخش اعظمی از کاربران ایرانی برای دور زدن محدودیت ها به آنها پناه برده اند و دسته دیگر فیلترشکن های پولی اند که با دادن دسترسی های بهتر و اختلال کمتر هزینه روی دست کاربران می گذارند.
اما پشت پرده فیلترشکن های رایگان و پولی چه کسانی هستند؟ در مورد رایگان ها اخیرا گزارشها از پشتپرده حمایتهای خارجی پرده برداشتهاند. بنا بر گزارشی که در سیتنا منتشر شده میلیونها دلار صرف تقویت ابزارهایی مانند سایفون شده تا کاربران ایرانی از فیلترینگ عبور کنند، اما رقم دقیق این حمایتها همچنان محرمانه باقی مانده است.
این سایت خبری در ادامه آورده است: طی سالهای اخیر برنامههای موسوم به «حمایت از دسترسی آزاد به اینترنت» در سیاست خارجی آمریکا پررنگتر شده است. طبق گزارش رسانههای غربی، بودجهای چند میلیون دلاری از سوی نهادهای دولتی آمریکا برای تقویت ابزارهای عبور از فیلترینگ، افزایش ظرفیت سرورها و توسعه زیرساختهای فنی این سرویسها اختصاص یافته است.
در برخی گزارشها آمده که میزان کل بودجه برنامههای مرتبط با فناوریهای مقابله با فیلترینگ در سال ۲۰۲۴ حدود ۱۸ میلیون دلار بوده که در سالهای بعد کاهش یافته است. این منابع مالی به مجموعهای از پروژهها و شرکتهای فناوری اختصاص پیدا میکند و محدود به یک سرویس خاص نیست.
سایفون که یک ابزار عبور از فیلترینگ با منشأ کاناداست، از جمله سرویسهایی است که در دورههای قطع یا اختلال اینترنت در ایران مورد استفاده گسترده قرار گرفته است. این ابزار از ترکیب فناوریهای شبکه خصوصی مجازی، تونل امن و پراکسی برای فراهم کردن دسترسی کاربران به اینترنت آزاد بهره میبرد.
با این حال، تاکنون مقامهای رسمی آمریکا رقم مشخصی را بهعنوان «هزینه اختصاصی برای راهاندازی سایفون در ایران» اعلام نکردهاند و حمایتها عموماً در قالب برنامههای کلی توسعه دسترسی آزاد به اینترنت در کشورهای دارای محدودیت اینترنتی صورت میگیرد.
در سوی مقابل اما فروشندگان وی پی ان های پولی هستند که بازار بزرگی را در این سال ها برای خود به راه انداخته اند و از آنها به عنوان مافیا یاد می شود.
مافیایی که گردش مالی چند ده هزار میلیاردی دارد و توانسته در سایه محدودیت های چندین ساله اینترنت در ایران برای خود فضایی مناسب جهت سوداگردی و کسب درآمدهای قابل توجه ایجاد کند.
مسئولان مختلف در سال های اخیر آمار و ارقام های مختلفی را از میزان درآمد مافیای فیلترشکن در ایران عنوان کرده اند اما جدیدترین آنها مربوط به سخنان رییس جمهور در سفر استانی به استان گلستان بود که این عدد را 30 هزار میلیارد تومان عنوان کرد.
دکتر پزشکیان در این ارتباط گفته بود: در عمل، با وجود ویپیان، همه وارد این فضاها میشوند؛ ما فقط نخواستیم واقعیت را ببینیم. چشممان را بر حقیقت بستیم و نتیجهاش این شد که مسئله ناگهان سر برآورد و بعد پرسیدیم چرا اینگونه شد؟
وی اضافه کرد: از سوی دیگر، وقتی ما فیلتر میکنیم، عدهای ویپیان میفروشند و سالانه نزدیک به ۳۰ هزار میلیارد تومان پول بیزحمت به جیب آنها میرود. آیا نمیتوانیم این واقعیت را ببینیم؟ چرا چشم خود را میبندیم و انکار میکنیم؟
آسیب های منفی فیلترشکن ها بر فضای سایبری کشور و تبعات جبران ناپذیر آن بر ابعاد مختلف زندگی مردم ضرورت چاره اندیشی برای حل این معضل را دو چندان می کند و انتظار می رود شورای عالی فضای مجازی و تمام دست اندرکاران برای آن فکری عاجل کنند.
