فهرست مطالب
۱۰ تونل طولانی جهان نشان می‌دهند که مهندسی انسانی چگونه با پروژه‌های عظیم و فناورانه توانسته بر چالش‌های تأمین آب، حمل‌ونقل و مدیریت بحران غلبه کند.
به گزارش سرویس فناوری تکناک، تونل‌های عظیمی که از دل کوه‌ها می‌گذرند، زیر رودخانه‌ها امتداد می‌یابند و در عمق زمین شکل می‌گیرند، از بلندپروازانه‌ترین دستاوردهای مهندسی انسانی محسوب می‌شوند. این سازه‌ها تنها نمایشگر فناوری‌های پیشرفته حفاری نیستند، بلکه نمادی از توان بشر در شکستن محدودیت‌های جغرافیایی‌اند.
ساخت تونل‌های مدرن به مجموعه‌ای از تکنیک‌های پیچیده، از ماشین‌های تمام‌عیار حفاری گرفته تا نقشه‌برداری‌های دقیق زمین‌شناسی، متکی است. پروژه‌های معرفی‌شده در این گزارش در قاره‌های مختلف اجرا شده و کارکردهای متنوعی را پوشش می‌دهند.
در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به ۱۰ تونل طولانی جهان که تا امروز ساخته شده‌اند
آب‌گذر دلاوِر (نیویورک، ایالات متحده آمریکا)
طول: ۱۳۷ کیلومتر
حتما بخوانید: نروژ عمیق‌ترین تونل جاده‌ای زیر دریای جهان را می‌سازد
آب‌گذر دلاوِر نزدیک به ۵۰ درصد از آب مصرفی نیویورک را تامین و روزانه حدود یک میلیارد گالن آب را از مخازن کاتسکیلز به مخزن هیل‌ویو در جنوب وستچستر منتقل می‌کند. ساخت این سازه عظیم در سال ۱۹۳۷ آغاز شد و پس از ۱۶ سال، در ۱۹۵۳ به پایان رسید.
مرحله نخست پروژه حدود ۲۷۲ میلیون دلار هزینه داشت، اما مجموع هزینه‌ها برای کل سیستم بسیار بالاتر رفت. این آب‌گذر هم‌اکنون درگیر بزرگ‌ترین پروژه تعمیراتی تاریخ ۱۸۰ ساله شبکه آب‌رسانی نیویورک است. طرحی که ابتدا قرار بود در ۲۰۲۳ تکمیل شود، اما با چندین تعویق، زمان‌بندی آن تا سال ۲۰۲۷ تمدید شده است.
تونل آب پاییانه (فنلاند)
طول: ۱۲۰ کیلومتر
تونل آب پاییانه نقش حیاتی در تامین آب بیش از یک میلیون ساکن منطقه بزرگ هلسینکی دارد. عملیات ساخت آن بین سال‌های ۱۹۷۲ تا ۱۹۸۲ ادامه داشت و مستلزم حفاری در سنگ‌های سخت و یکنواخت فنلاند بود.
هزینه برآوردشده پروژه در آغاز حدود ۸۸ میلیون دلار بود و به نزدیک ۹۰ میلیون دلار رسید؛ رقمی که با توجه به تورم آن دوران، نشان‌دهنده مدیریت مالی دقیق پروژه است. این تونل پهنای کافی برای عبور خودروهای سنگین دارد و در عمق ۱۰ تا ۳۰ متر از سطح زمین امتداد می‌یابد. سازه مذکور جریان طبیعی آب را از دریاچه پاییانه به محدوده کلان‌شهر هلسینکی برقرار می‌کند و یکی از زیرساخت‌های کلیدی آب‌رسانی فنلاند به شمار می‌رود.
خط مترو سوزو ۳–۱۱ (چین)
طول: ۸۶٫۵۴ کیلومتر
برای مطالعه بیشتر: چین رکورد بزرگ‌ترین تونل سپری زیر آب جهان را شکست
خط مترو سوزو ۳–۱۱ نمادی از قدرت چین در احداث سریع شبکه‌های ریلی شهری است و یکی از طولانی‌ترین تونل‌های متروی پیوسته جهان را در خود جای داده است. عملیات ساخت در نوامبر ۲۰۱۸ آغاز شد و در ژوئن ۲۰۲۳ پس از حدود چهار و نیم سال به بهره‌برداری رسید.
