سازمان امور مالیاتی با تکیه بر هوش مصنوعی و تحلیل داده‌های گسترده، وارد مرحله تازه‌ای از مقابله با فرار مالیاتی شده است؛ مرحله‌ای که در آن استفاده از حساب‌های بانکی و دستگاه‌های کارتخوان اجاره‌ای یا متعلق به دیگران دیگر راه امنی برای پنهان کردن درآمدها نخواهد بود.
به گزارش سرویس اخبار داخلی تکناک، این شیوه که سال‌ها از سوی برخی فعالان اقتصادی برای مخفی نگه داشتن گردش مالی واقعی و کاهش مالیات پرداختی به کار گرفته می‌شد، اکنون زیر ذره‌بین سامانه‌های هوشمند قرار گرفته است.
رئیس مرکز مبارزه با فرار مالیاتی و پول‌شویی سازمان امور مالیاتی اعلام کرده است که با توسعه سامانه مؤدیان و اتصال آن به اطلاعات ابزارهای پرداخت، امکان شناسایی الگوهای مشکوک فراهم شده است. به گفته وی، هر کسب‌وکار رفتار مالی خاص خود را دارد و شاخص‌هایی مانند حجم تراکنش‌ها، ساعات فعالیت، تعداد واریزی‌ها و نوع گردش مالی در هر صنف با صنف دیگر تفاوت دارد.
برای مثال، الگوی تراکنش‌های یک رستوران با یک طلافروشی یا قصابی کاملاً متفاوت است. همین تفاوت‌ها به سامانه‌های هوشمند اجازه می‌دهد تا فعالیت واقعی یک کسب‌وکار را از تراکنش‌های غیرعادی تشخیص دهند و موارد مشکوک را برای بررسی دقیق‌تر شناسایی کنند.
بر اساس این سازوکار، اگر حساب بانکی فردی که پرونده مالیاتی ندارد به‌طور مداوم تراکنش‌هایی مشابه یک فعالیت تجاری ثبت کند، ارتباط او با صاحبان مشاغل، بستگان یا کارکنان بررسی خواهد شد. هدف این بررسی، شناسایی استفاده‌کننده واقعی از حساب و جلوگیری از پنهان‌سازی درآمدهاست. مسئولان تأکید می‌کنند که این فرآیند تنها به میزان تراکنش‌ها محدود نیست، بلکه مجموعه‌ای از داده‌های رفتاری و ارتباطات اقتصادی نیز در تحلیل‌ها نقش دارد.
کارشناسان معتقدند حرکت نظام مالیاتی به سمت تحلیل داده و هوشمندسازی، تحول مهمی در شیوه شناسایی فرار مالیاتی ایجاد کرده است. در این مدل، به جای تکیه بر بازرسی‌های سنتی یا گزارش‌های موردی، اطلاعات ثبت‌شده در سامانه‌ها مبنای تصمیم‌گیری قرار می‌گیرد و دقت کشف تخلفات افزایش می‌یابد.
به این ترتیب، استفاده از هوش مصنوعی نه‌تنها راه‌های سوءاستفاده از حساب‌ها و کارتخوان‌های اجاره‌ای را محدود می‌کند، بلکه به افزایش شفافیت اقتصادی و برقراری عدالت مالیاتی نیز کمک خواهد کرد. با مسدود شدن مسیرهای فرار مالیاتی، فشار مالیاتی از دوش مؤدیان قانون‌مدار کاسته می‌شود و نظام مالیاتی بیش از گذشته بر پایه داده، شفافیت و نظارت هوشمند عمل خواهد کرد.
