با وجود تلاشهای زیاد، سقوط جنگنده F-35 در آلاسکا بهدلیل نقص فنی در ارابه فرود اتفاق افتاد؛ بااینحال، خلبان از این سانحه جان سالم به در برد.
گزارش رسمی از هیئت بررسی سوانح نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا از حادثهای کمسابقه پرده برداشت. در این حادثه، یک فروند جنگنده نسل پنجم F-35 به ارزش ۲۰۰ میلیون دلار پساز بروز نقص فنی و تماس طولانی خلبان با تیم فنی شرکت لاکهید مارتین در نهایت سقوط کرد و در آتش نابود شد. خلبان که نام او فاش نشده است، با فعالسازی صندلی پران از مرگ حتمی گریخت و تنها دچار جراحات سطحی شد.
حادثه یادشده ۲۸ ژانویه در نزدیکی پایگاه هوایی Eielson در فربنکس آلاسکا رخ داد. دقایقی پساز برخاستن، خلبان متوجه شد ارابه فرود بهطور کامل جمع نمیشود. او تلاش کرد سیستم را دوباره فعال کند تا چرخها پایین بیایند؛ اما مکانیزم در زاویهای غیرطبیعی قفل شد. این نقص نه ارابه فرود را بهطور کامل بالا نگه داشت و نه شرایطی برای فرود ایمن باقی گذاشت.
تامزهاردور مینویسد که اجرای چکلیستهای اضطراری و روشهای استاندارد نتیجهای نداشت. در این شرایط، خلبان تصمیم گرفت از کمک تیم سازنده استفاده کند. به همین منظور، با گروهی از مهندسان لاکهید مارتین تماس گرفت. این تماس در قالب کنفرانس تلفنی ۵۰ دقیقهای برقرار شد و پنج نفر متخصص شامل یک مهندس نرمافزار ارشد و یک مهندس ایمنی پرواز و سه کارشناس سیستم ارابه فرود در آن حضور داشتند.
به توصیه تیم فنی، خلبان دو بار برای فرود آزمایشی موسوم به تاچاندگو اقدام کرد. هدف از این اقدام صافکردن چرخها و بازگرداندن سیستم به وضعیت عادی بود؛ اما تلاشها نتیجه نداد. حتی شرایط وخیمتر شد و علاوهبر چرخ دماغه، چرخهای اصلی نیز دچار قفل مکانیکی شدند.
در پی این وضعیت، سیستم پروازی جنگنده وارد حالت «عملیات زمینی خودکار» شد و کنترلپذیری خود را از دست داد. خلبان که دیگر نمیتوانست هواپیما را هدایت کند، مجبور شد صندلی پران را فعال کند و از جنگنده خارج شود. اندکی بعد، F-35 به زمین اصابت کرد و در آتش انفجاری عظیم نابود شد.
بررسی لاشه هواپیما نشان داد خطوط هیدرولیک که برای عملکرد صحیح ارابه فرود حیاتی هستند، بهطور غیرعادی حاوی آب بودهاند. به عبارت دیگر، تقریباً یکسوم مایع موجود به جای روغن هیدرولیک آب بود. در دماهای پایین پرواز که در روز حادثه به ۱۷- درجه سلسیوس میرسید، وجود آب موجب یخزدگی و از کار افتادن کامل سیستم شد. این موضوع فقط به یک حادثه محدود نماند. تنها ۹ روز بعد، یک فروند دیگر F-35 در همان پایگاه دچار مشکل مشابه شد؛ اما خوشبختانه توانست با وجود نقص در سیستم هیدرولیک به سلامت فرود بیاید.
هیئت بررسی سوانح نیروی هوایی در گزارش نهایی خود اعلام کرد که ترکیبی از تصمیمگیری خدمه در حین پرواز و نقص در برنامههای نگهداری و سرویس هیدرولیک به سقوط جنگنده F-35 منجر شده است. هرچند خلبان برای حفظ هواپیما تلاش بسیاری کرد، مسیر تصمیمگیری نادرست در جریان تماس با مهندسان نیز در تشدید شرایط مؤثر بود.
طبق گزارش، مهندسان لاکهید مارتین در طول تماس حتی به بهروزرسانی دستورالعملهای نگهداری سال ۲۰۲۴ اشاره کردند. اگر آن راهنما بهطور کامل اجرا میشد، تیم فنی احتمالاً بهجای پیشنهاد دومین فرود آزمایشی، گزینهای ایمنتر همچون فرود کامل اضطراری یا اجکت کنترلشده را توصیه میکرد.
این حادثه باردیگر مشکلات پیچیده نگهداری و عملیاتی جنگندههای نسل پنجم را آشکار کرد و نشان داد حتی کوچکترین خطای انسانی یا نقص در نگهداری میتواند خسارتی چندصدمیلیوندلاری و پرخطر برای جان خلبانان بههمراه داشته باشد.