هزینه اجرای پروژه حدود ۲۷٫۴ میلیارد یوان، معادل تقریبا ۴٫۲ میلیارد دلار، برآورد شده است؛ رقمی که نشان‌دهنده توانایی چین در اجرای پروژه‌های عظیم زیرزمینی با هزینه‌های رقابتی است. ساخت این خط با استفاده از ماشین‌های حفاری تمام‌عیار و روش‌های نوین انجام شد؛ تکنیک‌هایی که برای شرایط زمین‌شناسی متنوع سوزو بهینه‌سازی شده بودند و امکان اجرای سریع پروژه را فراهم کردند.
تونل آب داهوفانگ (لیائونینگ، چین)
طول: ۸۵٫۳ کیلومتر
تونل آب داهوفانگ نمادی از توان مهندسی چین در اجرای پروژه‌های عظیم زیرساختی با سرعت و بهره‌وری چشمگیر است. عملیات ساخت در سپتامبر ۲۰۰۶ آغاز شد و تنها دو سال و نیم بعد، در آوریل ۲۰۰۹، به پایان رسید؛ سرعتی که برای سازه‌ای در این مقیاس بی‌سابقه است.
این پروژه با هزینه‌ای حدود ۷۵۰ میلیون دلار اجرا شد و تونلی با قطر هشت متر را در ایجاد کرد که آب را از مخزن داهوفانگ به هفت شهر مهم شمال‌شرق چین منتقل می‌کند. شهرهایی مانند شنیانگ، فوشون، لیائونگ، آنشان، پن‌جین، ینکو و دالیان از جمله بهره‌برداران اصلی این زیرساخت حیاتی هستند.
تونل اورنج – فیش‌ریور (آفریقای جنوبی)
طول: ۸۲٫۸ کیلومتر
بیشتر بخوانید: توکیو چگونه با سیلاب‌های سهمگین مقابله می کند؟
تونل اورنج–فیش‌ریور نمادی برجسته از مهندسی پیشرفته در آفریقای جنوبی و طولانی‌ترین آب‌گذر سرپوشیده پیوسته در نیم‌کره جنوبی است. عملیات ساخت آن در سال ۱۹۶۶ آغاز شد و پس از نه سال کار فشرده، در ۱۹۷۵ تکمیل شد. اگرچه رقم دقیق هزینه‌ها روشن نیست، اما پروژه منابع عظیمی را مصرف کرد و هزینه آن حتی از خود سد گاریپ فراتر رفت.
این تونل با قطر نهایی ۵٫۳۵ متر و پوششی از بتن حجیم با ضخامت نه اینچ ساخته شده است. اجرای آن نیازمند حدود ۸۴۲ هزار متر مکعب بتن بود که در زمان خود رکوردی ملی محسوب می‌شد. حفاری با روش سوراخ‌کاری و انفجار انجام شد و نزدیک به دو و نیم میلیون متر مکعب سنگ برداشت شد؛ حجمی معادل ساخت دو ساختمان امپایر استیت، که نشان‌دهنده مقیاس عظیم این پروژه است.
تونل آب بولمن (سوئد)
طول: ۸۲ کیلومتر
تونل آب بولمن جلوه‌ای از مهندسی دقیق اسکاندیناویایی در تامین منابع آب برای مناطق پرتجمع است. عملیات ساخت آن در تابستان ۱۹۷۵ آغاز شد و پس از حدود ده سال، در ۱۹۸۵ به پایان رسید. حفاری این تونل ۸۰ کیلومتری با تاخیرهای قابل‌توجه و افزایش هزینه‌ها همراه بود؛ برآورد اولیه ۳۰۰ میلیون کرونی در نهایت به بیش از ۵۰۰ میلیون کرون رسید. اجرای پروژه مستلزم اخذ مجوز از چندین نهاد دولتی بود، اما با عبور از این مراحل پیچیده، تونل وارد مدار بهره‌برداری شد و امروز نیز نقش کلیدی در شبکه آب‌رسانی جنوب سوئد ایفا می‌کند.
خط مترو M11 استانبول (ترکیه)
طول: ۶۹ کیلومتر
خط مترو M11 یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های حمل‌ونقل شهری ترکیه است که هدف آن برقراری اتصال مستقیم میان مرکز استانبول و فرودگاه بین‌المللی جدید این شهر است. ساخت پروژه در دسامبر ۲۰۱۶ آغاز شد و با بودجه‌ای نزدیک به ۹۹۹٫۸ میلیون یورو (حدود ۱٫۱ میلیارد دلار) پیش رفت. این خط در دو شاخه طراحی شده است: شاخه نخست از گایرته‌په تا فرودگاه استانبول با نه ایستگاه، و شاخه دوم از هالکالی تا فرودگاه با هفت ایستگاه؛ دو مسیر که نقش مهمی در کاهش فشار ترافیکی و توسعه حمل‌ونقل عمومی استانبول خواهند داشت.
تونل برق‌آبی نیلم–جهلم (پاکستان)
طول: ۶۸ کیلومتر
پروژه نیروگاه‌آبی نیلم–جهلم که مجوز آن در سال ۱۹۸۹ صادر شد، تا سال ۲۰۰۸ وارد مرحله ساخت نشد. طرح اولیه بر تکمیل پروژه طی هشت سال و با هزینه ۳۰۲ میلیون دلار استوار بود، اما هزینه‌ها در نهایت به ۱٫۵۲ میلیارد دلار جهش یافت.
این نیروگاه امروز سالانه ۵۱۵۰ گیگاوات‌ساعت برق تولید می‌کند و برق آن با قیمت ۱۳٫۵۰ روپیه پاکستانی عرضه می‌شود. حسابرسی‌های انجام‌شده پروژه را به دلیل عدم پایبندی به دستورالعمل‌های توسعه، ضعف برنامه‌ریزی و چالش‌های آب‌وهوایی نمونه‌ای از مدیریت پرریسک دانسته‌اند.
تونل امی‌سور اورینته (مکزیکوسیتی، مکزیک)
طول: ۶۲٫۵ کیلومتر
تونل امی‌سور اورینته بزرگ‌ترین پروژه زیربنایی مکزیک و یکی از پیچیده‌ترین طرح‌های حفاری با دستگاه‌های تونل‌سازی در جهان محسوب می‌شود. عملیات ساخت در سال ۲۰۰۸ آغاز شد و اگرچه تکمیل آن برای سال ۲۰۱۲ پیش‌بینی شده بود، پروژه پس از ۱۱ سال و در سال ۲۰۱۹ به بهره‌برداری رسید.
هزینه ساخت به حدود ۱٫۷ میلیارد دلار رسید که بیش از دو برابر برآورد اولیه است. این تونل با ظرفیت تخلیه ۱۵۰ متر مکعب در ثانیه، امروز نقش کلیدی در مهار سیلاب و مدیریت فاضلاب برای منطقه کلان‌شهری مکزیکوسیتی ایفا می‌کند و تحت پوشش آن حدود ۲۰ میلیون نفر قرار دارند.
نتیجه‌گیری
طولانی‌ترین تونل‌های دنیا نمادی روشن از توان مهندسی بشر در مواجهه با چالش‌های بنیادینی چون تأمین آب، کنترل سیلاب و توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل هستند.
این ده طرح بزرگ، که مجموع سرمایه‌گذاری آنها به صدها میلیارد دلار می‌رسد و اجرای آنها دهه‌ها زمان برده است، با اتکا بر فناوری‌های پیشرفته حفاری، روش‌های نوین پایش زمین‌شناسی و مشارکت نیروهای عظیم انسانی به ثمر نشسته‌اند و چشم‌انداز جدیدی از ظرفیت‌های مهندسی جهانی را ترسیم می‌کنند.
